History of WalesHanes Cymru / The Age of PrincesOes y Tywysogion

c. 1055–1137

Gruffudd ap Cynan

Born in exile in Dublin, he fought for decades to win Gwynedd and ruled it in peace for his last thirty years.Fe’i ganed yn alltud yn Nulyn, ac ymladdodd am ddegawdau i ennill Gwynedd a’i rheoli mewn heddwch am ei ddeng mlynedd ar hugain olaf.

c. 1055–1137King of GwyneddBrenin GwyneddThe Age of PrincesOes y Tywysogion

He won the Battle of Mynydd Carn in 1081, was captured by the Normans and spent years in prison in Chester before escaping. A Latin life written soon after his death, later translated into Welsh, is the only medieval biography of a Welsh ruler.

Enillodd Frwydr Mynydd Carn yn 1081, cafodd ei ddal gan y Normaniaid a threuliodd flynyddoedd yng ngharchar yng Nghaer cyn dianc. Mae buchedd Ladin a ysgrifennwyd yn fuan ar ôl ei farw, ac a gyfieithwyd yn ddiweddarach i’r Gymraeg, yn unig gofiant canoloesol i reolwr o Gymro.

On the timelineAr y llinell amser

  1. Battle of Mynydd CarnBrwydr Mynydd Carn

    Gruffudd ap Cynan and Rhys ap Tewdwr win back their kingdoms of Gwynedd and Deheubarth.Mae Gruffudd ap Cynan a Rhys ap Tewdwr yn adennill eu teyrnasoedd, Gwynedd a Deheubarth.

Also in this ageHefyd yn yr oes hon

d. c. 909

Asser

Alfred’s Welsh scholarYsgolhaig Cymreig Alffred

A monk of St Davids who became adviser to Alfred the Great and wrote the first biography of an English king.Mynach o Dyddewi a ddaeth yn gynghorydd i Alffred Fawr ac a ysgrifennodd y cofiant cyntaf i frenin o Sais.

d. 950

Hywel Dda

Hywel the GoodBrenin y Deheubarth

His name was given to the native law of Wales, notable for women’s property rights and for compensation in place of vengeance.Rhoddwyd ei enw ar gyfraith frodorol Cymru, sy’n nodedig am hawliau eiddo i fenywod ac am iawndal yn lle dial.