Richard Lewis, known as Dic Penderyn, was a 23-year-old labourer in Merthyr when the town rose in June 1831. He was accused of wounding a soldier, Donald Black, outside the Castle Inn.
Despite thin evidence and a petition for mercy, he was hanged at Cardiff on 13 August 1831, crying ‘O Arglwydd, dyma gamwedd’, Lord, here is injustice. Years later another man was said to have confessed. He is remembered as a working-class martyr.
Labrwr 23 oed ym Merthyr oedd Richard Lewis, Dic Penderyn, pan gododd y dref ym mis Mehefin 1831. Cyhuddwyd ef o glwyfo milwr, Donald Black, y tu allan i’r Castle Inn.
Er gwaethaf tystiolaeth wan a deiseb am drugaredd, fe’i crogwyd yng Nghaerdydd ar 13 Awst 1831, gan weiddi ‘O Arglwydd, dyma gamwedd’. Cofir amdano fel merthyr y dosbarth gweithiol.