History of WalesHanes Cymru / Modern WalesCymru Fodern

1897–1960

Aneurin Bevan

Miner’s son from Tredegar who, as Minister of Health, founded the National Health Service in 1948.Mab i löwr o Dredegar a sefydlodd y Gwasanaeth Iechyd Gwladol yn 1948 fel Gweinidog Iechyd.

Aneurin Bevan in 1943
Aneurin Bevan in 1943Aneurin Bevan yn 1943 · Photo: Wikimedia CommonsLlun: Wikimedia Commons

Nye Bevan left school at 13 to work underground in Tredegar and became a union leader. Elected MP for Ebbw Vale in 1929, he was a fierce, witty speaker.

As Minister of Health from 1945 he created the National Health Service, launched on 5 July 1948, free at the point of use. He said he wanted to ‘Tredegarise’ Britain, after the town’s medical aid society.

Gadawodd Nye Bevan yr ysgol yn 13 oed i weithio dan ddaear yn Nhredegar a daeth yn arweinydd undeb. Fe’i hetholwyd yn AS Glynebwy yn 1929, ac roedd yn siaradwr ffyrnig a ffraeth.

Fel Gweinidog Iechyd o 1945 creodd y Gwasanaeth Iechyd Gwladol, a lansiwyd ar 5 Gorffennaf 1948, yn rhad ac am ddim i bawb. Dywedodd ei fod am ‘Dredegareiddio’ Prydain.

On the timelineAr y llinell amser

  1. The NHSY Gwasanaeth Iechyd

    Aneurin Bevan launches the National Health Service, inspired by the Tredegar Medical Aid Society.Mae Aneurin Bevan yn lansio’r Gwasanaeth Iechyd Gwladol, wedi’i ysbrydoli gan Gymdeithas Cymorth Meddygol Tredegar.

Also in this ageHefyd yn yr oes hon

1863–1945

David Lloyd George

Prime MinisterPrif Weinidog

Welsh-speaking prime minister from 1916 to 1922 whose 1909 People’s Budget laid foundations for the welfare state.Prif weinidog Cymraeg ei iaith rhwng 1916 a 1922, y gosododd ei Gyllideb y Bobl yn 1909 seiliau’r wladwriaeth les.

1876–1939

Gwen John

PainterArlunydd

Born in Haverfordwest, she painted quiet, intense portraits and is now ranked among the finest artists of her time.Fe’i ganed yn Hwlffordd. Paentiodd bortreadau tawel, dwys, ac fe’i hystyrir heddiw ymhlith artistiaid gorau ei chyfnod.

1887–1917

Hedd Wyn

The poet of the black chairBardd y Gadair Ddu

Ellis Humphrey Evans, a shepherd from Trawsfynydd, who won the eisteddfod chair weeks after he was killed in battle.Ellis Humphrey Evans, bugail o Drawsfynydd, a enillodd gadair yr eisteddfod wythnosau ar ôl iddo gael ei ladd mewn brwydr.

1890–1975

Jim Griffiths

First Secretary of State for WalesYsgrifennydd Gwladol cyntaf Cymru

A miner from Betws near Ammanford who became a Labour minister and built the welfare state.Glöwr o’r Betws ger Rhydaman a ddaeth yn weinidog Llafur ac a adeiladodd y wladwriaeth les.