Hanes Cymru / Llinell amser / Cymru Heddiw

2026

Cabinet sy’n cwrdd yn Gymraeg

Mae pob gweinidog yng Nghabinet Rhun ap Iorwerth yn siarad Cymraeg, ac mae’r Cabinet yn cynnal ei gyfarfodydd yn Gymraeg. Mae ymgyrchwyr yn ei groesawu, ac mae llawer yn dweud mai dyma’r tro cyntaf i lywodraeth Cymru gwrdd yn Gymraeg ers senedd Glyndŵr yn 1404.

Llun: Llywodraeth Rhun ap Iorwerth, 13 Mai 2026 · Welsh Government, OGL 3 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft

Ar 13 Mai 2026 enwodd Rhun ap Iorwerth ei Gabinet, ac ar 18 Mai cadeiriodd ei gyfarfod cyntaf.

Enwyd13 Mai 2026
Cyfarfod cyntaf18 Mai 2026
Dirprwy Brif WeinidogSioned Williams
Y GymraegAnna Brychan, gydag addysg

Yn Gymraeg, am y tro cyntaf erioed#

Croesawodd Cymdeithas yr Iaith gyfarfod Cabinet a gynhaliwyd drwy gyfrwng y Gymraeg am y tro cyntaf erioed. Galwodd Mirain Owen ef yn “gam pwysig a hanesyddol sy’n rhoi statws i’r iaith ar y lefel uchaf o lywodraeth”.

Adeilad Llywodraeth Cymru ym Mharc Cathays, Caerdydd
Adeilad Llywodraeth Cymru ym Mharc Cathays, Caerdydd · Llun: Jeremy Segrott, CC BY 2.0, Wikimedia Commons

Y Cabinet#

Wrth ochr Sioned Williams roedd Elin Jones dros gyllid, Dafydd Trystan dros y cyfansoddiad, Siân Gwenllian dros dai a llywodraeth leol, Mabon ap Gwynfor dros iechyd a gofal, Adam Price dros fenter ac ynni, Llŷr Gruffydd dros gadernid gwledig, Heledd Fychan dros ddiwylliant a chwaraeon, ac Anna Brychan dros addysg a’r Gymraeg.

Ei nodau cyntaf#

“Dyma lywodraeth gweithredu, llywodraeth i bawb, a llywodraeth syniadau newydd,” meddai’r Prif Weinidog. Ei nodau cyntaf oedd rhestrau aros byrrach, help i deuluoedd gyda chostau byw, swyddi da, safonau uwch yn yr ysgolion a mynd i’r afael â thlodi plant.

Ffynonellau a darllen pellach

Wikipedia (Saesneg) ↗

Cyn ac wedyn

  1. Senedd fwy

    Mae Cymru’n ethol 96 o aelodau i’r Senedd, i fyny o 60, gan ddefnyddio system bleidleisio gyfrannol newydd.

    Senedd fwy
  2. Plaid Cymru yn arwain Cymru

    Yn yr etholiad cyntaf i’r Senedd fwy, mae Plaid Cymru yn ennill 43 o’r 96 sedd ac yn dod yn blaid fwyaf am y tro cyntaf. Daw Rhun ap Iorwerth yn Brif Weinidog ar y llywodraeth Gymreig gyntaf dan arweiniad plaid sy’n ceisio annibyniaeth. Dywed cefnogwyr mai dyma’r tro cyntaf ers senedd-dai Owain Glyndŵr ym Machynlleth yn 1404 ac yn Harlech yn 1405 i Gymru gael ei llywodraethu gan fudiad cwbl Gymreig.

    Plaid Cymru yn arwain Cymru

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf