Hanes Cymru / Llinell amser / Cymru’r Ugeinfed Ganrif

1922

Sefydlu’r Urdd

Mae Ifan ab Owen Edwards yn sefydlu Urdd Gobaith Cymru, un o fudiadau ieuenctid mwyaf Ewrop erbyn heddiw.

Llun: Yr Urdd yn dathlu ei hanner canmlwyddiant, wedi’i dynnu gan Geoff Charles · Geoff Charles, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft

Ar 25 Ionawr 1922 sefydlodd Ifan ab Owen Edwards Urdd Gobaith Cymru, i warchod y Gymraeg ymhlith plant Cymru.

Sefydlwyd25 Ionawr 1922
SylfaenyddSyr Ifan ab Owen Edwards
AelodauTua 55,000 yn 2021
Er 19224 miliwn o blant a phobl ifanc

Llythyr yng Nghymru’r Plant#

Gwnaeth ei apêl yn y cylchgrawn plant Cymru’r Plant. Y dyddiau hyn, meddai, mewn llawer pentref ac yn y rhan fwyaf o drefi Cymru, mae’r plant yn chwarae ac yn darllen yn Saesneg.

Gofynnodd i’r plant ymuno ag Urdd Gobaith Cymru Fach. Roedd tua 720 wedi ymuno erbyn diwedd 1922, 3,000 erbyn diwedd 1923 a 5,000 erbyn 1927.

Bathodyn yr Urdd, tua 1946
Bathodyn yr Urdd, tua 1946 · Llun: MairEdwards, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Gwersylloedd ac eisteddfodau#

Cynhaliwyd y gwersyll cyntaf yn Llanuwchllyn ym mis Awst 1928, ac Eisteddfod gyntaf yr Urdd yng Nghorwen yn 1929.

Eisteddfod yr Urdd ym Meirionnydd, wedi’i thynnu gan Geoff Charles
Eisteddfod yr Urdd ym Meirionnydd, wedi’i thynnu gan Geoff Charles · Llun: Geoff Charles, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Heddiw cyfrifir Eisteddfod yr Urdd, i bobl ifanc o saith i bump ar hugain oed, ymhlith gwyliau ieuenctid mwyaf Ewrop, ac mae gan yr Urdd ganolfannau yn Llangrannog, Glan-llyn, Bae Caerdydd a Phentre Ifan.

Mistar Urdd
Mistar Urdd · Llun: Ben Salter, CC BY 2.0, Wikimedia Commons

Ffynonellau a darllen pellach

Wicipedia ↗

Y bobl

1895–1970

Ifan ab Owen Edwards

Sylfaenydd yr Urdd (wedi’i gofnodi)

Sefydlodd Urdd Gobaith Cymru yn 1922 a’r ysgol Gymraeg gyntaf yn 1939.

Ifan ab Owen Edwards

Cyn ac wedyn

  1. Y gynnau’n tewi

    Daw’r Cadoediad â’r Rhyfel Mawr i ben. Mae pob tref a phentref yng Nghymru yn codi cofeb i’r dynion a gollwyd.

    Y gynnau’n tewi
  2. Yr Eglwys yng Nghymru

    Datgysylltir yr eglwys Anglicanaidd yng Nghymru ar ôl degawdau o ymgyrchu gan yr Anghydffurfwyr.

    Yr Eglwys yng Nghymru
  3. Neges heddwch ac ewyllys da

    Mae plant Cymru yn anfon eu neges heddwch ac ewyllys da gyntaf at blant y byd. Mae wedi’i hanfon bob blwyddyn ers hynny.

    Neges heddwch ac ewyllys da
  4. Y radio yn dod i Gymru

    Mae gorsaf 5WA y BBC yn dechrau darlledu o Gaerdydd.

    Y radio yn dod i Gymru

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf