Ralph Steadman
Artist inc a sblash (wedi’i gofnodi)Cartwnydd a darlunydd a fagwyd yn Abergele, yn enwog am ei luniau inc gwyllt i Fear and Loathing in Las Vegas Hunter S. Thompson.
Ralph Steadman
born 1964
Yn 2001 hi oedd y fenyw gyntaf i ennill Cadair yr Eisteddfod Genedlaethol, mewn 825 o flynyddoedd.
Llun: Adeilad y Senedd, cartref Senedd Cymru, ar lan y dŵr ym Mae Caerdydd · Wikivoyage user Cardiff, Parth cyhoeddus · Wikimedia Commons

Gwnaeth Mererid Hopwood hanes yn 2001 fel y fenyw gyntaf erioed i ennill Cadair yr Eisteddfod Genedlaethol. Yn brifardd dwbl, enillydd y Goron a’r Fedal Ryddiaith hefyd, daeth yn Archdderwydd Cymru yn 2024.FfynonellauMererid Hopwood ↗Wikipedia (Saesneg)Mererid Hopwood (ganed Chwefror 1964), bardd a thelynegwr o Gymru, Archdderwydd Eisteddfod Genedlaethol Cymru; o Gaerdydd yn wreiddiol; graddiodd mewn Sbaeneg ac Almaeneg yn Aberystwyth; darlithydd Almaeneg yn Abertawe ac, o 2001, tiwtor ysgrifennu creadigol yn ei Hadran Gymraeg; athrawes Sbaeneg yn Ysgol Gyfun Gymraeg Bro Myrddin hyd 2010; darlithydd ym Mhrifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant; penodwyd i gadair y Gymraeg ym Mhrifysgol Aberystwyth yn Ionawr 2021; yn 2001, yn Ninbych, y fenyw gyntaf yn hanes yr Eisteddfod i ennill y Gadair yn yr Eisteddfod Genedlaethol; enillodd y Goron ym Meifod yn 2003 a’r Fedal Ryddiaith yn 2008 am O Ran; cyflwynydd ar S4C; Gwobr Glyndŵr gan MOMA Machynlleth 2012; yn 2009 y fenyw gyntaf erioed i’w henwebu’n Archdderwydd; etholwyd yn 2023 yn Archdderwydd ar gyfer 2024–2027, yr ail fenyw i ddal y swydd, ar ôl Christine James; ymgyrchydd heddwch ers tro byd; Cymrawd Cymdeithas Ddysgedig Cymru 2018; Llyfr y Flwyddyn 2026 am ei chyfrol o farddoniaeth Mae; ymhlith ei gweithiau mae Singing in Chains: Listening to Welsh Verse (2004), Nes Draw (2015), libreto Cantata Memoria i gerddoriaeth Karl Jenkins (2016) a libreto opera Gareth Glyn Wythnos yng Nghymru Fydd (2017).Mererid Hopwood ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: Mererid Hopwood (ganwyd 18 Chwefror 1964), darlithydd a phrifardd o Gymraes, Archdderwydd Cymru ers 2024; y ferch gyntaf erioed i ennill Cadair yr Eisteddfod Genedlaethol, yn Ninbych 2001; prifardd dwbl a phrif lenor, a galw mawr amdani i ddarlithio a chynnal gweithdai barddoni; ganed a magwyd yng Nghaerdydd ond roedd ei theulu’n hanu o Bontiago, Sir Benfro; ysgolion Bryntaf a Llanhari; graddiodd mewn Almaeneg a Sbaeneg yn Aberystwyth a chwblhau doethuriaeth yng Ngholeg y Brifysgol, Llundain; darlithiodd yn adrannau’r Gymraeg ac Ieithoedd Modern yn Abertawe; pennaeth swyddfa gorllewin Cymru Cyngor y Celfyddydau; Athro Ieithoedd a’r Cwricwlwm Cymreig ym Mhrifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant; Bardd Plant Cymru yn 2005; penodwyd yn Athro’r Gymraeg yn Aberystwyth yn Hydref 2020, gan ddechrau yn Ionawr 2021; ym Mehefin 2023 cyhoeddwyd mai hi fyddai Archdderwydd 2024–2027, a throsglwyddwyd yr awenau iddi gan Myrddin ap Dafydd ar 27 Ebrill 2024 yn seremoni gyhoeddi Eisteddfod Wrecsam 2025; enillodd Brif Wobr Gymraeg Llyfr y Flwyddyn 2026 am Mae; mae’n byw yn Llangynnwr, Sir Gaerfyrddin, gyda’i gŵr Martin; ymhlith ei llyfrau mae Cerddi Sir Benfro (2002), Beddau’r Beirdd (2014, gyda Damian Walford Davies) a Glaniad, cerddi wrth groesi paith Patagonia (2015, gyda Karen Owen).
| Ganed | 18 Chwefror 1964, CaerdyddFfynonellauMererid Hopwood ↗Wikipedia (Saesneg)Mererid Hopwood (ganed Chwefror 1964), bardd a thelynegwr o Gymru, Archdderwydd Eisteddfod Genedlaethol Cymru; o Gaerdydd yn wreiddiol; graddiodd mewn Sbaeneg ac Almaeneg yn Aberystwyth; darlithydd Almaeneg yn Abertawe ac, o 2001, tiwtor ysgrifennu creadigol yn ei Hadran Gymraeg; athrawes Sbaeneg yn Ysgol Gyfun Gymraeg Bro Myrddin hyd 2010; darlithydd ym Mhrifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant; penodwyd i gadair y Gymraeg ym Mhrifysgol Aberystwyth yn Ionawr 2021; yn 2001, yn Ninbych, y fenyw gyntaf yn hanes yr Eisteddfod i ennill y Gadair yn yr Eisteddfod Genedlaethol; enillodd y Goron ym Meifod yn 2003 a’r Fedal Ryddiaith yn 2008 am O Ran; cyflwynydd ar S4C; Gwobr Glyndŵr gan MOMA Machynlleth 2012; yn 2009 y fenyw gyntaf erioed i’w henwebu’n Archdderwydd; etholwyd yn 2023 yn Archdderwydd ar gyfer 2024–2027, yr ail fenyw i ddal y swydd, ar ôl Christine James; ymgyrchydd heddwch ers tro byd; Cymrawd Cymdeithas Ddysgedig Cymru 2018; Llyfr y Flwyddyn 2026 am ei chyfrol o farddoniaeth Mae; ymhlith ei gweithiau mae Singing in Chains: Listening to Welsh Verse (2004), Nes Draw (2015), libreto Cantata Memoria i gerddoriaeth Karl Jenkins (2016) a libreto opera Gareth Glyn Wythnos yng Nghymru Fydd (2017).Mererid Hopwood ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: Mererid Hopwood (ganwyd 18 Chwefror 1964), darlithydd a phrifardd o Gymraes, Archdderwydd Cymru ers 2024; y ferch gyntaf erioed i ennill Cadair yr Eisteddfod Genedlaethol, yn Ninbych 2001; prifardd dwbl a phrif lenor, a galw mawr amdani i ddarlithio a chynnal gweithdai barddoni; ganed a magwyd yng Nghaerdydd ond roedd ei theulu’n hanu o Bontiago, Sir Benfro; ysgolion Bryntaf a Llanhari; graddiodd mewn Almaeneg a Sbaeneg yn Aberystwyth a chwblhau doethuriaeth yng Ngholeg y Brifysgol, Llundain; darlithiodd yn adrannau’r Gymraeg ac Ieithoedd Modern yn Abertawe; pennaeth swyddfa gorllewin Cymru Cyngor y Celfyddydau; Athro Ieithoedd a’r Cwricwlwm Cymreig ym Mhrifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant; Bardd Plant Cymru yn 2005; penodwyd yn Athro’r Gymraeg yn Aberystwyth yn Hydref 2020, gan ddechrau yn Ionawr 2021; ym Mehefin 2023 cyhoeddwyd mai hi fyddai Archdderwydd 2024–2027, a throsglwyddwyd yr awenau iddi gan Myrddin ap Dafydd ar 27 Ebrill 2024 yn seremoni gyhoeddi Eisteddfod Wrecsam 2025; enillodd Brif Wobr Gymraeg Llyfr y Flwyddyn 2026 am Mae; mae’n byw yn Llangynnwr, Sir Gaerfyrddin, gyda’i gŵr Martin; ymhlith ei llyfrau mae Cerddi Sir Benfro (2002), Beddau’r Beirdd (2014, gyda Damian Walford Davies) a Glaniad, cerddi wrth groesi paith Patagonia (2015, gyda Karen Owen). |
|---|---|
| Eisteddfod | Cadair 2001 (Dinbych); Coron 2003 (Meifod); Medal Ryddiaith 2008FfynonellauMererid Hopwood ↗Wikipedia (Saesneg)Mererid Hopwood (ganed Chwefror 1964), bardd a thelynegwr o Gymru, Archdderwydd Eisteddfod Genedlaethol Cymru; o Gaerdydd yn wreiddiol; graddiodd mewn Sbaeneg ac Almaeneg yn Aberystwyth; darlithydd Almaeneg yn Abertawe ac, o 2001, tiwtor ysgrifennu creadigol yn ei Hadran Gymraeg; athrawes Sbaeneg yn Ysgol Gyfun Gymraeg Bro Myrddin hyd 2010; darlithydd ym Mhrifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant; penodwyd i gadair y Gymraeg ym Mhrifysgol Aberystwyth yn Ionawr 2021; yn 2001, yn Ninbych, y fenyw gyntaf yn hanes yr Eisteddfod i ennill y Gadair yn yr Eisteddfod Genedlaethol; enillodd y Goron ym Meifod yn 2003 a’r Fedal Ryddiaith yn 2008 am O Ran; cyflwynydd ar S4C; Gwobr Glyndŵr gan MOMA Machynlleth 2012; yn 2009 y fenyw gyntaf erioed i’w henwebu’n Archdderwydd; etholwyd yn 2023 yn Archdderwydd ar gyfer 2024–2027, yr ail fenyw i ddal y swydd, ar ôl Christine James; ymgyrchydd heddwch ers tro byd; Cymrawd Cymdeithas Ddysgedig Cymru 2018; Llyfr y Flwyddyn 2026 am ei chyfrol o farddoniaeth Mae; ymhlith ei gweithiau mae Singing in Chains: Listening to Welsh Verse (2004), Nes Draw (2015), libreto Cantata Memoria i gerddoriaeth Karl Jenkins (2016) a libreto opera Gareth Glyn Wythnos yng Nghymru Fydd (2017).Mererid Hopwood ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: Mererid Hopwood (ganwyd 18 Chwefror 1964), darlithydd a phrifardd o Gymraes, Archdderwydd Cymru ers 2024; y ferch gyntaf erioed i ennill Cadair yr Eisteddfod Genedlaethol, yn Ninbych 2001; prifardd dwbl a phrif lenor, a galw mawr amdani i ddarlithio a chynnal gweithdai barddoni; ganed a magwyd yng Nghaerdydd ond roedd ei theulu’n hanu o Bontiago, Sir Benfro; ysgolion Bryntaf a Llanhari; graddiodd mewn Almaeneg a Sbaeneg yn Aberystwyth a chwblhau doethuriaeth yng Ngholeg y Brifysgol, Llundain; darlithiodd yn adrannau’r Gymraeg ac Ieithoedd Modern yn Abertawe; pennaeth swyddfa gorllewin Cymru Cyngor y Celfyddydau; Athro Ieithoedd a’r Cwricwlwm Cymreig ym Mhrifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant; Bardd Plant Cymru yn 2005; penodwyd yn Athro’r Gymraeg yn Aberystwyth yn Hydref 2020, gan ddechrau yn Ionawr 2021; ym Mehefin 2023 cyhoeddwyd mai hi fyddai Archdderwydd 2024–2027, a throsglwyddwyd yr awenau iddi gan Myrddin ap Dafydd ar 27 Ebrill 2024 yn seremoni gyhoeddi Eisteddfod Wrecsam 2025; enillodd Brif Wobr Gymraeg Llyfr y Flwyddyn 2026 am Mae; mae’n byw yn Llangynnwr, Sir Gaerfyrddin, gyda’i gŵr Martin; ymhlith ei llyfrau mae Cerddi Sir Benfro (2002), Beddau’r Beirdd (2014, gyda Damian Walford Davies) a Glaniad, cerddi wrth groesi paith Patagonia (2015, gyda Karen Owen). |
| Archdderwydd | 2024–2027, yr ail fenyw i ddal y swyddFfynonellauMererid Hopwood ↗Wikipedia (Saesneg)Mererid Hopwood (ganed Chwefror 1964), bardd a thelynegwr o Gymru, Archdderwydd Eisteddfod Genedlaethol Cymru; o Gaerdydd yn wreiddiol; graddiodd mewn Sbaeneg ac Almaeneg yn Aberystwyth; darlithydd Almaeneg yn Abertawe ac, o 2001, tiwtor ysgrifennu creadigol yn ei Hadran Gymraeg; athrawes Sbaeneg yn Ysgol Gyfun Gymraeg Bro Myrddin hyd 2010; darlithydd ym Mhrifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant; penodwyd i gadair y Gymraeg ym Mhrifysgol Aberystwyth yn Ionawr 2021; yn 2001, yn Ninbych, y fenyw gyntaf yn hanes yr Eisteddfod i ennill y Gadair yn yr Eisteddfod Genedlaethol; enillodd y Goron ym Meifod yn 2003 a’r Fedal Ryddiaith yn 2008 am O Ran; cyflwynydd ar S4C; Gwobr Glyndŵr gan MOMA Machynlleth 2012; yn 2009 y fenyw gyntaf erioed i’w henwebu’n Archdderwydd; etholwyd yn 2023 yn Archdderwydd ar gyfer 2024–2027, yr ail fenyw i ddal y swydd, ar ôl Christine James; ymgyrchydd heddwch ers tro byd; Cymrawd Cymdeithas Ddysgedig Cymru 2018; Llyfr y Flwyddyn 2026 am ei chyfrol o farddoniaeth Mae; ymhlith ei gweithiau mae Singing in Chains: Listening to Welsh Verse (2004), Nes Draw (2015), libreto Cantata Memoria i gerddoriaeth Karl Jenkins (2016) a libreto opera Gareth Glyn Wythnos yng Nghymru Fydd (2017).Mererid Hopwood ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: Mererid Hopwood (ganwyd 18 Chwefror 1964), darlithydd a phrifardd o Gymraes, Archdderwydd Cymru ers 2024; y ferch gyntaf erioed i ennill Cadair yr Eisteddfod Genedlaethol, yn Ninbych 2001; prifardd dwbl a phrif lenor, a galw mawr amdani i ddarlithio a chynnal gweithdai barddoni; ganed a magwyd yng Nghaerdydd ond roedd ei theulu’n hanu o Bontiago, Sir Benfro; ysgolion Bryntaf a Llanhari; graddiodd mewn Almaeneg a Sbaeneg yn Aberystwyth a chwblhau doethuriaeth yng Ngholeg y Brifysgol, Llundain; darlithiodd yn adrannau’r Gymraeg ac Ieithoedd Modern yn Abertawe; pennaeth swyddfa gorllewin Cymru Cyngor y Celfyddydau; Athro Ieithoedd a’r Cwricwlwm Cymreig ym Mhrifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant; Bardd Plant Cymru yn 2005; penodwyd yn Athro’r Gymraeg yn Aberystwyth yn Hydref 2020, gan ddechrau yn Ionawr 2021; ym Mehefin 2023 cyhoeddwyd mai hi fyddai Archdderwydd 2024–2027, a throsglwyddwyd yr awenau iddi gan Myrddin ap Dafydd ar 27 Ebrill 2024 yn seremoni gyhoeddi Eisteddfod Wrecsam 2025; enillodd Brif Wobr Gymraeg Llyfr y Flwyddyn 2026 am Mae; mae’n byw yn Llangynnwr, Sir Gaerfyrddin, gyda’i gŵr Martin; ymhlith ei llyfrau mae Cerddi Sir Benfro (2002), Beddau’r Beirdd (2014, gyda Damian Walford Davies) a Glaniad, cerddi wrth groesi paith Patagonia (2015, gyda Karen Owen). |
Ganed a magwyd Mererid Hopwood yng Nghaerdydd, er bod ei theulu’n hanu o Bontiago yn Sir Benfro. Aeth i ysgolion Bryntaf a Llanhari, graddiodd mewn Almaeneg a Sbaeneg yn Aberystwyth, a chwblhau doethuriaeth yng Ngholeg y Brifysgol, Llundain.FfynonellauMererid Hopwood ↗Wikipedia (Saesneg)Mererid Hopwood (ganed Chwefror 1964), bardd a thelynegwr o Gymru, Archdderwydd Eisteddfod Genedlaethol Cymru; o Gaerdydd yn wreiddiol; graddiodd mewn Sbaeneg ac Almaeneg yn Aberystwyth; darlithydd Almaeneg yn Abertawe ac, o 2001, tiwtor ysgrifennu creadigol yn ei Hadran Gymraeg; athrawes Sbaeneg yn Ysgol Gyfun Gymraeg Bro Myrddin hyd 2010; darlithydd ym Mhrifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant; penodwyd i gadair y Gymraeg ym Mhrifysgol Aberystwyth yn Ionawr 2021; yn 2001, yn Ninbych, y fenyw gyntaf yn hanes yr Eisteddfod i ennill y Gadair yn yr Eisteddfod Genedlaethol; enillodd y Goron ym Meifod yn 2003 a’r Fedal Ryddiaith yn 2008 am O Ran; cyflwynydd ar S4C; Gwobr Glyndŵr gan MOMA Machynlleth 2012; yn 2009 y fenyw gyntaf erioed i’w henwebu’n Archdderwydd; etholwyd yn 2023 yn Archdderwydd ar gyfer 2024–2027, yr ail fenyw i ddal y swydd, ar ôl Christine James; ymgyrchydd heddwch ers tro byd; Cymrawd Cymdeithas Ddysgedig Cymru 2018; Llyfr y Flwyddyn 2026 am ei chyfrol o farddoniaeth Mae; ymhlith ei gweithiau mae Singing in Chains: Listening to Welsh Verse (2004), Nes Draw (2015), libreto Cantata Memoria i gerddoriaeth Karl Jenkins (2016) a libreto opera Gareth Glyn Wythnos yng Nghymru Fydd (2017).Mererid Hopwood ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: Mererid Hopwood (ganwyd 18 Chwefror 1964), darlithydd a phrifardd o Gymraes, Archdderwydd Cymru ers 2024; y ferch gyntaf erioed i ennill Cadair yr Eisteddfod Genedlaethol, yn Ninbych 2001; prifardd dwbl a phrif lenor, a galw mawr amdani i ddarlithio a chynnal gweithdai barddoni; ganed a magwyd yng Nghaerdydd ond roedd ei theulu’n hanu o Bontiago, Sir Benfro; ysgolion Bryntaf a Llanhari; graddiodd mewn Almaeneg a Sbaeneg yn Aberystwyth a chwblhau doethuriaeth yng Ngholeg y Brifysgol, Llundain; darlithiodd yn adrannau’r Gymraeg ac Ieithoedd Modern yn Abertawe; pennaeth swyddfa gorllewin Cymru Cyngor y Celfyddydau; Athro Ieithoedd a’r Cwricwlwm Cymreig ym Mhrifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant; Bardd Plant Cymru yn 2005; penodwyd yn Athro’r Gymraeg yn Aberystwyth yn Hydref 2020, gan ddechrau yn Ionawr 2021; ym Mehefin 2023 cyhoeddwyd mai hi fyddai Archdderwydd 2024–2027, a throsglwyddwyd yr awenau iddi gan Myrddin ap Dafydd ar 27 Ebrill 2024 yn seremoni gyhoeddi Eisteddfod Wrecsam 2025; enillodd Brif Wobr Gymraeg Llyfr y Flwyddyn 2026 am Mae; mae’n byw yn Llangynnwr, Sir Gaerfyrddin, gyda’i gŵr Martin; ymhlith ei llyfrau mae Cerddi Sir Benfro (2002), Beddau’r Beirdd (2014, gyda Damian Walford Davies) a Glaniad, cerddi wrth groesi paith Patagonia (2015, gyda Karen Owen).
Bu’n darlithio mewn Almaeneg a Chymraeg yn Abertawe, yn arwain swyddfa gorllewin Cymru Cyngor y Celfyddydau, yn dysgu Sbaeneg yn Ysgol Bro Myrddin, a daeth yn athro ieithoedd yn y Drindod Dewi Sant. Yn 2021 dechreuodd yn Athro’r Gymraeg yn Aberystwyth.FfynonellauMererid Hopwood ↗Wikipedia (Saesneg)Mererid Hopwood (ganed Chwefror 1964), bardd a thelynegwr o Gymru, Archdderwydd Eisteddfod Genedlaethol Cymru; o Gaerdydd yn wreiddiol; graddiodd mewn Sbaeneg ac Almaeneg yn Aberystwyth; darlithydd Almaeneg yn Abertawe ac, o 2001, tiwtor ysgrifennu creadigol yn ei Hadran Gymraeg; athrawes Sbaeneg yn Ysgol Gyfun Gymraeg Bro Myrddin hyd 2010; darlithydd ym Mhrifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant; penodwyd i gadair y Gymraeg ym Mhrifysgol Aberystwyth yn Ionawr 2021; yn 2001, yn Ninbych, y fenyw gyntaf yn hanes yr Eisteddfod i ennill y Gadair yn yr Eisteddfod Genedlaethol; enillodd y Goron ym Meifod yn 2003 a’r Fedal Ryddiaith yn 2008 am O Ran; cyflwynydd ar S4C; Gwobr Glyndŵr gan MOMA Machynlleth 2012; yn 2009 y fenyw gyntaf erioed i’w henwebu’n Archdderwydd; etholwyd yn 2023 yn Archdderwydd ar gyfer 2024–2027, yr ail fenyw i ddal y swydd, ar ôl Christine James; ymgyrchydd heddwch ers tro byd; Cymrawd Cymdeithas Ddysgedig Cymru 2018; Llyfr y Flwyddyn 2026 am ei chyfrol o farddoniaeth Mae; ymhlith ei gweithiau mae Singing in Chains: Listening to Welsh Verse (2004), Nes Draw (2015), libreto Cantata Memoria i gerddoriaeth Karl Jenkins (2016) a libreto opera Gareth Glyn Wythnos yng Nghymru Fydd (2017).Mererid Hopwood ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: Mererid Hopwood (ganwyd 18 Chwefror 1964), darlithydd a phrifardd o Gymraes, Archdderwydd Cymru ers 2024; y ferch gyntaf erioed i ennill Cadair yr Eisteddfod Genedlaethol, yn Ninbych 2001; prifardd dwbl a phrif lenor, a galw mawr amdani i ddarlithio a chynnal gweithdai barddoni; ganed a magwyd yng Nghaerdydd ond roedd ei theulu’n hanu o Bontiago, Sir Benfro; ysgolion Bryntaf a Llanhari; graddiodd mewn Almaeneg a Sbaeneg yn Aberystwyth a chwblhau doethuriaeth yng Ngholeg y Brifysgol, Llundain; darlithiodd yn adrannau’r Gymraeg ac Ieithoedd Modern yn Abertawe; pennaeth swyddfa gorllewin Cymru Cyngor y Celfyddydau; Athro Ieithoedd a’r Cwricwlwm Cymreig ym Mhrifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant; Bardd Plant Cymru yn 2005; penodwyd yn Athro’r Gymraeg yn Aberystwyth yn Hydref 2020, gan ddechrau yn Ionawr 2021; ym Mehefin 2023 cyhoeddwyd mai hi fyddai Archdderwydd 2024–2027, a throsglwyddwyd yr awenau iddi gan Myrddin ap Dafydd ar 27 Ebrill 2024 yn seremoni gyhoeddi Eisteddfod Wrecsam 2025; enillodd Brif Wobr Gymraeg Llyfr y Flwyddyn 2026 am Mae; mae’n byw yn Llangynnwr, Sir Gaerfyrddin, gyda’i gŵr Martin; ymhlith ei llyfrau mae Cerddi Sir Benfro (2002), Beddau’r Beirdd (2014, gyda Damian Walford Davies) a Glaniad, cerddi wrth groesi paith Patagonia (2015, gyda Karen Owen).
Yn yr Eisteddfod Genedlaethol yn Ninbych yn 2001 daeth y fenyw gyntaf yn ei hanes i ennill y Gadair. Ddwy flynedd yn ddiweddarach ym Meifod enillodd y Goron, ac yn 2008 y Fedal Ryddiaith am ei llyfr O Ran.FfynonellauMererid Hopwood ↗Wikipedia (Saesneg)Mererid Hopwood (ganed Chwefror 1964), bardd a thelynegwr o Gymru, Archdderwydd Eisteddfod Genedlaethol Cymru; o Gaerdydd yn wreiddiol; graddiodd mewn Sbaeneg ac Almaeneg yn Aberystwyth; darlithydd Almaeneg yn Abertawe ac, o 2001, tiwtor ysgrifennu creadigol yn ei Hadran Gymraeg; athrawes Sbaeneg yn Ysgol Gyfun Gymraeg Bro Myrddin hyd 2010; darlithydd ym Mhrifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant; penodwyd i gadair y Gymraeg ym Mhrifysgol Aberystwyth yn Ionawr 2021; yn 2001, yn Ninbych, y fenyw gyntaf yn hanes yr Eisteddfod i ennill y Gadair yn yr Eisteddfod Genedlaethol; enillodd y Goron ym Meifod yn 2003 a’r Fedal Ryddiaith yn 2008 am O Ran; cyflwynydd ar S4C; Gwobr Glyndŵr gan MOMA Machynlleth 2012; yn 2009 y fenyw gyntaf erioed i’w henwebu’n Archdderwydd; etholwyd yn 2023 yn Archdderwydd ar gyfer 2024–2027, yr ail fenyw i ddal y swydd, ar ôl Christine James; ymgyrchydd heddwch ers tro byd; Cymrawd Cymdeithas Ddysgedig Cymru 2018; Llyfr y Flwyddyn 2026 am ei chyfrol o farddoniaeth Mae; ymhlith ei gweithiau mae Singing in Chains: Listening to Welsh Verse (2004), Nes Draw (2015), libreto Cantata Memoria i gerddoriaeth Karl Jenkins (2016) a libreto opera Gareth Glyn Wythnos yng Nghymru Fydd (2017).Mererid Hopwood ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: Mererid Hopwood (ganwyd 18 Chwefror 1964), darlithydd a phrifardd o Gymraes, Archdderwydd Cymru ers 2024; y ferch gyntaf erioed i ennill Cadair yr Eisteddfod Genedlaethol, yn Ninbych 2001; prifardd dwbl a phrif lenor, a galw mawr amdani i ddarlithio a chynnal gweithdai barddoni; ganed a magwyd yng Nghaerdydd ond roedd ei theulu’n hanu o Bontiago, Sir Benfro; ysgolion Bryntaf a Llanhari; graddiodd mewn Almaeneg a Sbaeneg yn Aberystwyth a chwblhau doethuriaeth yng Ngholeg y Brifysgol, Llundain; darlithiodd yn adrannau’r Gymraeg ac Ieithoedd Modern yn Abertawe; pennaeth swyddfa gorllewin Cymru Cyngor y Celfyddydau; Athro Ieithoedd a’r Cwricwlwm Cymreig ym Mhrifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant; Bardd Plant Cymru yn 2005; penodwyd yn Athro’r Gymraeg yn Aberystwyth yn Hydref 2020, gan ddechrau yn Ionawr 2021; ym Mehefin 2023 cyhoeddwyd mai hi fyddai Archdderwydd 2024–2027, a throsglwyddwyd yr awenau iddi gan Myrddin ap Dafydd ar 27 Ebrill 2024 yn seremoni gyhoeddi Eisteddfod Wrecsam 2025; enillodd Brif Wobr Gymraeg Llyfr y Flwyddyn 2026 am Mae; mae’n byw yn Llangynnwr, Sir Gaerfyrddin, gyda’i gŵr Martin; ymhlith ei llyfrau mae Cerddi Sir Benfro (2002), Beddau’r Beirdd (2014, gyda Damian Walford Davies) a Glaniad, cerddi wrth groesi paith Patagonia (2015, gyda Karen Owen).
Yn 2005 hi oedd Bardd Plant Cymru. Yn ymgyrchydd heddwch ers tro byd, ysgrifennodd eiriau Cantata Memoria Karl Jenkins er mwyn plant Aberfan, libreto opera Gareth Glyn Wythnos yng Nghymru Fydd, a, gyda Karen Owen, Glaniad, cerddi a ysgrifennwyd wrth groesi paith Patagonia.FfynonellauMererid Hopwood ↗Wikipedia (Saesneg)Mererid Hopwood (ganed Chwefror 1964), bardd a thelynegwr o Gymru, Archdderwydd Eisteddfod Genedlaethol Cymru; o Gaerdydd yn wreiddiol; graddiodd mewn Sbaeneg ac Almaeneg yn Aberystwyth; darlithydd Almaeneg yn Abertawe ac, o 2001, tiwtor ysgrifennu creadigol yn ei Hadran Gymraeg; athrawes Sbaeneg yn Ysgol Gyfun Gymraeg Bro Myrddin hyd 2010; darlithydd ym Mhrifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant; penodwyd i gadair y Gymraeg ym Mhrifysgol Aberystwyth yn Ionawr 2021; yn 2001, yn Ninbych, y fenyw gyntaf yn hanes yr Eisteddfod i ennill y Gadair yn yr Eisteddfod Genedlaethol; enillodd y Goron ym Meifod yn 2003 a’r Fedal Ryddiaith yn 2008 am O Ran; cyflwynydd ar S4C; Gwobr Glyndŵr gan MOMA Machynlleth 2012; yn 2009 y fenyw gyntaf erioed i’w henwebu’n Archdderwydd; etholwyd yn 2023 yn Archdderwydd ar gyfer 2024–2027, yr ail fenyw i ddal y swydd, ar ôl Christine James; ymgyrchydd heddwch ers tro byd; Cymrawd Cymdeithas Ddysgedig Cymru 2018; Llyfr y Flwyddyn 2026 am ei chyfrol o farddoniaeth Mae; ymhlith ei gweithiau mae Singing in Chains: Listening to Welsh Verse (2004), Nes Draw (2015), libreto Cantata Memoria i gerddoriaeth Karl Jenkins (2016) a libreto opera Gareth Glyn Wythnos yng Nghymru Fydd (2017).Mererid Hopwood ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: Mererid Hopwood (ganwyd 18 Chwefror 1964), darlithydd a phrifardd o Gymraes, Archdderwydd Cymru ers 2024; y ferch gyntaf erioed i ennill Cadair yr Eisteddfod Genedlaethol, yn Ninbych 2001; prifardd dwbl a phrif lenor, a galw mawr amdani i ddarlithio a chynnal gweithdai barddoni; ganed a magwyd yng Nghaerdydd ond roedd ei theulu’n hanu o Bontiago, Sir Benfro; ysgolion Bryntaf a Llanhari; graddiodd mewn Almaeneg a Sbaeneg yn Aberystwyth a chwblhau doethuriaeth yng Ngholeg y Brifysgol, Llundain; darlithiodd yn adrannau’r Gymraeg ac Ieithoedd Modern yn Abertawe; pennaeth swyddfa gorllewin Cymru Cyngor y Celfyddydau; Athro Ieithoedd a’r Cwricwlwm Cymreig ym Mhrifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant; Bardd Plant Cymru yn 2005; penodwyd yn Athro’r Gymraeg yn Aberystwyth yn Hydref 2020, gan ddechrau yn Ionawr 2021; ym Mehefin 2023 cyhoeddwyd mai hi fyddai Archdderwydd 2024–2027, a throsglwyddwyd yr awenau iddi gan Myrddin ap Dafydd ar 27 Ebrill 2024 yn seremoni gyhoeddi Eisteddfod Wrecsam 2025; enillodd Brif Wobr Gymraeg Llyfr y Flwyddyn 2026 am Mae; mae’n byw yn Llangynnwr, Sir Gaerfyrddin, gyda’i gŵr Martin; ymhlith ei llyfrau mae Cerddi Sir Benfro (2002), Beddau’r Beirdd (2014, gyda Damian Walford Davies) a Glaniad, cerddi wrth groesi paith Patagonia (2015, gyda Karen Owen).
Ysgrifennodd hefyd Singing in Chains: Listening to Welsh Verse, ac enillodd ei chyfrol Mae Lyfr y Flwyddyn yn 2026.FfynonellauMererid Hopwood ↗Wikipedia (Saesneg)Mererid Hopwood (ganed Chwefror 1964), bardd a thelynegwr o Gymru, Archdderwydd Eisteddfod Genedlaethol Cymru; o Gaerdydd yn wreiddiol; graddiodd mewn Sbaeneg ac Almaeneg yn Aberystwyth; darlithydd Almaeneg yn Abertawe ac, o 2001, tiwtor ysgrifennu creadigol yn ei Hadran Gymraeg; athrawes Sbaeneg yn Ysgol Gyfun Gymraeg Bro Myrddin hyd 2010; darlithydd ym Mhrifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant; penodwyd i gadair y Gymraeg ym Mhrifysgol Aberystwyth yn Ionawr 2021; yn 2001, yn Ninbych, y fenyw gyntaf yn hanes yr Eisteddfod i ennill y Gadair yn yr Eisteddfod Genedlaethol; enillodd y Goron ym Meifod yn 2003 a’r Fedal Ryddiaith yn 2008 am O Ran; cyflwynydd ar S4C; Gwobr Glyndŵr gan MOMA Machynlleth 2012; yn 2009 y fenyw gyntaf erioed i’w henwebu’n Archdderwydd; etholwyd yn 2023 yn Archdderwydd ar gyfer 2024–2027, yr ail fenyw i ddal y swydd, ar ôl Christine James; ymgyrchydd heddwch ers tro byd; Cymrawd Cymdeithas Ddysgedig Cymru 2018; Llyfr y Flwyddyn 2026 am ei chyfrol o farddoniaeth Mae; ymhlith ei gweithiau mae Singing in Chains: Listening to Welsh Verse (2004), Nes Draw (2015), libreto Cantata Memoria i gerddoriaeth Karl Jenkins (2016) a libreto opera Gareth Glyn Wythnos yng Nghymru Fydd (2017).Mererid Hopwood ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: Mererid Hopwood (ganwyd 18 Chwefror 1964), darlithydd a phrifardd o Gymraes, Archdderwydd Cymru ers 2024; y ferch gyntaf erioed i ennill Cadair yr Eisteddfod Genedlaethol, yn Ninbych 2001; prifardd dwbl a phrif lenor, a galw mawr amdani i ddarlithio a chynnal gweithdai barddoni; ganed a magwyd yng Nghaerdydd ond roedd ei theulu’n hanu o Bontiago, Sir Benfro; ysgolion Bryntaf a Llanhari; graddiodd mewn Almaeneg a Sbaeneg yn Aberystwyth a chwblhau doethuriaeth yng Ngholeg y Brifysgol, Llundain; darlithiodd yn adrannau’r Gymraeg ac Ieithoedd Modern yn Abertawe; pennaeth swyddfa gorllewin Cymru Cyngor y Celfyddydau; Athro Ieithoedd a’r Cwricwlwm Cymreig ym Mhrifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant; Bardd Plant Cymru yn 2005; penodwyd yn Athro’r Gymraeg yn Aberystwyth yn Hydref 2020, gan ddechrau yn Ionawr 2021; ym Mehefin 2023 cyhoeddwyd mai hi fyddai Archdderwydd 2024–2027, a throsglwyddwyd yr awenau iddi gan Myrddin ap Dafydd ar 27 Ebrill 2024 yn seremoni gyhoeddi Eisteddfod Wrecsam 2025; enillodd Brif Wobr Gymraeg Llyfr y Flwyddyn 2026 am Mae; mae’n byw yn Llangynnwr, Sir Gaerfyrddin, gyda’i gŵr Martin; ymhlith ei llyfrau mae Cerddi Sir Benfro (2002), Beddau’r Beirdd (2014, gyda Damian Walford Davies) a Glaniad, cerddi wrth groesi paith Patagonia (2015, gyda Karen Owen).
Yn 2009 hi oedd y fenyw gyntaf erioed i’w henwebu’n Archdderwydd. Yn 2023 fe’i dewiswyd i’r swydd, ac ar 27 Ebrill 2024 derbyniodd yr awenau gan Myrddin ap Dafydd yng nghyhoeddi Eisteddfod Wrecsam, yr ail fenyw i arwain Gorsedd y Beirdd.FfynonellauMererid Hopwood ↗Wikipedia (Saesneg)Mererid Hopwood (ganed Chwefror 1964), bardd a thelynegwr o Gymru, Archdderwydd Eisteddfod Genedlaethol Cymru; o Gaerdydd yn wreiddiol; graddiodd mewn Sbaeneg ac Almaeneg yn Aberystwyth; darlithydd Almaeneg yn Abertawe ac, o 2001, tiwtor ysgrifennu creadigol yn ei Hadran Gymraeg; athrawes Sbaeneg yn Ysgol Gyfun Gymraeg Bro Myrddin hyd 2010; darlithydd ym Mhrifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant; penodwyd i gadair y Gymraeg ym Mhrifysgol Aberystwyth yn Ionawr 2021; yn 2001, yn Ninbych, y fenyw gyntaf yn hanes yr Eisteddfod i ennill y Gadair yn yr Eisteddfod Genedlaethol; enillodd y Goron ym Meifod yn 2003 a’r Fedal Ryddiaith yn 2008 am O Ran; cyflwynydd ar S4C; Gwobr Glyndŵr gan MOMA Machynlleth 2012; yn 2009 y fenyw gyntaf erioed i’w henwebu’n Archdderwydd; etholwyd yn 2023 yn Archdderwydd ar gyfer 2024–2027, yr ail fenyw i ddal y swydd, ar ôl Christine James; ymgyrchydd heddwch ers tro byd; Cymrawd Cymdeithas Ddysgedig Cymru 2018; Llyfr y Flwyddyn 2026 am ei chyfrol o farddoniaeth Mae; ymhlith ei gweithiau mae Singing in Chains: Listening to Welsh Verse (2004), Nes Draw (2015), libreto Cantata Memoria i gerddoriaeth Karl Jenkins (2016) a libreto opera Gareth Glyn Wythnos yng Nghymru Fydd (2017).Mererid Hopwood ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: Mererid Hopwood (ganwyd 18 Chwefror 1964), darlithydd a phrifardd o Gymraes, Archdderwydd Cymru ers 2024; y ferch gyntaf erioed i ennill Cadair yr Eisteddfod Genedlaethol, yn Ninbych 2001; prifardd dwbl a phrif lenor, a galw mawr amdani i ddarlithio a chynnal gweithdai barddoni; ganed a magwyd yng Nghaerdydd ond roedd ei theulu’n hanu o Bontiago, Sir Benfro; ysgolion Bryntaf a Llanhari; graddiodd mewn Almaeneg a Sbaeneg yn Aberystwyth a chwblhau doethuriaeth yng Ngholeg y Brifysgol, Llundain; darlithiodd yn adrannau’r Gymraeg ac Ieithoedd Modern yn Abertawe; pennaeth swyddfa gorllewin Cymru Cyngor y Celfyddydau; Athro Ieithoedd a’r Cwricwlwm Cymreig ym Mhrifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant; Bardd Plant Cymru yn 2005; penodwyd yn Athro’r Gymraeg yn Aberystwyth yn Hydref 2020, gan ddechrau yn Ionawr 2021; ym Mehefin 2023 cyhoeddwyd mai hi fyddai Archdderwydd 2024–2027, a throsglwyddwyd yr awenau iddi gan Myrddin ap Dafydd ar 27 Ebrill 2024 yn seremoni gyhoeddi Eisteddfod Wrecsam 2025; enillodd Brif Wobr Gymraeg Llyfr y Flwyddyn 2026 am Mae; mae’n byw yn Llangynnwr, Sir Gaerfyrddin, gyda’i gŵr Martin; ymhlith ei llyfrau mae Cerddi Sir Benfro (2002), Beddau’r Beirdd (2014, gyda Damian Walford Davies) a Glaniad, cerddi wrth groesi paith Patagonia (2015, gyda Karen Owen).
Ffynonellau a darllen pellach
Cartwnydd a darlunydd a fagwyd yn Abergele, yn enwog am ei luniau inc gwyllt i Fear and Loathing in Las Vegas Hunter S. Thompson.
Ralph SteadmanPrif Weinidog Cymru o 2000 i 2009, a lywiodd y Cynulliad ifanc drwy ei ddegawd cyntaf.
Rhodri MorganGwyddonydd a ddarganfu fôn-gelloedd embryonig mewn llygod, ac a enillodd Wobr Nobel am Feddygaeth yn 2007 tra’n gweithio ym Mhrifysgol Caerdydd.
Syr Martin EvansPeiriannydd o Gasnewydd a sefydlodd y cwmnïau telathrebu mawr Mitel a Newbridge Networks, a ddaeth yn biliwnydd cyntaf Cymru ac a gododd y Celtic Manor, cartref Cwpan Ryder 2010.
Syr Terry MatthewsYsgrifennwyd gan Ifan Cyhoeddwyd gyntaf Diweddarwyd ddiwethaf