Hanes Cymru / Llinell amser / Cymru’r Ugeinfed Ganrif

1924

Deiseb heddwch y menywod

Cludir deiseb heddwch wedi’i llofnodi gan 390,296 o fenywod Cymru i America mewn cist dderw fawr.

Llun: Y ddirprwyaeth Gymreig yn dangos y gofeb heddwch gan fenywod Cymru i fenywod America, Chwefror 1924 · Harris and Ewing, Parth cyhoeddus · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft

Yn 1923 llofnododd 390,296 o fenywod Cymru ddeiseb dros heddwch, yn galw ar fenywod America i bwyso ar eu gwlad i ymuno â Chynghrair y Cenhedloedd. Ym mis Chwefror 1924 fe’i cariwyd dros yr Iwerydd mewn cist dderw.

Llofnodwyd gan390,296 o fenywod Cymru
AtFenywod America
GlanioEfrog Newydd, 11 Chwefror 1924
HeddiwAdref eto yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Pedair menyw a chist#

Annie Hughes Griffiths, a aned yng Nghwrt Mawr, Llangeitho, yn 1873, a arweiniodd y ddirprwyaeth. Gyda Mary Ellis, Elined Prys a Gladys Thomas hwyliodd ar y Cedric a glanio yn Efrog Newydd ar 11 Chwefror 1924.

Annie Hughes Griffiths, wedi’i thynnu gan Gyde a Pickford
Annie Hughes Griffiths, wedi’i thynnu gan Gyde a Pickford · Llun: Gyde and Pickford, Public domain, Wikimedia Commons

Cyflwynwyd y ddeiseb mewn cinio o dros bedwar cant o fenywod, a chyfarfu’r ddirprwyaeth â’r Arlywydd Calvin Coolidge yn y Tŷ Gwyn.

Saith milltir o enwau#

Dywedir bod y ddeiseb yn saith milltir o hyd. Am flynyddoedd fe’i cadwyd yn y Smithsonian yn Washington, ac yn 2023, gan mlynedd yn ddiweddarach, daeth adref i’r Llyfrgell Genedlaethol yn Aberystwyth.

Y plac porffor i Annie Hughes Griffiths
Y plac porffor i Annie Hughes Griffiths · Llun: Rupertmaesglas, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Ffynonellau a darllen pellach

Wikipedia (Saesneg) ↗

Brwydrau a dogfennau’r cyfnod

Cyn ac wedyn

  1. Neges heddwch ac ewyllys da

    Mae plant Cymru yn anfon eu neges heddwch ac ewyllys da gyntaf at blant y byd. Mae wedi’i hanfon bob blwyddyn ers hynny.

    Neges heddwch ac ewyllys da
  2. Y radio yn dod i Gymru

    Mae gorsaf 5WA y BBC yn dechrau darlledu o Gaerdydd.

    Y radio yn dod i Gymru
  3. Sefydlu Plaid Cymru

    Sefydlir plaid genedlaethol yn ystod yr eisteddfod ym Mhwllheli.

    Sefydlu Plaid Cymru
  4. Y Streic Gyffredinol

    Mae Prydain yn rhoi’r gorau i weithio i gefnogi’r glowyr. Daw’r streic i ben mewn naw diwrnod, ond mae’r glowyr yn cael eu cloi allan am saith mis.

    Y Streic Gyffredinol

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf