History of WalesHanes Cymru / Tudors to IndustryY Tuduriaid a Diwydiant

1771–1858

Robert Owen

Pioneer of co-operation and better factory conditions, he built a model community at New Lanark.Arloeswr cydweithredu ac amodau gwell mewn ffatrïoedd, a adeiladodd gymuned ddelfrydol yn New Lanark.

1771–1858Of NewtownY DrenewyddTudors to IndustryY Tuduriaid a Diwydiant
Robert Owen, by William Henry Brooke
Robert Owen, by William Henry BrookeRobert Owen, gan William Henry Brooke · Photo: Wikimedia CommonsLlun: Wikimedia Commons

Born in Newtown, Montgomeryshire, Robert Owen left at ten to work in drapery and became a successful mill owner. At New Lanark in Scotland he improved housing, banned child labour under ten and opened the first infant school in Britain.

He went on to champion co-operation and trade unions and founded a community at New Harmony in America. He died in Newtown in 1858 and is buried there.

Ganed Robert Owen yn y Drenewydd, Sir Drefaldwyn. Gadawodd yn ddeg oed i weithio ym myd dillad a daeth yn berchennog melin llwyddiannus. Yn New Lanark yn yr Alban gwellodd dai, gwaharddodd waith plant dan ddeg ac agor yr ysgol fabanod gyntaf ym Mhrydain.

Aeth ymlaen i hyrwyddo cydweithredu ac undebau llafur. Bu farw yn y Drenewydd yn 1858 ac fe’i claddwyd yno.

Also in this ageHefyd yn yr oes hon

1457–1509

Henry VIIHarri Tudur

Founder of the TudorsSylfaenydd y Tuduriaid

Born at Pembroke Castle, he landed in Wales in 1485, won at Bosworth and founded the Tudor dynasty.Fe’i ganed yng Nghastell Penfro. Glaniodd yng Nghymru yn 1485, enillodd ym Mosworth a sefydlu llinach y Tuduriaid.

c. 1545–1604

William Morgan

Bishop and translatorEsgob a chyfieithydd

Translated the full Bible into Welsh in 1588. His prose became the standard for written Welsh.Cyfieithodd y Beibl cyfan i’r Gymraeg yn 1588. Daeth ei ryddiaith yn safon i’r Gymraeg ysgrifenedig.

1660–1709

Edward Lhuyd

Naturalist and linguistNaturiaethwr ac ieithydd

Keeper of the Ashmolean Museum, who travelled the Celtic lands and showed that their languages were related.Ceidwad Amgueddfa’r Ashmolean, a deithiodd y gwledydd Celtaidd a dangos bod eu hieithoedd yn perthyn.