History of WalesHanes Cymru / Ancient WalesCymru Hynafol
d. c. 589
Founder of the monastery at St Davids. His last words are remembered as ‘Gwnewch y pethau bychain’: do the little things.Sefydlydd y fynachlog yn Nhyddewi. Cofir ei eiriau olaf: ‘Gwnewch y pethau bychain’.
Dewi was a 6th-century monk and bishop who founded a strict monastic community at Glyn Rhosyn, where St Davids Cathedral now stands. His monks ploughed by hand, drank only water and ate bread and herbs.
His life was written down by Rhygyfarch around 1090, by which time Dewi was the most important saint in Wales. Pope Callixtus II recognised him in the 12th century, and 1 March, Dydd Gŵyl Dewi, has been celebrated as the national day for centuries.
Mynach ac esgob o’r chweched ganrif oedd Dewi, a sefydlodd gymuned fynachaidd lem yng Nglyn Rhosyn, lle saif Eglwys Gadeiriol Tyddewi heddiw. Byddai ei fynachod yn aredig â llaw, yn yfed dŵr yn unig ac yn bwyta bara a llysiau.
Ysgrifennwyd ei fuchedd gan Rygyfarch tua 1090, pan oedd Dewi eisoes yn brif sant Cymru. Cydnabuwyd ef gan y Pab Calixtus II yn y ddeuddegfed ganrif, ac mae 1 Mawrth, Dydd Gŵyl Dewi, wedi’i ddathlu fel diwrnod cenedlaethol ers canrifoedd.
Dewi dies, traditionally on 1 March, at the monastery that becomes St Davids, the smallest city in Britain.Bu farw Dewi, yn ôl traddodiad ar 1 Mawrth, yn y fynachlog a ddaeth yn Dyddewi, dinas leiaf Prydain.
Ysgol Gymraeg Dewi Sant opens in Llanelli. Today hundreds of thousands of children have been taught through Welsh.Mae Ysgol Gymraeg Dewi Sant yn agor yn Llanelli. Erbyn heddiw mae cannoedd o filoedd o blant wedi cael eu dysgu drwy’r Gymraeg.
Led British resistance to Rome alongside the Silures and Ordovices. Captured and taken to Rome, he won his freedom with a famous speech.Arweiniodd y gwrthwynebiad i Rufain gyda’r Silwriaid a’r Ordofigiaid. Ar ôl ei ddal a’i gludo i Rufain, enillodd ei ryddid ag araith enwog.
King of Gwynedd and the most powerful ruler in sixth-century Britain, with his court at Deganwy.Brenin Gwynedd a rheolwr mwyaf grymus Prydain yn y chweched ganrif, gyda’i lys yn Negannwy.
Founded a monastery and school at Llanilltud Fawr in the Vale of Glamorgan, said to be the first great centre of learning in Britain.Sefydlodd fynachlog ac ysgol yn Llanilltud Fawr ym Mro Morgannwg, y dywedir mai hi oedd canolfan ddysg fawr gyntaf Prydain.
Court poet to Urien of Rheged, honoured for centuries as the greatest of the early bards.Bardd llys Urien Rheged, a anrhydeddwyd am ganrifoedd fel y mwyaf o’r Cynfeirdd.