Aneirin
Poet of Y GododdinBardd Y GododdinPoet of Y Gododdin, the elegy for the warriors of Catraeth.Bardd Y Gododdin, y farwnad i ryfelwyr Catraeth.
History of WalesHanes Cymru / The Age of PrincesOes y Tywysogion
c. 1100–1170
Owain Gwynedd
Son of Gruffudd ap Cynan, he made Gwynedd the leading Welsh power and turned back Henry II in 1165.Mab Gruffudd ap Cynan, gwnaeth Wynedd yn brif rym Cymru a throdd Harri’r Ail yn ôl yn 1165.
He pushed his border east to the Dee and wrote to the King of France as ‘Prince of the Welsh’. He was excommunicated for marrying his cousin, but was buried in Bangor Cathedral all the same. Legend says his son Madog sailed west and found America.
Gwthiodd ei ffin i’r dwyrain at afon Dyfrdwy ac ysgrifennodd at Frenin Ffrainc fel ‘Tywysog y Cymry’. Cafodd ei esgymuno am briodi ei gyfnither, ond fe’i claddwyd yn Eglwys Gadeiriol Bangor serch hynny. Yn ôl y chwedl, hwyliodd ei fab Madog i’r gorllewin a darganfod America.
On the timelineAr y llinell amser
Henry II turned backTroi Harri’r Ail yn ôl
Owain Gwynedd leads a rare alliance of Welsh rulers against a huge English invasion. Storms on the Berwyn mountains and Welsh raids force Henry II to retreat.Mae Owain Gwynedd yn arwain cynghrair prin o reolwyr Cymru yn erbyn ymosodiad Seisnig enfawr. Mae stormydd ar y Berwyn a chyrchoedd y Cymry yn gorfodi Harri’r Ail i encilio.
Also in this ageHefyd yn yr oes hon
Rhodri Mawr
Rhodri the GreatBrenin GwyneddKing of Gwynedd who brought Powys and Seisyllwg under his rule and beat back the Vikings.Brenin Gwynedd a ddaeth â Phowys a Seisyllwg dan ei reolaeth a gwrthsefyll y Llychlynwyr.
Asser
Alfred’s Welsh scholarYsgolhaig Cymreig AlffredA monk of St Davids who became adviser to Alfred the Great and wrote the first biography of an English king.Mynach o Dyddewi a ddaeth yn gynghorydd i Alffred Fawr ac a ysgrifennodd y cofiant cyntaf i frenin o Sais.
Hywel Dda
Hywel the GoodBrenin y DeheubarthHis name was given to the native law of Wales, notable for women’s property rights and for compensation in place of vengeance.Rhoddwyd ei enw ar gyfraith frodorol Cymru, sy’n nodedig am hawliau eiddo i fenywod ac am iawndal yn lle dial.