History of WalesHanes Cymru / Tudors to IndustryY Tuduriaid a Diwydiant
1776–1805
A farmer’s daughter from Dolwar Fach in Montgomeryshire whose few hymns are among the finest religious poetry in Welsh.Merch fferm o Ddolwar Fach yn Sir Drefaldwyn y mae ei hychydig emynau ymhlith y farddoniaeth grefyddol orau yn Gymraeg.
She never wrote her hymns down herself. Her maid, Ruth Evans, memorised them and recited them after Ann died at 29, soon after giving birth. Her hymn ‘Wele’n sefyll rhwng y myrtwydd’ is still widely sung.
Ni ysgrifennodd ei hemynau ei hun erioed. Dysgodd ei morwyn, Ruth Evans, nhw ar ei chof a’u hadrodd ar ôl i Ann farw yn 29 oed, yn fuan ar ôl rhoi genedigaeth. Mae ei hemyn ‘Wele’n sefyll rhwng y myrtwydd’ yn dal i gael ei ganu’n eang.
Born at Pembroke Castle, he landed in Wales in 1485, won at Bosworth and founded the Tudor dynasty.Fe’i ganed yng Nghastell Penfro. Glaniodd yng Nghymru yn 1485, enillodd ym Mosworth a sefydlu llinach y Tuduriaid.
Translated the full Bible into Welsh in 1588. His prose became the standard for written Welsh.Cyfieithodd y Beibl cyfan i’r Gymraeg yn 1588. Daeth ei ryddiaith yn safon i’r Gymraeg ysgrifenedig.
Keeper of the Ashmolean Museum, who travelled the Celtic lands and showed that their languages were related.Ceidwad Amgueddfa’r Ashmolean, a deithiodd y gwledydd Celtaidd a dangos bod eu hieithoedd yn perthyn.
His circulating schools taught a large share of the Welsh people to read, in Welsh.Dysgodd ei ysgolion cylchynol gyfran helaeth o bobl Cymru i ddarllen, a hynny yn Gymraeg.