Aneirin
Poet of Y GododdinBardd Y GododdinPoet of Y Gododdin, the elegy for the warriors of Catraeth.Bardd Y Gododdin, y farwnad i ryfelwyr Catraeth.
History of WalesHanes Cymru / The Age of PrincesOes y Tywysogion
c. 1223–1282
Llywelyn ap Gruffudd
The only native prince recognised by the English crown as Prince of Wales. His death at Cilmeri ended independence.Yr unig dywysog brodorol a gydnabuwyd gan goron Lloegr yn Dywysog Cymru. Daeth ei farwolaeth yng Nghilmeri ag annibyniaeth i ben.
Grandson of Llywelyn Fawr, he united the Welsh lordships in the 1250s and forced Henry III to recognise him as Prince of Wales at Montgomery in 1267. Edward I proved a far harder opponent, and war in 1277 cut his lands back to Gwynedd.
When his brother Dafydd rose in 1282, Llywelyn joined the revolt. He was killed near Cilmeri on 11 December 1282, and his head was displayed in London. Poets called him Ein Llyw Olaf, our last leader.
Ŵyr i Lywelyn Fawr, unodd arglwyddiaethau Cymru yn y 1250au a gorfodi Harri III i’w gydnabod yn Dywysog Cymru yn Nhrefaldwyn yn 1267. Roedd Edward I yn elyn llawer caletach, a chwtogodd rhyfel 1277 ei diroedd i Wynedd.
Pan gododd ei frawd Dafydd yn 1282, ymunodd Llywelyn â’r gwrthryfel. Lladdwyd ef ger Cilmeri ar 11 Rhagfyr 1282, ac arddangoswyd ei ben yn Llundain. Galwodd y beirdd ef yn Ein Llyw Olaf.
On the timelineAr y llinell amser
Prince of WalesTywysog Cymru
Llywelyn ap Gruffudd begins to call himself Prince of Wales, and most Welsh lords swear loyalty to him.Mae Llywelyn ap Gruffudd yn dechrau galw’i hun yn Dywysog Cymru, ac mae’r rhan fwyaf o arglwyddi Cymru yn tyngu llw iddo.
Treaty of MontgomeryCytundeb Trefaldwyn
Henry III recognises Llywelyn ap Gruffudd as Prince of Wales.Mae Harri III yn cydnabod Llywelyn ap Gruffudd yn Dywysog Cymru.
Also in this ageHefyd yn yr oes hon
Rhodri Mawr
Rhodri the GreatBrenin GwyneddKing of Gwynedd who brought Powys and Seisyllwg under his rule and beat back the Vikings.Brenin Gwynedd a ddaeth â Phowys a Seisyllwg dan ei reolaeth a gwrthsefyll y Llychlynwyr.
Asser
Alfred’s Welsh scholarYsgolhaig Cymreig AlffredA monk of St Davids who became adviser to Alfred the Great and wrote the first biography of an English king.Mynach o Dyddewi a ddaeth yn gynghorydd i Alffred Fawr ac a ysgrifennodd y cofiant cyntaf i frenin o Sais.
Hywel Dda
Hywel the GoodBrenin y DeheubarthHis name was given to the native law of Wales, notable for women’s property rights and for compensation in place of vengeance.Rhoddwyd ei enw ar gyfraith frodorol Cymru, sy’n nodedig am hawliau eiddo i fenywod ac am iawndal yn lle dial.