History of WalesHanes Cymru / Tudors to IndustryY Tuduriaid a Diwydiant

1812–1888

Henry Richard

MP for Merthyr who campaigned for international arbitration and for the rights of Welsh tenants.AS Merthyr a ymgyrchodd dros gyflafareddu rhyngwladol a thros hawliau tenantiaid Cymru.

1812–1888Apostle of PeaceApostol HeddwchTudors to IndustryY Tuduriaid a Diwydiant

Henry Richard, a minister’s son from Tregaron, became secretary of the Peace Society and argued for settling international disputes by arbitration.

Elected MP for Merthyr Tydfil in 1868, he spoke up for tenants evicted for voting against their landlords and for Welsh nonconformists. He was called the Apostle of Peace and the Member for Wales.

Daeth Henry Richard, mab i weinidog o Dregaron, yn ysgrifennydd y Gymdeithas Heddwch a dadleuodd dros setlo anghydfodau rhyngwladol drwy gyflafareddu.

Fe’i hetholwyd yn AS Merthyr Tudful yn 1868, a siaradodd dros denantiaid a gafodd eu troi allan am bleidleisio yn erbyn eu landlordiaid. Fe’i galwyd yn Apostol Heddwch ac yn Aelod dros Gymru.

On the timelineAr y llinell amser

  1. The 1868 electionEtholiad 1868

    Newly enfranchised working men elect Liberals across Wales, including Henry Richard at Merthyr. Some tenants are evicted for voting against their landlords.Mae dynion sydd newydd gael y bleidlais yn ethol Rhyddfrydwyr ledled Cymru, gan gynnwys Henry Richard ym Merthyr. Troir rhai tenantiaid allan am bleidleisio yn erbyn eu meistri tir.

Also in this ageHefyd yn yr oes hon

1457–1509

Henry VIIHarri Tudur

Founder of the TudorsSylfaenydd y Tuduriaid

Born at Pembroke Castle, he landed in Wales in 1485, won at Bosworth and founded the Tudor dynasty.Fe’i ganed yng Nghastell Penfro. Glaniodd yng Nghymru yn 1485, enillodd ym Mosworth a sefydlu llinach y Tuduriaid.

c. 1545–1604

William Morgan

Bishop and translatorEsgob a chyfieithydd

Translated the full Bible into Welsh in 1588. His prose became the standard for written Welsh.Cyfieithodd y Beibl cyfan i’r Gymraeg yn 1588. Daeth ei ryddiaith yn safon i’r Gymraeg ysgrifenedig.

1660–1709

Edward Lhuyd

Naturalist and linguistNaturiaethwr ac ieithydd

Keeper of the Ashmolean Museum, who travelled the Celtic lands and showed that their languages were related.Ceidwad Amgueddfa’r Ashmolean, a deithiodd y gwledydd Celtaidd a dangos bod eu hieithoedd yn perthyn.