
Cymru Heddiw
Gardd Fotaneg Genedlaethol Cymru
Yr ardd genedlaethol yn nyffryn Tywi, a agorwyd yn 2000 ar hen ystad Middleton William Paxton. Ei Thŷ Gwydr Mawr yw’r tŷ gwydr un rhychwant mwyaf yn y byd.
Llun: Adeilad y Senedd, cartref Senedd Cymru, ar lan y dŵr ym Mae Caerdydd · Wikivoyage user Cardiff, Parth cyhoeddus · Wikimedia Commons

Saif Gardd Fotaneg Genedlaethol Cymru yn Llanarthne yn Nyffryn Tywi. Ei Thŷ Gwydr Mawr yw’r tŷ gwydr un-rhychwant mwyaf yn y byd, ac mae’r ardd yn ganolfan i astudio a gwarchod planhigion yn ogystal â lle i ymweld ag ef.FfynonellauNational Botanic Garden of Wales ↗Wikipedia (Saesneg)Gardd Fotaneg Genedlaethol Cymru yn Llanarthne yn Nyffryn Tywi, Sir Gaerfyrddin, atyniad i ymwelwyr a chanolfan ymchwil a chadwraeth fotanegol, gyda thŷ gwydr un-rhychwant mwyaf y byd; cododd teulu Middleton blasty yma ddechrau’r 17eg ganrif; yn 1789 prynodd Syr William Paxton yr ystad am £40,000 a gwneud parc dŵr o lynnoedd, pyllau, nentydd, argaeau, llifddorau, pontydd a rhaeadrau, gyda dŵr ffynnon wedi’i bibellu i’r tŷ; cynlluniodd Samuel Pepys Cockerell ei Neuadd Middleton newydd a Thŵr Paxton, a orffennwyd yn 1809 er anrhydedd i’r Arglwydd Nelson ac sydd bellach yn eiddo i’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol; mae’r parc wedi’i gofrestru’n Radd II*; llosgodd y plasty yn 1931; yn 1978 dechreuodd cerddwyr lleol godi arian i adfywio’r tiroedd; saif y Tŷ Gwydr Mawr gan Foster and Partners bron ar safle plasty Cockerell, ac enillodd y Fedal Aur am Bensaernïaeth yn Eisteddfod Genedlaethol 2000; agorodd yr ardd i’r cyhoedd ar 24 Mai 2000 a’i hagor yn swyddogol ar 21 Gorffennaf 2000; mae’n ymestyn dros 568 erw; ymhlith ei phlanhigion mae’r gerddinen wen brin Sorbus leyana; agorodd tŷ gwydr trofannol gan y pensaer o Gymro John Belle yn 2007; plannwyd casgliad o fathau o afalau Cymreig yn 2015; cyrhaeddir gwarchodfa natur genedlaethol Waun Las, tua 150 hectar o ddolydd blodau gwyllt a phorfeydd, o’r ardd; tua 160,000 o ymwelwyr yn 2019.National Botanic Garden of Wales ↗Wikipedia, yn seiliedig ar restriad Cadw a chofnod Coflein (Saesneg)Agorwyd Mai 2000 yn Llanarthne; ystad Middleton a brynwyd gan William Paxton yn 1789; Tŵr Paxton i Nelson, 1809; y Tŷ Gwydr Mawr gan Foster and Partners, y tŷ gwydr un rhychwant mwyaf yn y byd.
| Agorwyd | 24 Mai 2000FfynhonnellNational Botanic Garden of Wales ↗Wikipedia (Saesneg)Gardd Fotaneg Genedlaethol Cymru yn Llanarthne yn Nyffryn Tywi, Sir Gaerfyrddin, atyniad i ymwelwyr a chanolfan ymchwil a chadwraeth fotanegol, gyda thŷ gwydr un-rhychwant mwyaf y byd; cododd teulu Middleton blasty yma ddechrau’r 17eg ganrif; yn 1789 prynodd Syr William Paxton yr ystad am £40,000 a gwneud parc dŵr o lynnoedd, pyllau, nentydd, argaeau, llifddorau, pontydd a rhaeadrau, gyda dŵr ffynnon wedi’i bibellu i’r tŷ; cynlluniodd Samuel Pepys Cockerell ei Neuadd Middleton newydd a Thŵr Paxton, a orffennwyd yn 1809 er anrhydedd i’r Arglwydd Nelson ac sydd bellach yn eiddo i’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol; mae’r parc wedi’i gofrestru’n Radd II*; llosgodd y plasty yn 1931; yn 1978 dechreuodd cerddwyr lleol godi arian i adfywio’r tiroedd; saif y Tŷ Gwydr Mawr gan Foster and Partners bron ar safle plasty Cockerell, ac enillodd y Fedal Aur am Bensaernïaeth yn Eisteddfod Genedlaethol 2000; agorodd yr ardd i’r cyhoedd ar 24 Mai 2000 a’i hagor yn swyddogol ar 21 Gorffennaf 2000; mae’n ymestyn dros 568 erw; ymhlith ei phlanhigion mae’r gerddinen wen brin Sorbus leyana; agorodd tŷ gwydr trofannol gan y pensaer o Gymro John Belle yn 2007; plannwyd casgliad o fathau o afalau Cymreig yn 2015; cyrhaeddir gwarchodfa natur genedlaethol Waun Las, tua 150 hectar o ddolydd blodau gwyllt a phorfeydd, o’r ardd; tua 160,000 o ymwelwyr yn 2019. |
|---|---|
| Maint | 568 erwFfynhonnellNational Botanic Garden of Wales ↗Wikipedia (Saesneg)Gardd Fotaneg Genedlaethol Cymru yn Llanarthne yn Nyffryn Tywi, Sir Gaerfyrddin, atyniad i ymwelwyr a chanolfan ymchwil a chadwraeth fotanegol, gyda thŷ gwydr un-rhychwant mwyaf y byd; cododd teulu Middleton blasty yma ddechrau’r 17eg ganrif; yn 1789 prynodd Syr William Paxton yr ystad am £40,000 a gwneud parc dŵr o lynnoedd, pyllau, nentydd, argaeau, llifddorau, pontydd a rhaeadrau, gyda dŵr ffynnon wedi’i bibellu i’r tŷ; cynlluniodd Samuel Pepys Cockerell ei Neuadd Middleton newydd a Thŵr Paxton, a orffennwyd yn 1809 er anrhydedd i’r Arglwydd Nelson ac sydd bellach yn eiddo i’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol; mae’r parc wedi’i gofrestru’n Radd II*; llosgodd y plasty yn 1931; yn 1978 dechreuodd cerddwyr lleol godi arian i adfywio’r tiroedd; saif y Tŷ Gwydr Mawr gan Foster and Partners bron ar safle plasty Cockerell, ac enillodd y Fedal Aur am Bensaernïaeth yn Eisteddfod Genedlaethol 2000; agorodd yr ardd i’r cyhoedd ar 24 Mai 2000 a’i hagor yn swyddogol ar 21 Gorffennaf 2000; mae’n ymestyn dros 568 erw; ymhlith ei phlanhigion mae’r gerddinen wen brin Sorbus leyana; agorodd tŷ gwydr trofannol gan y pensaer o Gymro John Belle yn 2007; plannwyd casgliad o fathau o afalau Cymreig yn 2015; cyrhaeddir gwarchodfa natur genedlaethol Waun Las, tua 150 hectar o ddolydd blodau gwyllt a phorfeydd, o’r ardd; tua 160,000 o ymwelwyr yn 2019. |
| Y Tŷ Gwydr Mawr | Foster and PartnersFfynonellauNational Botanic Garden of Wales ↗Wikipedia (Saesneg)Gardd Fotaneg Genedlaethol Cymru yn Llanarthne yn Nyffryn Tywi, Sir Gaerfyrddin, atyniad i ymwelwyr a chanolfan ymchwil a chadwraeth fotanegol, gyda thŷ gwydr un-rhychwant mwyaf y byd; cododd teulu Middleton blasty yma ddechrau’r 17eg ganrif; yn 1789 prynodd Syr William Paxton yr ystad am £40,000 a gwneud parc dŵr o lynnoedd, pyllau, nentydd, argaeau, llifddorau, pontydd a rhaeadrau, gyda dŵr ffynnon wedi’i bibellu i’r tŷ; cynlluniodd Samuel Pepys Cockerell ei Neuadd Middleton newydd a Thŵr Paxton, a orffennwyd yn 1809 er anrhydedd i’r Arglwydd Nelson ac sydd bellach yn eiddo i’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol; mae’r parc wedi’i gofrestru’n Radd II*; llosgodd y plasty yn 1931; yn 1978 dechreuodd cerddwyr lleol godi arian i adfywio’r tiroedd; saif y Tŷ Gwydr Mawr gan Foster and Partners bron ar safle plasty Cockerell, ac enillodd y Fedal Aur am Bensaernïaeth yn Eisteddfod Genedlaethol 2000; agorodd yr ardd i’r cyhoedd ar 24 Mai 2000 a’i hagor yn swyddogol ar 21 Gorffennaf 2000; mae’n ymestyn dros 568 erw; ymhlith ei phlanhigion mae’r gerddinen wen brin Sorbus leyana; agorodd tŷ gwydr trofannol gan y pensaer o Gymro John Belle yn 2007; plannwyd casgliad o fathau o afalau Cymreig yn 2015; cyrhaeddir gwarchodfa natur genedlaethol Waun Las, tua 150 hectar o ddolydd blodau gwyllt a phorfeydd, o’r ardd; tua 160,000 o ymwelwyr yn 2019.National Botanic Garden of Wales ↗Wikipedia, yn seiliedig ar restriad Cadw a chofnod Coflein (Saesneg)Agorwyd Mai 2000 yn Llanarthne; ystad Middleton a brynwyd gan William Paxton yn 1789; Tŵr Paxton i Nelson, 1809; y Tŷ Gwydr Mawr gan Foster and Partners, y tŷ gwydr un rhychwant mwyaf yn y byd. |
Neuadd Middleton
Cododd teulu Middleton blasty yma ddechrau’r 17eg ganrif. Yn 1789 prynodd Syr William Paxton yr ystad a gwneud parc dŵr o lynnoedd, nentydd, argaeau, pontydd a rhaeadrau, a chododd Samuel Pepys Cockerell Neuadd Middleton newydd iddo.FfynhonnellNational Botanic Garden of Wales ↗Wikipedia (Saesneg)Gardd Fotaneg Genedlaethol Cymru yn Llanarthne yn Nyffryn Tywi, Sir Gaerfyrddin, atyniad i ymwelwyr a chanolfan ymchwil a chadwraeth fotanegol, gyda thŷ gwydr un-rhychwant mwyaf y byd; cododd teulu Middleton blasty yma ddechrau’r 17eg ganrif; yn 1789 prynodd Syr William Paxton yr ystad am £40,000 a gwneud parc dŵr o lynnoedd, pyllau, nentydd, argaeau, llifddorau, pontydd a rhaeadrau, gyda dŵr ffynnon wedi’i bibellu i’r tŷ; cynlluniodd Samuel Pepys Cockerell ei Neuadd Middleton newydd a Thŵr Paxton, a orffennwyd yn 1809 er anrhydedd i’r Arglwydd Nelson ac sydd bellach yn eiddo i’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol; mae’r parc wedi’i gofrestru’n Radd II*; llosgodd y plasty yn 1931; yn 1978 dechreuodd cerddwyr lleol godi arian i adfywio’r tiroedd; saif y Tŷ Gwydr Mawr gan Foster and Partners bron ar safle plasty Cockerell, ac enillodd y Fedal Aur am Bensaernïaeth yn Eisteddfod Genedlaethol 2000; agorodd yr ardd i’r cyhoedd ar 24 Mai 2000 a’i hagor yn swyddogol ar 21 Gorffennaf 2000; mae’n ymestyn dros 568 erw; ymhlith ei phlanhigion mae’r gerddinen wen brin Sorbus leyana; agorodd tŷ gwydr trofannol gan y pensaer o Gymro John Belle yn 2007; plannwyd casgliad o fathau o afalau Cymreig yn 2015; cyrhaeddir gwarchodfa natur genedlaethol Waun Las, tua 150 hectar o ddolydd blodau gwyllt a phorfeydd, o’r ardd; tua 160,000 o ymwelwyr yn 2019.
Tŵr Paxton
Ar ben bryn uwchben y dyffryn cododd Paxton dŵr er anrhydedd i’r Arglwydd Nelson, a orffennwyd yn 1809 ac sydd bellach dan ofal yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol. Llosgodd y plasty ei hun yn 1931, ond mae’r parc wedi’i gofrestru’n Radd II*.FfynonellauNational Botanic Garden of Wales ↗Wikipedia (Saesneg)Gardd Fotaneg Genedlaethol Cymru yn Llanarthne yn Nyffryn Tywi, Sir Gaerfyrddin, atyniad i ymwelwyr a chanolfan ymchwil a chadwraeth fotanegol, gyda thŷ gwydr un-rhychwant mwyaf y byd; cododd teulu Middleton blasty yma ddechrau’r 17eg ganrif; yn 1789 prynodd Syr William Paxton yr ystad am £40,000 a gwneud parc dŵr o lynnoedd, pyllau, nentydd, argaeau, llifddorau, pontydd a rhaeadrau, gyda dŵr ffynnon wedi’i bibellu i’r tŷ; cynlluniodd Samuel Pepys Cockerell ei Neuadd Middleton newydd a Thŵr Paxton, a orffennwyd yn 1809 er anrhydedd i’r Arglwydd Nelson ac sydd bellach yn eiddo i’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol; mae’r parc wedi’i gofrestru’n Radd II*; llosgodd y plasty yn 1931; yn 1978 dechreuodd cerddwyr lleol godi arian i adfywio’r tiroedd; saif y Tŷ Gwydr Mawr gan Foster and Partners bron ar safle plasty Cockerell, ac enillodd y Fedal Aur am Bensaernïaeth yn Eisteddfod Genedlaethol 2000; agorodd yr ardd i’r cyhoedd ar 24 Mai 2000 a’i hagor yn swyddogol ar 21 Gorffennaf 2000; mae’n ymestyn dros 568 erw; ymhlith ei phlanhigion mae’r gerddinen wen brin Sorbus leyana; agorodd tŷ gwydr trofannol gan y pensaer o Gymro John Belle yn 2007; plannwyd casgliad o fathau o afalau Cymreig yn 2015; cyrhaeddir gwarchodfa natur genedlaethol Waun Las, tua 150 hectar o ddolydd blodau gwyllt a phorfeydd, o’r ardd; tua 160,000 o ymwelwyr yn 2019.National Botanic Garden of Wales ↗Wikipedia, yn seiliedig ar restriad Cadw a chofnod Coflein (Saesneg)Agorwyd Mai 2000 yn Llanarthne; ystad Middleton a brynwyd gan William Paxton yn 1789; Tŵr Paxton i Nelson, 1809; y Tŷ Gwydr Mawr gan Foster and Partners, y tŷ gwydr un rhychwant mwyaf yn y byd.
Gardd i’r genedl
Yn 1978 dechreuodd cerddwyr lleol godi arian i ddod â’r hen diroedd yn ôl yn fyw. Agorodd yr ardd i’r cyhoedd ar 24 Mai 2000, ac enillodd Foster and Partners y Fedal Aur am Bensaernïaeth yn Eisteddfod Genedlaethol y flwyddyn honno am y Tŷ Gwydr Mawr, sy’n sefyll bron lle safai’r plasty.FfynhonnellNational Botanic Garden of Wales ↗Wikipedia (Saesneg)Gardd Fotaneg Genedlaethol Cymru yn Llanarthne yn Nyffryn Tywi, Sir Gaerfyrddin, atyniad i ymwelwyr a chanolfan ymchwil a chadwraeth fotanegol, gyda thŷ gwydr un-rhychwant mwyaf y byd; cododd teulu Middleton blasty yma ddechrau’r 17eg ganrif; yn 1789 prynodd Syr William Paxton yr ystad am £40,000 a gwneud parc dŵr o lynnoedd, pyllau, nentydd, argaeau, llifddorau, pontydd a rhaeadrau, gyda dŵr ffynnon wedi’i bibellu i’r tŷ; cynlluniodd Samuel Pepys Cockerell ei Neuadd Middleton newydd a Thŵr Paxton, a orffennwyd yn 1809 er anrhydedd i’r Arglwydd Nelson ac sydd bellach yn eiddo i’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol; mae’r parc wedi’i gofrestru’n Radd II*; llosgodd y plasty yn 1931; yn 1978 dechreuodd cerddwyr lleol godi arian i adfywio’r tiroedd; saif y Tŷ Gwydr Mawr gan Foster and Partners bron ar safle plasty Cockerell, ac enillodd y Fedal Aur am Bensaernïaeth yn Eisteddfod Genedlaethol 2000; agorodd yr ardd i’r cyhoedd ar 24 Mai 2000 a’i hagor yn swyddogol ar 21 Gorffennaf 2000; mae’n ymestyn dros 568 erw; ymhlith ei phlanhigion mae’r gerddinen wen brin Sorbus leyana; agorodd tŷ gwydr trofannol gan y pensaer o Gymro John Belle yn 2007; plannwyd casgliad o fathau o afalau Cymreig yn 2015; cyrhaeddir gwarchodfa natur genedlaethol Waun Las, tua 150 hectar o ddolydd blodau gwyllt a phorfeydd, o’r ardd; tua 160,000 o ymwelwyr yn 2019.
Planhigion Cymru
Ymhlith planhigion prin yr ardd mae’r gerddinen wen Sorbus leyana, ac yn 2015 plannwyd casgliad o fathau o afalau Cymreig. Agorodd tŷ gwydr trofannol gan y pensaer o Gymro John Belle yn 2007.FfynhonnellNational Botanic Garden of Wales ↗Wikipedia (Saesneg)Gardd Fotaneg Genedlaethol Cymru yn Llanarthne yn Nyffryn Tywi, Sir Gaerfyrddin, atyniad i ymwelwyr a chanolfan ymchwil a chadwraeth fotanegol, gyda thŷ gwydr un-rhychwant mwyaf y byd; cododd teulu Middleton blasty yma ddechrau’r 17eg ganrif; yn 1789 prynodd Syr William Paxton yr ystad am £40,000 a gwneud parc dŵr o lynnoedd, pyllau, nentydd, argaeau, llifddorau, pontydd a rhaeadrau, gyda dŵr ffynnon wedi’i bibellu i’r tŷ; cynlluniodd Samuel Pepys Cockerell ei Neuadd Middleton newydd a Thŵr Paxton, a orffennwyd yn 1809 er anrhydedd i’r Arglwydd Nelson ac sydd bellach yn eiddo i’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol; mae’r parc wedi’i gofrestru’n Radd II*; llosgodd y plasty yn 1931; yn 1978 dechreuodd cerddwyr lleol godi arian i adfywio’r tiroedd; saif y Tŷ Gwydr Mawr gan Foster and Partners bron ar safle plasty Cockerell, ac enillodd y Fedal Aur am Bensaernïaeth yn Eisteddfod Genedlaethol 2000; agorodd yr ardd i’r cyhoedd ar 24 Mai 2000 a’i hagor yn swyddogol ar 21 Gorffennaf 2000; mae’n ymestyn dros 568 erw; ymhlith ei phlanhigion mae’r gerddinen wen brin Sorbus leyana; agorodd tŷ gwydr trofannol gan y pensaer o Gymro John Belle yn 2007; plannwyd casgliad o fathau o afalau Cymreig yn 2015; cyrhaeddir gwarchodfa natur genedlaethol Waun Las, tua 150 hectar o ddolydd blodau gwyllt a phorfeydd, o’r ardd; tua 160,000 o ymwelwyr yn 2019.
Ymweld
O’r ardd gall ymwelwyr gerdded i warchodfa natur genedlaethol Waun Las, tua 150 hectar o ddolydd blodau gwyllt a phorfeydd, ac ymwelodd tua 160,000 o bobl yn 2019.FfynhonnellNational Botanic Garden of Wales ↗Wikipedia (Saesneg)Gardd Fotaneg Genedlaethol Cymru yn Llanarthne yn Nyffryn Tywi, Sir Gaerfyrddin, atyniad i ymwelwyr a chanolfan ymchwil a chadwraeth fotanegol, gyda thŷ gwydr un-rhychwant mwyaf y byd; cododd teulu Middleton blasty yma ddechrau’r 17eg ganrif; yn 1789 prynodd Syr William Paxton yr ystad am £40,000 a gwneud parc dŵr o lynnoedd, pyllau, nentydd, argaeau, llifddorau, pontydd a rhaeadrau, gyda dŵr ffynnon wedi’i bibellu i’r tŷ; cynlluniodd Samuel Pepys Cockerell ei Neuadd Middleton newydd a Thŵr Paxton, a orffennwyd yn 1809 er anrhydedd i’r Arglwydd Nelson ac sydd bellach yn eiddo i’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol; mae’r parc wedi’i gofrestru’n Radd II*; llosgodd y plasty yn 1931; yn 1978 dechreuodd cerddwyr lleol godi arian i adfywio’r tiroedd; saif y Tŷ Gwydr Mawr gan Foster and Partners bron ar safle plasty Cockerell, ac enillodd y Fedal Aur am Bensaernïaeth yn Eisteddfod Genedlaethol 2000; agorodd yr ardd i’r cyhoedd ar 24 Mai 2000 a’i hagor yn swyddogol ar 21 Gorffennaf 2000; mae’n ymestyn dros 568 erw; ymhlith ei phlanhigion mae’r gerddinen wen brin Sorbus leyana; agorodd tŷ gwydr trofannol gan y pensaer o Gymro John Belle yn 2007; plannwyd casgliad o fathau o afalau Cymreig yn 2015; cyrhaeddir gwarchodfa natur genedlaethol Waun Las, tua 150 hectar o ddolydd blodau gwyllt a phorfeydd, o’r ardd; tua 160,000 o ymwelwyr yn 2019.
Ffynonellau a darllen pellach
Ysgrifennwyd gan Ifan Cyhoeddwyd gyntaf Diweddarwyd ddiwethaf


