Ar 21 Hydref 1965 daeth Lerpwl i agor ei chronfa ddŵr newydd yn Llyn Celyn. Roedd torf o brotestwyr yn aros, a pharhaodd y seremoni lai na thri munud.FfynhonnellLlyn Celyn ↗Wikipedia (Saesneg)Fe’i codwyd rhwng 1960 a 1965 gan Waith Dŵr Corfforaeth Lerpwl; tua 4 cilometr o hyd, 320 hectar o arwynebedd a hyd at 43 metr o ddyfnder, yn dal 71.2 miliwn metr ciwbig o ddŵr; yn yr agoriad ym mis Hydref 1965 parhaodd y seremoni lai na thri munud, gan fod protestwyr wedi torri gwifrau’r meicroffon, a boddodd eu llafarganu’r areithiau; mae’r dŵr a ollyngir i lawr y Dryweryn yn troi gorsaf drydan dŵr fach o 4.38 megawat, a defnyddir yr afon islaw’r argae gan y Ganolfan Dŵr Gwyn Genedlaethol, Canolfan Tryweryn.FfynhonnellTryweryn: learning resource ↗Llyfrgell Genedlaethol Cymru (Saesneg)Llinell amser y Llyfrgell o’r boddi: Liverpool Daily Post 22 Rhagfyr 1955, yr orymdaith drwy Lerpwl ar 21 Tachwedd 1956 a phleidlais y cyngor o 95 i 1, y trydydd darlleniad ar 31 Gorffennaf 1957 o fwyafrif o 96, dechrau’r gwaith ar 2 Awst 1960, tynnu’r capel i lawr ym Mehefin 1964, yr agoriad ar 21 Hydref 1965, a phleidlais 1997.
| Dyddiad | 21 Hydref 1965 |
|---|---|
| Seremoni | Llai na thri munud |
| Byddin Rhyddid Cymru | Sefydlwyd yn Llanbedr Pont Steffan, 1964 |
| Bathodyn | Yr Eryr Wen |
Torrwyd y gwifrau#
Roedd y protestwyr wedi torri gwifrau’r meicroffonau, a boddodd eu llafarganu’r areithiau o’r llwyfan.FfynhonnellLlyn Celyn ↗Wikipedia (Saesneg)Fe’i codwyd rhwng 1960 a 1965 gan Waith Dŵr Corfforaeth Lerpwl; tua 4 cilometr o hyd, 320 hectar o arwynebedd a hyd at 43 metr o ddyfnder, yn dal 71.2 miliwn metr ciwbig o ddŵr; yn yr agoriad ym mis Hydref 1965 parhaodd y seremoni lai na thri munud, gan fod protestwyr wedi torri gwifrau’r meicroffon, a boddodd eu llafarganu’r areithiau; mae’r dŵr a ollyngir i lawr y Dryweryn yn troi gorsaf drydan dŵr fach o 4.38 megawat, a defnyddir yr afon islaw’r argae gan y Ganolfan Dŵr Gwyn Genedlaethol, Canolfan Tryweryn.

Lifrai gwyrdd#
Yn eu plith, am y tro cyntaf yn gyhoeddus, safai Byddin Rhyddid Cymru. Fe’i sefydlwyd yn Llanbedr Pont Steffan yn 1964 gan Julian Cayo-Evans, a liwiodd wisg filwrol yn wyrdd iddo’i hun.FfynhonnellFree Wales Army ↗Wikipedia (Saesneg)Fe’i sefydlwyd yn Llanbedr Pont Steffan yn 1964 gan Julian Cayo-Evans; ymddangosodd yn gyhoeddus gyntaf yn y brotest yn erbyn agor Llyn Celyn ar 21 Hydref 1965; gwisgai’r aelodau lifrai cartref, Cayo-Evans yn lliwio gwisg y Fyddin Brydeinig yn wyrdd, a’i bathodyn oedd Yr Eryr Wen, cynllun herodrol gan Harri Webb o 1952; parhaodd achos ei harweinwyr yn Abertawe 53 diwrnod a daeth i ben ar 1 Gorffennaf 1969.FfynhonnellCayo-Evans, William Edward Julian (1937–1995), political activist ↗Lyn Ebenezer, Y Bywgraffiadur Cymreig, 2016Ei fywyd o Landenys i Silian: Malaya, y ceffylau, Byddin Rhyddid Cymru o Lyn Celyn yn 1965 hyd achos 1969, papurau’r llywodraeth yn 1999, a sut y’i cofir.

Yr Eryr Wen#
Eu bathodyn oedd Yr Eryr Wen, cynllun herodrol a luniwyd gan Harri Webb yn 1952.FfynhonnellFree Wales Army ↗Wikipedia (Saesneg)Fe’i sefydlwyd yn Llanbedr Pont Steffan yn 1964 gan Julian Cayo-Evans; ymddangosodd yn gyhoeddus gyntaf yn y brotest yn erbyn agor Llyn Celyn ar 21 Hydref 1965; gwisgai’r aelodau lifrai cartref, Cayo-Evans yn lliwio gwisg y Fyddin Brydeinig yn wyrdd, a’i bathodyn oedd Yr Eryr Wen, cynllun herodrol gan Harri Webb o 1952; parhaodd achos ei harweinwyr yn Abertawe 53 diwrnod a daeth i ben ar 1 Gorffennaf 1969.

Ffynonellau a darllen pellach






