
Hanes Cymru / Brenhinoedd a thywysogion
tua 825–1603
Coed teulu brenhinol Cymru
O Rhodri Mawr i Harri Tudur: sut y parhaodd tai brenhinol Gwynedd, Deheubarth a Phowys am chwe chan mlynedd, priodi â’i gilydd, a dod i’r orsedd yn Bosworth.
Llun: Castell Penfro, man geni Harri Tudur, a’i adlewyrchiad yn Llyn y Felin · JKMMX, CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons
Am chwe chan mlynedd rheolwyd Cymru gan lond llaw o dai brenhinol, ac un teulu mawr oedden nhw. Sefydlodd meibion Rhodri Mawr dai Gwynedd a Deheubarth; ei or-or-wyres Angharad oedd mam brenin cyntaf tŷ Powys. Priododd tywysogion â thywysogesau o’r teyrnasoedd eraill dro ar ôl tro, fel bod Llywelyn Fawr, yr Arglwydd Rhys ac Owain Glyndŵr i gyd yn gefndryd lawer gwaith drosodd.
Yna, yn 1485, enillodd ŵyr i Owain Tudur o Ynys Môn, a gwaed Deheubarth yn ei wythiennau, y goron yn Bosworth dan y ddraig goch. Mae’r coed hyn yn dilyn y llinachau a ddygodd y goron, o Rhodri Mawr i Harri Tudur.
rheolodd deyrnasTapiwch enw i oleuo’r llinach yn ôl at y sylfaenydd↪ yr un teulu mewn coeden arall
Gwynedd: tŷ Aberffraw
O Ferfyn Frych a Rhodri Mawr i Lywelyn ein Llyw Olaf ac Owain Lawgoch. O’r llinach hon y daeth tywysogion Cymru, a phriododd ei merched i bob tŷ brenhinol arall.
Brenhinoedd a thywysogion Gwynedd, yn eu trefn →
- m. 844Brenin Gwynedd
Daeth o Fanaw yn ôl traddodiad Cymru, ac enillodd yr orsedd drwy ei fam Esyllt, o linach Cunedda. Priododd Nest, o dŷ brenhinol Powys.
- tua 820–878Brenin Gwynedd, Powys a Seisyllwg
Priododd Angharad, chwaer brenin olaf Seisyllwg, a daeth yn frenin cyntaf i reoli’r rhan fwyaf o Gymru. Olrheiniodd pob tŷ brenhinol diweddarach yng Nghymru ei linach ato ef.
Darllen mwy →- m. 904
Yn ôl traddodiad Cymru, cafodd Bowys yn gyfran o deyrnas ei dad.
- m. 916Brenin Gwynedd
Dialodd am ei dad ym mrwydr Conwy yn 881, ‘Dial Rhodri’.
- m. 942Brenin Gwynedd
‘Y Moel’. Syrthiodd yn ymladd y Saeson yn 942.
- m. 979Brenin Gwynedd
- m. 988Brenin Gwynedd
- m. 985Brenin Gwynedd
- m. 986Brenin Gwynedd
- m. 986
- m. 996
- m. 1039Brenin Gwynedd
- m. tua 1060
Bu’n byw’n alltud yn Nulyn, a phriododd Ragnhild, o dŷ brenhinol brenhinoedd Llychlynnaidd Dulyn.
- tua 1055–1137Brenin Gwynedd
Fe’i ganed yn alltud yn Iwerddon. Enillodd Wynedd ym Mynydd Carn yn 1081, dihangodd o garchar y Normaniaid a gadawodd ei deyrnas yn gryf. Priododd Angharad, merch Owain ab Edwin.
Darllen mwy →- tua 1097–1136Tywysoges Gwynedd a Deheubarth
Priododd Gruffudd ap Rhys o Ddeheubarth. Arweiniodd fyddin yn erbyn y Normaniaid yng Nghydweli yn 1136. Mam yr Arglwydd Rhys.
Darllen mwy →↪ Ei theulu yn Neheubarth Priododd Madog ap Maredudd, brenin olaf Powys gyfan.
↪ Ei theulu ym Mhowys- m. 1172
Brawd Owain Gwynedd a’i gymrawd yng Nghrug Mawr yn 1136.
- tua 1100–1170Brenin Gwynedd
Trechodd y Normaniaid yng Nghrug Mawr yn 1136 a throi Harri II yn ôl yn 1165. Y cyntaf i’w alw ei hun yn Dywysog y Cymry.
Darllen mwy →- m. 1170Tywysog a bardd
Mae ei gerddi i Wynedd ymhlith goreuon yr oes.
Priododd Gruffudd Maelor, tywysog gogledd Powys.
↪ Ei theulu ym Mhowys- fl. 1170
Yn ôl traddodiad Cymru, hwyliodd tua’r gorllewin dros y cefnfor a darganfod tir newydd, dair canrif cyn Columbus.
- m. 1174Arglwydd Meirionnydd
- m. 1203Tywysog Gwynedd i’r dwyrain o Gonwy
- m. 1195Tywysog Gwynedd i’r gorllewin o Gonwy
- m. tua 1174
Priododd Marared, merch Madog ap Maredudd, brenin Powys.
- 1173–1240Tywysog Gwynedd, rheolwr y rhan fwyaf o Gymru
Llywelyn ab Iorwerth. Priododd Siwan, merch y Brenin John o Loegr. Talodd rheolwyr eraill Cymru wrogaeth iddo yn Aberdyfi yn 1216.
Darllen mwy →- m. 1251
‘Y Ddu’. Priododd Ralph Mortimer, arglwydd yn y Mers. Drwyddi hi rhedodd gwaed Llywelyn Fawr ymlaen at Edward IV ac at Elisabeth o Efrog, brenhines Harri Tudur.
↪ Y ffordd i Bosworth - tua 1212–1246Tywysog Cymru
Mab Siwan. Yn 1244 gwnaeth Tywysog Cymru yn deitl ffurfiol iddo.
- tua 1198–1244
Mab hynaf Llywelyn. Priododd Senana, a pharhaodd eu meibion y frwydr dros Gymru.
- m. tua 1282Rhannodd reolaeth Gwynedd, 1246–1255
- 1238–1283Tywysog Cymru
Arweiniodd y frwydr am chwe mis wedi Cilmeri, tywysog olaf Cymru annibynnol.
- tua 1223–1282Tywysog Cymru
Llywelyn ein Llyw Olaf. Fe’i cydnabuwyd yn Dywysog Cymru yng Nghytundeb Trefaldwyn yn 1267. Priododd Eleanor de Montfort. Syrthiodd yng Nghilmeri ar 11 Rhagfyr 1282.
Darllen mwy →- 1282–1337Tywysoges Cymru
Unig blentyn y tywysog olaf. Fe’i cymerwyd yn faban i briordy Sempringham yn Swydd Lincoln, a bu fyw yno weddill ei hoes. Mae Cymru’n ei chofio heddiw.
- m. tua 1315
- m. 1363
- tua 1330–1378Tywysog Cymru drwy hawl
Olaf tŷ Aberffraw. Capten enwog yng ngwasanaeth Ffrainc, a hawliodd ei etifeddiaeth yn Dywysog Cymru yn 1372.
Darllen mwy →
Deheubarth: tŷ Dinefwr
Cadell fab Rhodri Mawr, ei ŵyr Hywel Dda, a’r Arglwydd Rhys. Drwy ddwy chwaer o’r llinach hon, daeth gwaed Deheubarth at Owain Glyndŵr ac at y Tuduriaid.
Brenhinoedd a thywysogion Deheubarth, yn eu trefn →
- m. 909Brenin Seisyllwg
Mab Rhodri Mawr ac Angharad. Ei gyfran ef o deyrnas ei dad oedd Seisyllwg, gwlad Ceredigion ac Ystrad Tywi.
↪ Ei dad, yng nghoeden Gwynedd- m. 920Brenin Seisyllwg
Rheolodd gyda’i frawd Hywel.
- tua 880–950Brenin Deheubarth, yna’r rhan fwyaf o Gymru
Priododd Elen, merch Llywarch ap Hyfaidd, brenin Dyfed, ac unodd Ddyfed a Seisyllwg yn Ddeheubarth. Rhoddodd ei gyfraith i Gymru.
Darllen mwy →- m. 988Brenin Deheubarth
Credir mai yn ei lys ef y casglwyd yr achau brenhinol Cymreig hynaf.
- m. 999Brenin Deheubarth, Gwynedd a Phowys
Rheolodd y rhan fwyaf o Gymru.
Mam dau frenin mawr. Gyda Llywelyn ap Seisyll cafodd Gruffudd, brenin Cymru gyfan; gyda Chynfyn ap Gwerystan cafodd Bleddyn, sylfaenydd tŷ brenhinol Powys.
- tua 1010–1063Brenin Cymru gyfan, 1055–1063
Mab Llywelyn ap Seisyll. Cymerodd Wynedd a Phowys yn 1039 a gweddill Cymru erbyn 1055: unig frenin Cymru gyfan.
Darllen mwy →
- m. 984
Syrthiodd mewn brwydr yn 984, yn ystod oes ei dad.
- m. 1093Brenin Deheubarth
Ymladdodd ochr yn ochr â Gruffudd ap Cynan ym Mynydd Carn yn 1081. Syrthiodd ger Aberhonddu yn 1093, yr olaf i’w alw’n frenin Deheubarth.
- tua 1085–tua 1136
Fe’i gelwid yn ‘Helen Cymru’. Roedd ei phlant yn gyndeidiau i’r FitzGeraldiaid yn Iwerddon ac i Erallt Gymro.
Darllen mwy →Priododd William de Barri o Faenorbŷr.
- tua 1146–1223Ysgolhaig ac eglwyswr
Ysgrifennodd y Daith drwy Gymru a’r Disgrifiad o Gymru, ac ymladdodd i wneud Tyddewi yn archesgobaeth.
Darllen mwy →
- tua 1081–1137Tywysog Deheubarth
Priododd Gwenllian, merch Gruffudd ap Cynan o Wynedd. Cododd yn 1116 ac enillodd ran o deyrnas ei dad yn ôl.
↪ Gwenllian, yng nghoeden Gwynedd- m. 1143Tywysog Deheubarth
- m. 1175Tywysog Deheubarth
Enillodd Gaerfyrddin a Llansteffan yn ôl i’r Cymry.
- 1130–1155Tywysog Deheubarth
- 1132–1197Tywysog Deheubarth, rheolwr holl dde Cymru
Mab Gwenllian. Priododd Gwenllian, merch Madog ap Maredudd o Bowys. Cynhaliodd yr eisteddfod gyntaf, yn Aberteifi, yn 1176.
Darllen mwy →Yn ôl yr achau, hi oedd gwraig Ednyfed Fychan, distain Llywelyn Fawr, ac felly un o hynafiaid y Tuduriaid.
↪ Tuduriaid Penmynydd- m. 1231Arglwydd Ceredigion
- m. 1234Arglwydd Ystrad Tywi
Daliodd Ddinefwr, ac ymladdodd ochr yn ochr â Llywelyn Fawr.
- m. 1201Tywysog Deheubarth
Mab hynaf yr Arglwydd Rhys.
- m. 1235
- m. 1265Arglwydd yng Ngheredigion
- m. 1275
- m. 1309
- m. 1343
Etifedd yr Arglwydd Rhys yn yr hen linach. Dygodd ei ddwy ferch waed Deheubarth at Owain Glyndŵr ac at y Tuduriaid.
Priododd Gruffudd Fychan, arglwydd Glyndyfrdwy, o dŷ brenhinol Powys. Mam Owain Glyndŵr.
↪ Ei mab Owain GlyndŵrPriododd Tudur ap Goronwy o Benmynydd ar Ynys Môn. Mam-gu Owain Tudur, ac felly un o hynafiaid Harri Tudur.
↪ Tuduriaid Penmynydd
Powys: tŷ Mathrafal
Bleddyn ap Cynfyn a’i etifeddion, a reolodd Bowys o Fathrafal. Wedi 1160 rhannodd y llinach yn Bowys Wenwynwyn yn y de a Phowys Fadog yn y gogledd, ac Owain Glyndŵr oedd ei hetifedd.
Brenhinoedd a thywysogion Powys, yn eu trefn →
- m. 1075Brenin Gwynedd a Phowys
Mab Angharad, merch Maredudd ab Owain, a hanner brawd Gruffudd ap Llywelyn. Sylfaenydd tŷ Mathrafal, a diwygiwr cyfreithiau Hywel Dda.
↪ Ei fam, yng nghoeden Deheubarth- m. 1111Brenin Powys
Un o arweinwyr gwrthryfel mawr 1094.
- m. 1111Brenin Powys
- m. 1132Brenin Powys
- m. 1128
- tua 1130–1197Tywysog de Powys, a bardd
Yn ei gerdd Hirlas Owain mae’n yfed iechyd ei filwyr o’r corn yfed hir glas. Sefydlodd abaty Ystrad Marchell yn 1170.
- m. 1216Tywysog Powys Wenwynwyn
Rhoddodd ei enw i dde Powys, a gobeithiai arwain Cymru gyfan.
- m. 1286Tywysog Powys Wenwynwyn
- m. 1160Brenin olaf Powys gyfan
Priododd Susanna, merch Gruffudd ap Cynan o Wynedd. Fe’i molwyd gan ei fardd Cynddelw Brydydd Mawr. Ar ei ôl rhannwyd y deyrnas yn ddwy.
Priododd Iorwerth Drwyndwn o Wynedd. Mam Llywelyn Fawr.
↪ Ei mab Llywelyn FawrPriododd yr Arglwydd Rhys o Ddeheubarth.
↪ Yr Arglwydd Rhys- m. 1191Tywysog Powys Fadog
Priododd Angharad, merch Owain Gwynedd.
- m. 1236Tywysog Powys Fadog
Sefydlodd abaty Sistersaidd Glyn y Groes ger Llangollen yn 1201.
- m. 1269Tywysog Powys Fadog
Cododd gastell Dinas Brân uwchben Llangollen.
- m. 1277Tywysog Powys Fadog
- m. 1289Arglwydd Glyndyfrdwy
Madog Crypl a Gruffudd o Ruddallt, arglwyddi Glyndyfrdwy.
- m. tua 1370Arglwydd Glyndyfrdwy a Chynllaith
Priododd Elen, merch Tomas ap Llywelyn, o dŷ Dinefwr.
↪ Elen, yng nghoeden Deheubarth- tua 1359–tua 1415Tywysog Cymru, 1400–1415
Etifedd Powys Fadog drwy ei dad a Deheubarth drwy ei fam. Fe’i cyhoeddwyd yn Dywysog Cymru ar 16 Medi 1400. Ymladdodd ei gefndryd Rhys a Gwilym ap Tudur wrth ei ochr.
Darllen mwy →
Gwent a Glywysing: tŷ Tewdrig
Brenhinoedd y de-ddwyrain, o’r sant-frenin Tewdrig i Athrwys ap Meurig, sef Arthur yn ôl traddodiad Cymru.
Brenhinoedd a thywysogion Glywysing a Morgannwg, yn eu trefn →
- fl. tua 600Brenin Gwent a Glywysing, a sant
Rhoddodd y goron heibio am fywyd meudwy yn Nhyndyrn, yna cododd ei gleddyf eto a gyrru’r Saeson yn ôl wrth y rhyd ar afon Gwy.
- fl. tua 625Brenin Gwent a Glywysing
Priododd Onbrawst, merch Gwrgan Fawr o Ergyng.
- tua 605–655Brenin Gwent a Glywysing
Yn ôl traddodiad Cymru, y brenin hwn oedd Arthur, a’i lys yng Nghaerllion. Gall haneswyr eraill weld pethau’n wahanol.
Darllen mwy →- fl. tua 665–710Brenin Glywysing
‘Mwynfawr’. Yn ôl traddodiad Cymru, ar ei ôl ef yr enwyd Morgannwg.
Mae’r achau’n olrhain brenhinoedd diweddarach Glywysing a Gwent yn ôl i’r llinach hon, yn eu plith Ffernfael a Brochfael ap Meurig, a geisiodd gyfeillgarwch Alfred o Wessex.
- tua 930–974Brenin Glywysing a Gwent
Morgan Hen. Unodd Glywysing a Gwent yn un deyrnas a bu fyw i oedran mawr.
Y Coeling: Gwŷr y Gogledd
Bonedd Gwŷr y Gogledd, a gadwyd yng Nghymru am fil o flynyddoedd: Urien ac Owain o Reged, Llywarch Hen, Clydno Eidyn, Gwenddolau, Pabo Post Prydain a Sant Deiniol, i gyd o’r un llinach.
Brenhinoedd a thywysogion Rheged, yn eu trefn →
- fl. tua 400Cyndad Gwŷr y Gogledd
Coel Hen, yr olrheiniodd brenhinoedd Rheged, Eidyn, Elfed a’r Pennines eu llinach ato. Gelwid ei ddisgynyddion yn Goeling.
Darllen mwy →Yn ôl traddodiad Cymru, hi oedd mam Cunedda, a ddaeth i’r de i sefydlu Gwynedd.
- fl. 5th centuryBrenin, sylfaenydd Gwynedd
Daeth o Fanaw Gododdin gyda’i feibion, ac ohono ef y daeth llinach frenhinol Gwynedd.
Darllen mwy →
Tad dwy gangen fawr y Coeling.
- fl. late 6th centuryBrenin Rheged
Y mwyaf o Wŷr y Gogledd, a ganmolwyd gan Daliesin, ac a arweiniodd frenhinoedd y Brythoniaid yn erbyn yr Eingl yn Lindisfarne.
Darllen mwy →- fl. late 6th centuryBrenin Rheged
Trechodd Fflamddwyn, ac ef yw Owain chwedl Iarlles y Ffynnon.
Darllen mwy → - fl. early 7th century
Yn ôl traddodiad Cymru, ef a fedyddiodd y Brenin Edwin o Northumbria.
Darllen mwy →
- fl. late 6th centuryTywysog o’r Gogledd a bardd
Cefnder Urien. Yn ôl traddodiad Cymru, daeth i’r de i Bowys a diweddu ei ddyddiau yn Llanfor.
Darllen mwy →
- fl. late 6th centuryBrenin, Elfed yn ôl pob tebyg
Ymladdodd ochr yn ochr ag Urien yn Lindisfarne ac fe’i canmolwyd gan Daliesin.
Darllen mwy →
- fl. early 6th centuryBrenin, Post Prydain
Diweddodd ei ddyddiau yn Llanbabo ym Môn, lle mae ei ddelw goronog wedi’i cherfio mewn carreg.
Darllen mwy → - m. 580
- m. 580
Mae traddodiad Cymru yn ei gofio ef a’i frawd yn Arfderydd ac yn eu cysylltu ag Efrog.
Darllen mwy →
- fl. 6th centuryArwr Catraeth
Fe’i canmolir yn Y Gododdin fel un o’r rhai a ddaeth yn ôl o Gatraeth.
Darllen mwy →
Ystrad Clud: llinach Dyfnwal Hen
Brenhinoedd y Clud: Rhydderch Hael, cyfaill Sant Cyndeyrn, ei gefndryd Mordaf a Nudd, y Tri Hael, a Gwyddno Garanhir, y cafodd ei fab Elffin hyd i Daliesin.
Brenhinoedd a thywysogion Alclud ac Ystrad Clud, yn eu trefn →
- fl. early 6th centuryCyndad brenhinoedd y Clud
Ohono ef y daeth brenhinoedd Ystrad Clud, a reolai o Alclud, Craig Dumbarton, a thri o Haelion Ynys Prydain.
Darllen mwy →- m. tua 614Brenin Ystrad Clud
Un o Dri Hael Ynys Prydain, cyfaill Sant Cyndeyrn, a cheidwad y ddysgl ymhlith y Tri Thlws ar Ddeg.
Darllen mwy →
Tuduriaid Penmynydd
O Ednyfed Fychan, distain Llywelyn Fawr, i Harri Tudur a’r orsedd. Mae pob brenin a brenhines ym Mhrydain ers 1603 yn disgyn o’r teulu Cymreig hwn o Ynys Môn.
- m. 1246Distain Gwynedd
Prif weinidog Llywelyn Fawr a Dafydd ap Llywelyn, a rhyfelwr enwog. Yn ôl yr achau, ei wraig oedd Gwenllian, merch yr Arglwydd Rhys.
↪ Gwenllian, yng nghoeden Deheubarth- m. 1268
Distain Llywelyn ap Gruffudd, y tywysog olaf.
- m. 1311
Arglwydd Penmynydd ar Ynys Môn.
- m. 1331
- m. 1367
Priododd Marged, merch Tomas ap Llywelyn o dŷ Dinefwr, a’i chwaer Elen oedd mam Owain Glyndŵr.
↪ Marged, yng nghoeden Deheubarth- m. 1412, 1413
Cefndryd a chapteiniaid Owain Glyndŵr. Cipiwyd castell Conwy ganddynt drosto ar Ddydd Gwener y Groglith 1401.
- m. 1406
Priododd Marged, merch Dafydd Fychan.
- tua 1400–1461
Gwasanaethodd yn llys Harri V a phriododd ei weddw, y Frenhines Catrin o Valois. Rhoddodd ei fywyd dros dŷ Lancaster yn 1461.
- tua 1431–1495Iarll Penfro
Ewythr a gwarcheidwad Harri. Cadwodd y bachgen yn ddiogel drwy bedair blynedd ar ddeg o alltudiaeth yn Llydaw a Ffrainc, a safodd wrth ei ochr yn Bosworth.
- tua 1430–1456Iarll Richmond
Hanner brawd y Brenin Harri VI. Priododd Marged Beaufort, etifeddes tŷ Lancaster, a bu farw yng Nghaerfyrddin cyn geni ei fab.
- 1457–1509Y Brenin Harri VII, 1485–1509
Fe’i ganed yng nghastell Penfro. Glaniodd yn Dale yn 1485, gorymdeithiodd drwy Gymru yn casglu gwŷr, ac enillodd y goron yn Bosworth dan y ddraig goch. Priododd Elisabeth o Efrog, etifeddes Llywelyn Fawr drwy’r Mortimeriaid.
Darllen mwy →- 1486–1502Tywysog Cymru
Fe’i henwyd ar ôl Arthur, a anrhydeddai Harri fel ei gyndad. Cadwodd ei lys yn Llwydlo fel Tywysog Cymru.
- 1489–1541Brenhines yr Alban
Cymerodd ei gor-ŵyr Iago VI o’r Alban goron Lloegr yn 1603. Mae pob brenin a brenhines ers hynny yn disgyn ohoni hi, ac felly o Harri Tudur.
- 1491–1547Brenin Lloegr
Gwisgodd ei dri phlentyn y goron ar ei ôl.
- 1533–1603Brenhines Lloegr
Yr olaf o’r Tuduriaid. Sefydlodd Goleg yr Iesu, Rhydychen, i’r Cymry yn 1571, ac yn ei theyrnasiad rhoddodd William Morgan y Beibl cyfan yn Gymraeg (1588).
Un teulu: y priodasau a unodd y tai
Tapiwch briodas i’w chanfod yn y coed.
Angharad, merch Maredudd ab Owain, oedd mam Gruffudd ap Llywelyn, brenin Cymru gyfan, a Bleddyn ap Cynfyn, a sefydlodd dŷ brenhinol Powys.
Gwynedd + DeheubarthPriododd Gwenllian, merch Gruffudd ap Cynan, â Gruffudd ap Rhys. Eu mab oedd yr Arglwydd Rhys.
Gwynedd + PowysPriododd Susanna, merch Gruffudd ap Cynan, â Madog ap Maredudd, brenin olaf Powys gyfan.
Powys + GwyneddPriododd Marared, merch Madog ap Maredudd, ag Iorwerth Drwyndwn. Eu mab oedd Llywelyn Fawr.
Powys + DeheubarthPriododd Gwenllian, merch Madog ap Maredudd, â’r Arglwydd Rhys.
Deheubarth + PowysPriododd Elen, o linach yr Arglwydd Rhys, â Gruffudd Fychan o Bowys Fadog. Eu mab oedd Owain Glyndŵr.
Deheubarth + PenmynyddPriododd Marged, chwaer Elen, â Thudur ap Goronwy o Benmynydd. Eu hŵyr oedd Owain Tudur.
Gwynedd + MortimerPriododd Gwladus Ddu, merch Llywelyn Fawr, â Ralph Mortimer. Arweiniodd ei llinach at Elisabeth o Efrog, brenhines Harri Tudur.
Y ffordd i Bosworth
Tair llinach Gymreig a gyfarfu yn Harri Tudur a’i blant: Tuduriaid Penmynydd, tŷ Dinefwr, a Gwladus Ddu, merch Llywelyn Fawr.
Penmynydd: llinach Ednyfed Fychan
- Ednyfed Fychan m. 1246Distain Llywelyn Fawr
- Goronwy ab Ednyfed m. 1268
- Tudur Hen m. 1311Arglwydd Penmynydd
- Goronwy ap Tudur m. 1331
- Tudur ap Goronwy m. 1367
Deheubarth: gwaed yr Arglwydd Rhys
- Yr Arglwydd Rhys 1132–1197Tywysog Deheubarth
- Pum cenhedlaeth o dŷ Dinefwr
- Tomas ap Llywelyn m. 1343
- Marged ferch Tomas Chwaer mam Owain Glyndŵr
Priododd Tudur ap Goronwy â Marged ferch Tomas
- Maredudd ap Tudur m. 1406Mab Tudur a Marged
- Owain Tudur tua 1400–1461Priododd y Frenhines Catrin o Valois
- Edmwnd Tudur tua 1430–1456Priododd Marged Beaufort
- Harri Tudur 1457–1509Y Brenin Harri VII, a goronwyd wedi Bosworth, 1485
Gwynedd: gwaed Llywelyn Fawr
- Llywelyn Fawr 1173–1240Tywysog Gwynedd
- Gwladus Ddu m. 1251Priododd Ralph Mortimer
- Saith cenhedlaeth o’r Mortimeriaid, arglwyddi Wigmore ac ieirll y Mers
- Anne Mortimer 1388–1411
- Rhisiart, Dug Efrog 1411–1460
- Edward IV 1442–1483Brenin Lloegr
- Elisabeth o Efrog 1466–1503Brenhines Harri Tudur
Priododd Harri Tudur ag Elisabeth o Efrog, 18 Ionawr 1486
Tair llinach yn cwrdd ar yr orsedd
Ym mhlant Harri Tudur ac Elisabeth o Efrog, daeth gwaed Llywelyn Fawr, yr Arglwydd Rhys ac Ednyfed Fychan ynghyd. Eu merch Marged oedd hen fam-gu Iago VI a I, ac mae pob brenin a brenhines ers 1603 yn disgyn ohoni hi, ac felly o dai brenhinol Cymru.
Mae’r coed yn dilyn achau brenhinol Cymreig yr Oesoedd Canol, megis y rhai yn llawysgrif Harley 3859 a llawysgrif Coleg Iesu 20, a’r croniclau. I’r cenedlaethau cynnar hwy yw’r unig dyst, ac amcangyfrif yw’r dyddiadau a nodir ‘tua’. Ni ddangosir pob plentyn: mae’r coed yn dilyn y llinachau a ddygodd y goron a’r priodasau a unodd y tai.
Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf