History of WalesHanes Cymru / Ancient WalesCymru Hynafol

d. c. 547

Maelgwn Gwynedd

King of Gwynedd and the most powerful ruler in sixth-century Britain, with his court at Deganwy.Brenin Gwynedd a rheolwr mwyaf grymus Prydain yn y chweched ganrif, gyda’i lys yn Negannwy.

d. c. 547The dragon of the islandDraig yr ynysAncient WalesCymru Hynafol

The monk Gildas attacked him as a sinner who had killed his way to power, yet also praised his learning. Legend says he won his throne by staying seated on a chair on the sands while rivals floated away on the tide, and that he died of the yellow plague in a church at Rhos.

Ymosododd y mynach Gildas arno fel pechadur a laddodd ei ffordd i rym, ond canmolodd ei ddysg hefyd. Yn ôl y chwedl, enillodd ei orsedd drwy aros yn eistedd ar gadair ar y traeth tra bo’i wrthwynebwyr yn arnofio i ffwrdd ar y llanw, a bu farw o’r fad felen mewn eglwys yn Rhos.

On the timelineAr y llinell amser

  1. Maelgwn and the yellow plagueMaelgwn a’r fad felen

    Maelgwn Gwynedd, the most powerful king in Britain, dies of plague. The monk Gildas had scolded him as a ‘dragon of the island’.Mae Maelgwn Gwynedd, brenin mwyaf grymus Prydain, yn marw o’r pla. Roedd y mynach Gildas wedi’i geryddu fel ‘draig yr ynys’.

Also in this ageHefyd yn yr oes hon

fl. 1st century

CaratacusCaradog

British war leaderArweinydd Brythonig

Led British resistance to Rome alongside the Silures and Ordovices. Captured and taken to Rome, he won his freedom with a famous speech.Arweiniodd y gwrthwynebiad i Rufain gyda’r Silwriaid a’r Ordofigiaid. Ar ôl ei ddal a’i gludo i Rufain, enillodd ei ryddid ag araith enwog.

fl. early 6th century

Illtud

Teacher of saintsAthro’r seintiau

Founded a monastery and school at Llanilltud Fawr in the Vale of Glamorgan, said to be the first great centre of learning in Britain.Sefydlodd fynachlog ac ysgol yn Llanilltud Fawr ym Mro Morgannwg, y dywedir mai hi oedd canolfan ddysg fawr gyntaf Prydain.

d. c. 589

Saint DavidDewi Sant

Patron saint of WalesNawddsant Cymru

Founder of the monastery at St Davids. His last words are remembered as ‘Gwnewch y pethau bychain’: do the little things.Sefydlydd y fynachlog yn Nhyddewi. Cofir ei eiriau olaf: ‘Gwnewch y pethau bychain’.