Hanes Cymru / Cymru Heddiw

Cymru Heddiw

Gardd Fotaneg Genedlaethol Cymru

Yr ardd genedlaethol yn nyffryn Tywi, a agorwyd yn 2000 ar hen ystad Middleton William Paxton. Ei Thŷ Gwydr Mawr yw’r tŷ gwydr un rhychwant mwyaf yn y byd.

Llun: Adeilad y Senedd, cartref Senedd Cymru, ar lan y dŵr ym Mae Caerdydd · Wikivoyage user Cardiff, Parth cyhoeddus · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 3 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft
2000 51.842° N, 4.148° W Agor mewn map ↗ Ar ein map →
Y Tŷ Gwydr Mawr yng Ngardd Fotaneg Genedlaethol Cymru
Y Tŷ Gwydr Mawr yng Ngardd Fotaneg Genedlaethol Cymru · Llun: Wikimedia Commons · Col Ford and Natasha de Vere, CC BY 2.0

Saif Gardd Fotaneg Genedlaethol Cymru yn Llanarthne yn Nyffryn Tywi. Ei Thŷ Gwydr Mawr yw’r tŷ gwydr un-rhychwant mwyaf yn y byd, ac mae’r ardd yn ganolfan i astudio a gwarchod planhigion yn ogystal â lle i ymweld ag ef.

Agorwyd24 Mai 2000
Maint568 erw
Y Tŷ Gwydr MawrFoster and Partners

Neuadd Middleton

Cododd teulu Middleton blasty yma ddechrau’r 17eg ganrif. Yn 1789 prynodd Syr William Paxton yr ystad a gwneud parc dŵr o lynnoedd, nentydd, argaeau, pontydd a rhaeadrau, a chododd Samuel Pepys Cockerell Neuadd Middleton newydd iddo.

Tŵr Paxton

Ar ben bryn uwchben y dyffryn cododd Paxton dŵr er anrhydedd i’r Arglwydd Nelson, a orffennwyd yn 1809 ac sydd bellach dan ofal yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol. Llosgodd y plasty ei hun yn 1931, ond mae’r parc wedi’i gofrestru’n Radd II*.

Gardd i’r genedl

Yn 1978 dechreuodd cerddwyr lleol godi arian i ddod â’r hen diroedd yn ôl yn fyw. Agorodd yr ardd i’r cyhoedd ar 24 Mai 2000, ac enillodd Foster and Partners y Fedal Aur am Bensaernïaeth yn Eisteddfod Genedlaethol y flwyddyn honno am y Tŷ Gwydr Mawr, sy’n sefyll bron lle safai’r plasty.

Planhigion Cymru

Ymhlith planhigion prin yr ardd mae’r gerddinen wen Sorbus leyana, ac yn 2015 plannwyd casgliad o fathau o afalau Cymreig. Agorodd tŷ gwydr trofannol gan y pensaer o Gymro John Belle yn 2007.

Ymweld

O’r ardd gall ymwelwyr gerdded i warchodfa natur genedlaethol Waun Las, tua 150 hectar o ddolydd blodau gwyllt a phorfeydd, ac ymwelodd tua 160,000 o bobl yn 2019.

Ffynonellau a darllen pellach

Wicipedia ↗

Ysgrifennwyd gan Ifan Cyhoeddwyd gyntaf Diweddarwyd ddiwethaf