History of WalesHanes Cymru / Tudors to IndustryY Tuduriaid a Diwydiant
1747–1826
Stonemason, poet and inspired forger who created the Gorsedd of Bards, still part of every National Eisteddfod.Saer maen, bardd a ffugiwr dawnus a greodd Orsedd y Beirdd, sy’n dal yn rhan o bob Eisteddfod Genedlaethol.
Edward Williams, a stonemason from the Vale of Glamorgan, was a gifted poet, antiquary and radical. In 1792 he held the first Gorsedd of the Bards of the Isle of Britain on Primrose Hill in London.
He also forged medieval poems and documents so skilfully that they fooled scholars for a century. His Gorsedd became part of the National Eisteddfod in 1819 and remains at its heart today.
Saer maen o Fro Morgannwg oedd Edward Williams, bardd, hynafiaethydd a radical dawnus. Yn 1792 cynhaliodd Orsedd gyntaf Beirdd Ynys Prydain ar Fryn y Briallu yn Llundain.
Ffugiodd hefyd gerddi a dogfennau canoloesol mor fedrus nes twyllo ysgolheigion am ganrif. Daeth ei Orsedd yn rhan o’r Eisteddfod yn 1819 ac mae’n dal wrth ei chalon heddiw.
Iolo Morganwg holds a ceremony of bards on Primrose Hill in London. His invented ritual later becomes part of the National Eisteddfod.Mae Iolo Morganwg yn cynnal seremoni beirdd ar Fryn y Briallu yn Llundain. Yn ddiweddarach daw ei ddefod ddyfeisiedig yn rhan o’r Eisteddfod Genedlaethol.
Born at Pembroke Castle, he landed in Wales in 1485, won at Bosworth and founded the Tudor dynasty.Fe’i ganed yng Nghastell Penfro. Glaniodd yng Nghymru yn 1485, enillodd ym Mosworth a sefydlu llinach y Tuduriaid.
Translated the full Bible into Welsh in 1588. His prose became the standard for written Welsh.Cyfieithodd y Beibl cyfan i’r Gymraeg yn 1588. Daeth ei ryddiaith yn safon i’r Gymraeg ysgrifenedig.
Keeper of the Ashmolean Museum, who travelled the Celtic lands and showed that their languages were related.Ceidwad Amgueddfa’r Ashmolean, a deithiodd y gwledydd Celtaidd a dangos bod eu hieithoedd yn perthyn.
His circulating schools taught a large share of the Welsh people to read, in Welsh.Dysgodd ei ysgolion cylchynol gyfran helaeth o bobl Cymru i ddarllen, a hynny yn Gymraeg.