History of WalesHanes Cymru / Ancient WalesCymru Hynafol
fl. early 6th century
Founded a monastery and school at Llanilltud Fawr in the Vale of Glamorgan, said to be the first great centre of learning in Britain.Sefydlodd fynachlog ac ysgol yn Llanilltud Fawr ym Mro Morgannwg, y dywedir mai hi oedd canolfan ddysg fawr gyntaf Prydain.
Later lives of the saints say his pupils included Samson of Dol, Paul Aurelian and Gildas, who spread the faith to Cornwall and Brittany. Carved stones from the early church still stand in St Illtud’s Church at Llantwit Major.
Dywed bucheddau diweddarach y saint fod ei ddisgyblion yn cynnwys Samson o Dol, Pawl Aurelian a Gildas, a ledaenodd y ffydd i Gernyw a Llydaw. Mae cerrig cerfiedig o’r eglwys gynnar yn dal i sefyll yn Eglwys Sant Illtud yn Llanilltud Fawr.
Illtud’s monastery at Llanilltud Fawr becomes a great centre of learning. Saints trained there carry Christianity across Wales, Cornwall and Brittany.Daw mynachlog Illtud yn Llanilltud Fawr yn ganolfan ddysg fawr. Mae seintiau a hyfforddwyd yno yn cludo Cristnogaeth ar draws Cymru, Cernyw a Llydaw.
Led British resistance to Rome alongside the Silures and Ordovices. Captured and taken to Rome, he won his freedom with a famous speech.Arweiniodd y gwrthwynebiad i Rufain gyda’r Silwriaid a’r Ordofigiaid. Ar ôl ei ddal a’i gludo i Rufain, enillodd ei ryddid ag araith enwog.
King of Gwynedd and the most powerful ruler in sixth-century Britain, with his court at Deganwy.Brenin Gwynedd a rheolwr mwyaf grymus Prydain yn y chweched ganrif, gyda’i lys yn Negannwy.
Founder of the monastery at St Davids. His last words are remembered as ‘Gwnewch y pethau bychain’: do the little things.Sefydlydd y fynachlog yn Nhyddewi. Cofir ei eiriau olaf: ‘Gwnewch y pethau bychain’.
Court poet to Urien of Rheged, honoured for centuries as the greatest of the early bards.Bardd llys Urien Rheged, a anrhydeddwyd am ganrifoedd fel y mwyaf o’r Cynfeirdd.