Nye Bevan left school at 13 to work underground in Tredegar and became a union leader. Elected MP for Ebbw Vale in 1929, he was a fierce, witty speaker.
As Minister of Health from 1945 he created the National Health Service, launched on 5 July 1948, free at the point of use. He said he wanted to ‘Tredegarise’ Britain, after the town’s medical aid society.
Gadawodd Nye Bevan yr ysgol yn 13 oed i weithio dan ddaear yn Nhredegar a daeth yn arweinydd undeb. Fe’i hetholwyd yn AS Glynebwy yn 1929, ac roedd yn siaradwr ffyrnig a ffraeth.
Fel Gweinidog Iechyd o 1945 creodd y Gwasanaeth Iechyd Gwladol, a lansiwyd ar 5 Gorffennaf 1948, yn rhad ac am ddim i bawb. Dywedodd ei fod am ‘Dredegareiddio’ Prydain.