History of WalesHanes Cymru / Modern WalesCymru Fodern

1912–2005

Gwynfor Evans

Won Plaid Cymru’s first seat in 1966. His 1980 hunger-strike threat secured S4C.Enillodd sedd gyntaf Plaid Cymru yn 1966. Sicrhaodd ei fygythiad i ymprydio yn 1980 sianel S4C.

1912–2005Plaid Cymru’s first MPAS cyntaf Plaid CymruModern WalesCymru Fodern

Gwynfor Evans led Plaid Cymru from 1945 to 1981 and fought the drowning of Capel Celyn. In July 1966 he won the Carmarthen by-election, becoming Plaid’s first MP.

When the government went back on its promise of a Welsh-language television channel, he announced in 1980 that he would fast to the death. The government gave way, and S4C began broadcasting in November 1982.

Arweiniodd Gwynfor Evans Blaid Cymru o 1945 i 1981 a brwydrodd yn erbyn boddi Capel Celyn. Ym mis Gorffennaf 1966 enillodd isetholiad Caerfyrddin, gan ddod yn AS cyntaf y Blaid.

Pan dorrodd y llywodraeth ei haddewid am sianel deledu Gymraeg, cyhoeddodd yn 1980 y byddai’n ymprydio hyd farwolaeth. Ildiodd y llywodraeth, a dechreuodd S4C ddarlledu ym mis Tachwedd 1982.

On the timelineAr y llinell amser

  1. Gwynfor Evans electedEthol Gwynfor Evans

    Plaid Cymru wins its first seat in Parliament, at the Carmarthen by-election.Mae Plaid Cymru yn ennill ei sedd gyntaf yn y Senedd, yn isetholiad Caerfyrddin.

  2. S4C goes on airS4C ar yr awyr

    A Welsh-language television channel launches after Gwynfor Evans threatens a hunger strike.Mae sianel deledu Gymraeg yn dechrau darlledu ar ôl i Gwynfor Evans fygwth ymprydio.

Also in this ageHefyd yn yr oes hon

1863–1945

David Lloyd George

Prime MinisterPrif Weinidog

Welsh-speaking prime minister from 1916 to 1922 whose 1909 People’s Budget laid foundations for the welfare state.Prif weinidog Cymraeg ei iaith rhwng 1916 a 1922, y gosododd ei Gyllideb y Bobl yn 1909 seiliau’r wladwriaeth les.

1876–1939

Gwen John

PainterArlunydd

Born in Haverfordwest, she painted quiet, intense portraits and is now ranked among the finest artists of her time.Fe’i ganed yn Hwlffordd. Paentiodd bortreadau tawel, dwys, ac fe’i hystyrir heddiw ymhlith artistiaid gorau ei chyfnod.

1887–1917

Hedd Wyn

The poet of the black chairBardd y Gadair Ddu

Ellis Humphrey Evans, a shepherd from Trawsfynydd, who won the eisteddfod chair weeks after he was killed in battle.Ellis Humphrey Evans, bugail o Drawsfynydd, a enillodd gadair yr eisteddfod wythnosau ar ôl iddo gael ei ladd mewn brwydr.

1890–1975

Jim Griffiths

First Secretary of State for WalesYsgrifennydd Gwladol cyntaf Cymru

A miner from Betws near Ammanford who became a Labour minister and built the welfare state.Glöwr o’r Betws ger Rhydaman a ddaeth yn weinidog Llafur ac a adeiladodd y wladwriaeth les.