
Hanes Cymru / Cymru’r Tuduriaid a’r Stiwartiaid
Cymru’r Tuduriaid a’r Stiwartiaid
Plas Mawr, Conwy
Y tŷ tref Elisabethaidd gorau sydd ar ôl ym Mhrydain, a godwyd yng Nghonwy rhwng 1576 a 1585 gan Robert Wynn, a’i waith plastr wedi’i baentio’n dal yn llachar.
Llun: Plasty tref Elisabethaidd gwyn Plas Mawr ar y Stryd Fawr, Conwy · Michael Garlick, CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons
Saif Plas Mawr oddi ar y Stryd Fawr yn nhref Conwy. Robert Wynn a’i cododd rhwng 1576 a 1585, ac mae wedi dod i lawr atom bron heb ei newid, ‘y tŷ tref gorau sydd wedi goroesi o oes Elisabeth’.FfynonellauPlas Mawr ↗Wikipedia (Saesneg)Plas Mawr, tŷ tref o oes Elisabeth yng Nghonwy, a godwyd mewn tri chyfnod, 1576–77, 1580 a 1585, gan Robert Wynn, o deulu lleol llewyrchus, wedi iddo briodi Dorothy Griffith yn 1570, am gost o tua £800 i gyd; daeth coed a llechi i lawr Dyffryn Conwy, carreg grit o’r bryniau ger y dref a thywodfaen gwell o Ddeganwy; bu Robert yng ngwasanaeth Syr Walter Stonor a Syr Philip Hoby, yng ngwarchae Boulogne yn 1544 a theithiodd yn eang yn Ewrop, gan dreulio amser yn yr Almaen; dywedodd ei nai, yr hynafiaethydd John Wynn, iddo gadw ‘tŷ teilwng helaeth’, a gâi ei fwydo o’i wartheg godro, ei berllannau, ei erddi a’i gored bysgod, â’i fragu, ei bobi a’i laethdy ei hun; hwn oedd tŷ tref Elisabethaidd mwyaf mawreddog Cymru yn ei ddydd; wedi ei farw yn 1598 ataliodd achos cyfreithiol hir dros ei ewyllys unrhyw adeiladu pellach, a gadwodd y tŷ bron heb ei newid; aeth i’r teulu Mostyn ar ôl 1683, a’i osod yn ysgol, yn llety ac, o 1887, yn bencadlys yr Academi Frenhinol Gymreig; cymerodd Cadw ef drosodd yn 1993 a’i adfer dros 42 mis am gost o £3.3 miliwn, â llawer o’r ystafelloedd wedi’u haddurno fel yr oeddent yn 1665 a’r gerddi Dadeni wedi’u hailblannu ar eu terasau, a defnyddir y Siambr Fawr ar gyfer priodasau; geilw Rick Turner ef ‘y tŷ tref gorau sydd wedi goroesi o oes Elisabeth’; mae saith ystafell yn cadw eu gwaith plastr cyntaf, a alwodd Peter Smith ‘y gofeb berffeithiaf a chyflawnaf i Gymru oes Elisabeth’, â herodraeth, bathodynnau brenhinoedd gan gynnwys Rhisiart II a Harri VII, arfbais y brenin yn y porthdy, y Siambr Fawr a’r parlwr, ac arfbais Robert Wynn yn y neuadd a’r siambrau gwely; mae ei arddull yn cyfuno themâu Gogledd yr Almaen a’r Dadeni, fel talcenni grisiog a ffenestri pedimentog, â rhai gogledd Cymru, yn enwedig Castell Gwydir, a godwyd gan John, tad Robert; yn lle oriel hir mae ganddo felfedir, tŵr sy’n codi uwchben y tŷ ac yn edrych dros y dref; rhestredig Gradd I ac yn heneb gofrestredig.Plas Mawr ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: Plas Mawr, tŷ tref yn nhref Conwy o’r 16eg ganrif ac oes Elisabeth, a godwyd ar lain o dir ger y Stryd Fawr gan Robert Wynn, bonheddwr o’r ardal, wedi iddo briodi Dorothy Griffith, mewn tri chyfnod rhwng 1576 a 1585 am gost o tua £800; ar ôl 1683 aeth i feddiant teulu Mostyn a’i rentu’n ysgol, yn llety rhad ac, ar ôl 1887, yn bencadlys yr Academi Frenhinol Gymreig; cymerodd Cadw reolaeth yr eiddo yn 1993 a’i adfer; yn ôl Cadw, ‘Yn anad dim, Plas Mawr yw’r tŷ tref Elisabethaidd ceinaf sydd wedi goroesi yn unrhyw le ym Mhrydain’; ar agor i’r cyhoedd.
| Codwyd | 1576–1585FfynonellauPlas Mawr ↗Wikipedia (Saesneg)Plas Mawr, tŷ tref o oes Elisabeth yng Nghonwy, a godwyd mewn tri chyfnod, 1576–77, 1580 a 1585, gan Robert Wynn, o deulu lleol llewyrchus, wedi iddo briodi Dorothy Griffith yn 1570, am gost o tua £800 i gyd; daeth coed a llechi i lawr Dyffryn Conwy, carreg grit o’r bryniau ger y dref a thywodfaen gwell o Ddeganwy; bu Robert yng ngwasanaeth Syr Walter Stonor a Syr Philip Hoby, yng ngwarchae Boulogne yn 1544 a theithiodd yn eang yn Ewrop, gan dreulio amser yn yr Almaen; dywedodd ei nai, yr hynafiaethydd John Wynn, iddo gadw ‘tŷ teilwng helaeth’, a gâi ei fwydo o’i wartheg godro, ei berllannau, ei erddi a’i gored bysgod, â’i fragu, ei bobi a’i laethdy ei hun; hwn oedd tŷ tref Elisabethaidd mwyaf mawreddog Cymru yn ei ddydd; wedi ei farw yn 1598 ataliodd achos cyfreithiol hir dros ei ewyllys unrhyw adeiladu pellach, a gadwodd y tŷ bron heb ei newid; aeth i’r teulu Mostyn ar ôl 1683, a’i osod yn ysgol, yn llety ac, o 1887, yn bencadlys yr Academi Frenhinol Gymreig; cymerodd Cadw ef drosodd yn 1993 a’i adfer dros 42 mis am gost o £3.3 miliwn, â llawer o’r ystafelloedd wedi’u haddurno fel yr oeddent yn 1665 a’r gerddi Dadeni wedi’u hailblannu ar eu terasau, a defnyddir y Siambr Fawr ar gyfer priodasau; geilw Rick Turner ef ‘y tŷ tref gorau sydd wedi goroesi o oes Elisabeth’; mae saith ystafell yn cadw eu gwaith plastr cyntaf, a alwodd Peter Smith ‘y gofeb berffeithiaf a chyflawnaf i Gymru oes Elisabeth’, â herodraeth, bathodynnau brenhinoedd gan gynnwys Rhisiart II a Harri VII, arfbais y brenin yn y porthdy, y Siambr Fawr a’r parlwr, ac arfbais Robert Wynn yn y neuadd a’r siambrau gwely; mae ei arddull yn cyfuno themâu Gogledd yr Almaen a’r Dadeni, fel talcenni grisiog a ffenestri pedimentog, â rhai gogledd Cymru, yn enwedig Castell Gwydir, a godwyd gan John, tad Robert; yn lle oriel hir mae ganddo felfedir, tŵr sy’n codi uwchben y tŷ ac yn edrych dros y dref; rhestredig Gradd I ac yn heneb gofrestredig.Plas Mawr ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: Plas Mawr, tŷ tref yn nhref Conwy o’r 16eg ganrif ac oes Elisabeth, a godwyd ar lain o dir ger y Stryd Fawr gan Robert Wynn, bonheddwr o’r ardal, wedi iddo briodi Dorothy Griffith, mewn tri chyfnod rhwng 1576 a 1585 am gost o tua £800; ar ôl 1683 aeth i feddiant teulu Mostyn a’i rentu’n ysgol, yn llety rhad ac, ar ôl 1887, yn bencadlys yr Academi Frenhinol Gymreig; cymerodd Cadw reolaeth yr eiddo yn 1993 a’i adfer; yn ôl Cadw, ‘Yn anad dim, Plas Mawr yw’r tŷ tref Elisabethaidd ceinaf sydd wedi goroesi yn unrhyw le ym Mhrydain’; ar agor i’r cyhoedd. |
|---|---|
| Adeiladydd | Robert Wynn o deulu GwydirFfynhonnellPlas Mawr ↗Wikipedia (Saesneg)Plas Mawr, tŷ tref o oes Elisabeth yng Nghonwy, a godwyd mewn tri chyfnod, 1576–77, 1580 a 1585, gan Robert Wynn, o deulu lleol llewyrchus, wedi iddo briodi Dorothy Griffith yn 1570, am gost o tua £800 i gyd; daeth coed a llechi i lawr Dyffryn Conwy, carreg grit o’r bryniau ger y dref a thywodfaen gwell o Ddeganwy; bu Robert yng ngwasanaeth Syr Walter Stonor a Syr Philip Hoby, yng ngwarchae Boulogne yn 1544 a theithiodd yn eang yn Ewrop, gan dreulio amser yn yr Almaen; dywedodd ei nai, yr hynafiaethydd John Wynn, iddo gadw ‘tŷ teilwng helaeth’, a gâi ei fwydo o’i wartheg godro, ei berllannau, ei erddi a’i gored bysgod, â’i fragu, ei bobi a’i laethdy ei hun; hwn oedd tŷ tref Elisabethaidd mwyaf mawreddog Cymru yn ei ddydd; wedi ei farw yn 1598 ataliodd achos cyfreithiol hir dros ei ewyllys unrhyw adeiladu pellach, a gadwodd y tŷ bron heb ei newid; aeth i’r teulu Mostyn ar ôl 1683, a’i osod yn ysgol, yn llety ac, o 1887, yn bencadlys yr Academi Frenhinol Gymreig; cymerodd Cadw ef drosodd yn 1993 a’i adfer dros 42 mis am gost o £3.3 miliwn, â llawer o’r ystafelloedd wedi’u haddurno fel yr oeddent yn 1665 a’r gerddi Dadeni wedi’u hailblannu ar eu terasau, a defnyddir y Siambr Fawr ar gyfer priodasau; geilw Rick Turner ef ‘y tŷ tref gorau sydd wedi goroesi o oes Elisabeth’; mae saith ystafell yn cadw eu gwaith plastr cyntaf, a alwodd Peter Smith ‘y gofeb berffeithiaf a chyflawnaf i Gymru oes Elisabeth’, â herodraeth, bathodynnau brenhinoedd gan gynnwys Rhisiart II a Harri VII, arfbais y brenin yn y porthdy, y Siambr Fawr a’r parlwr, ac arfbais Robert Wynn yn y neuadd a’r siambrau gwely; mae ei arddull yn cyfuno themâu Gogledd yr Almaen a’r Dadeni, fel talcenni grisiog a ffenestri pedimentog, â rhai gogledd Cymru, yn enwedig Castell Gwydir, a godwyd gan John, tad Robert; yn lle oriel hir mae ganddo felfedir, tŵr sy’n codi uwchben y tŷ ac yn edrych dros y dref; rhestredig Gradd I ac yn heneb gofrestredig. |
| Rhestredig | Gradd I ac yn heneb gofrestredigFfynhonnellPlas Mawr ↗Wikipedia (Saesneg)Plas Mawr, tŷ tref o oes Elisabeth yng Nghonwy, a godwyd mewn tri chyfnod, 1576–77, 1580 a 1585, gan Robert Wynn, o deulu lleol llewyrchus, wedi iddo briodi Dorothy Griffith yn 1570, am gost o tua £800 i gyd; daeth coed a llechi i lawr Dyffryn Conwy, carreg grit o’r bryniau ger y dref a thywodfaen gwell o Ddeganwy; bu Robert yng ngwasanaeth Syr Walter Stonor a Syr Philip Hoby, yng ngwarchae Boulogne yn 1544 a theithiodd yn eang yn Ewrop, gan dreulio amser yn yr Almaen; dywedodd ei nai, yr hynafiaethydd John Wynn, iddo gadw ‘tŷ teilwng helaeth’, a gâi ei fwydo o’i wartheg godro, ei berllannau, ei erddi a’i gored bysgod, â’i fragu, ei bobi a’i laethdy ei hun; hwn oedd tŷ tref Elisabethaidd mwyaf mawreddog Cymru yn ei ddydd; wedi ei farw yn 1598 ataliodd achos cyfreithiol hir dros ei ewyllys unrhyw adeiladu pellach, a gadwodd y tŷ bron heb ei newid; aeth i’r teulu Mostyn ar ôl 1683, a’i osod yn ysgol, yn llety ac, o 1887, yn bencadlys yr Academi Frenhinol Gymreig; cymerodd Cadw ef drosodd yn 1993 a’i adfer dros 42 mis am gost o £3.3 miliwn, â llawer o’r ystafelloedd wedi’u haddurno fel yr oeddent yn 1665 a’r gerddi Dadeni wedi’u hailblannu ar eu terasau, a defnyddir y Siambr Fawr ar gyfer priodasau; geilw Rick Turner ef ‘y tŷ tref gorau sydd wedi goroesi o oes Elisabeth’; mae saith ystafell yn cadw eu gwaith plastr cyntaf, a alwodd Peter Smith ‘y gofeb berffeithiaf a chyflawnaf i Gymru oes Elisabeth’, â herodraeth, bathodynnau brenhinoedd gan gynnwys Rhisiart II a Harri VII, arfbais y brenin yn y porthdy, y Siambr Fawr a’r parlwr, ac arfbais Robert Wynn yn y neuadd a’r siambrau gwely; mae ei arddull yn cyfuno themâu Gogledd yr Almaen a’r Dadeni, fel talcenni grisiog a ffenestri pedimentog, â rhai gogledd Cymru, yn enwedig Castell Gwydir, a godwyd gan John, tad Robert; yn lle oriel hir mae ganddo felfedir, tŵr sy’n codi uwchben y tŷ ac yn edrych dros y dref; rhestredig Gradd I ac yn heneb gofrestredig. |
Robert Wynn
Bu Robert Wynn, mab John Wynn o Wydir, yng ngwasanaeth Syr Walter Stonor a Syr Philip Hoby, yng ngwarchae Boulogne yn 1544, a theithiodd yn eang yn Ewrop. Yn 1570 priododd Dorothy Griffith a dewis gwneud ei gartref yng Nghonwy.FfynhonnellPlas Mawr ↗Wikipedia (Saesneg)Plas Mawr, tŷ tref o oes Elisabeth yng Nghonwy, a godwyd mewn tri chyfnod, 1576–77, 1580 a 1585, gan Robert Wynn, o deulu lleol llewyrchus, wedi iddo briodi Dorothy Griffith yn 1570, am gost o tua £800 i gyd; daeth coed a llechi i lawr Dyffryn Conwy, carreg grit o’r bryniau ger y dref a thywodfaen gwell o Ddeganwy; bu Robert yng ngwasanaeth Syr Walter Stonor a Syr Philip Hoby, yng ngwarchae Boulogne yn 1544 a theithiodd yn eang yn Ewrop, gan dreulio amser yn yr Almaen; dywedodd ei nai, yr hynafiaethydd John Wynn, iddo gadw ‘tŷ teilwng helaeth’, a gâi ei fwydo o’i wartheg godro, ei berllannau, ei erddi a’i gored bysgod, â’i fragu, ei bobi a’i laethdy ei hun; hwn oedd tŷ tref Elisabethaidd mwyaf mawreddog Cymru yn ei ddydd; wedi ei farw yn 1598 ataliodd achos cyfreithiol hir dros ei ewyllys unrhyw adeiladu pellach, a gadwodd y tŷ bron heb ei newid; aeth i’r teulu Mostyn ar ôl 1683, a’i osod yn ysgol, yn llety ac, o 1887, yn bencadlys yr Academi Frenhinol Gymreig; cymerodd Cadw ef drosodd yn 1993 a’i adfer dros 42 mis am gost o £3.3 miliwn, â llawer o’r ystafelloedd wedi’u haddurno fel yr oeddent yn 1665 a’r gerddi Dadeni wedi’u hailblannu ar eu terasau, a defnyddir y Siambr Fawr ar gyfer priodasau; geilw Rick Turner ef ‘y tŷ tref gorau sydd wedi goroesi o oes Elisabeth’; mae saith ystafell yn cadw eu gwaith plastr cyntaf, a alwodd Peter Smith ‘y gofeb berffeithiaf a chyflawnaf i Gymru oes Elisabeth’, â herodraeth, bathodynnau brenhinoedd gan gynnwys Rhisiart II a Harri VII, arfbais y brenin yn y porthdy, y Siambr Fawr a’r parlwr, ac arfbais Robert Wynn yn y neuadd a’r siambrau gwely; mae ei arddull yn cyfuno themâu Gogledd yr Almaen a’r Dadeni, fel talcenni grisiog a ffenestri pedimentog, â rhai gogledd Cymru, yn enwedig Castell Gwydir, a godwyd gan John, tad Robert; yn lle oriel hir mae ganddo felfedir, tŵr sy’n codi uwchben y tŷ ac yn edrych dros y dref; rhestredig Gradd I ac yn heneb gofrestredig.
Tŷ mewn tair rhan
Codwyd yr adain ogleddol yn 1576–77, y rhesi canol a deheuol yn 1580, a’r porthdy ar y Stryd Fawr yn 1585. Daeth coed a llechi i lawr Dyffryn Conwy, carreg grit o’r bryniau ger y dref a thywodfaen gwell o Ddeganwy, a chostiodd y tŷ tua £800 i gyd.FfynonellauPlas Mawr ↗Wikipedia (Saesneg)Plas Mawr, tŷ tref o oes Elisabeth yng Nghonwy, a godwyd mewn tri chyfnod, 1576–77, 1580 a 1585, gan Robert Wynn, o deulu lleol llewyrchus, wedi iddo briodi Dorothy Griffith yn 1570, am gost o tua £800 i gyd; daeth coed a llechi i lawr Dyffryn Conwy, carreg grit o’r bryniau ger y dref a thywodfaen gwell o Ddeganwy; bu Robert yng ngwasanaeth Syr Walter Stonor a Syr Philip Hoby, yng ngwarchae Boulogne yn 1544 a theithiodd yn eang yn Ewrop, gan dreulio amser yn yr Almaen; dywedodd ei nai, yr hynafiaethydd John Wynn, iddo gadw ‘tŷ teilwng helaeth’, a gâi ei fwydo o’i wartheg godro, ei berllannau, ei erddi a’i gored bysgod, â’i fragu, ei bobi a’i laethdy ei hun; hwn oedd tŷ tref Elisabethaidd mwyaf mawreddog Cymru yn ei ddydd; wedi ei farw yn 1598 ataliodd achos cyfreithiol hir dros ei ewyllys unrhyw adeiladu pellach, a gadwodd y tŷ bron heb ei newid; aeth i’r teulu Mostyn ar ôl 1683, a’i osod yn ysgol, yn llety ac, o 1887, yn bencadlys yr Academi Frenhinol Gymreig; cymerodd Cadw ef drosodd yn 1993 a’i adfer dros 42 mis am gost o £3.3 miliwn, â llawer o’r ystafelloedd wedi’u haddurno fel yr oeddent yn 1665 a’r gerddi Dadeni wedi’u hailblannu ar eu terasau, a defnyddir y Siambr Fawr ar gyfer priodasau; geilw Rick Turner ef ‘y tŷ tref gorau sydd wedi goroesi o oes Elisabeth’; mae saith ystafell yn cadw eu gwaith plastr cyntaf, a alwodd Peter Smith ‘y gofeb berffeithiaf a chyflawnaf i Gymru oes Elisabeth’, â herodraeth, bathodynnau brenhinoedd gan gynnwys Rhisiart II a Harri VII, arfbais y brenin yn y porthdy, y Siambr Fawr a’r parlwr, ac arfbais Robert Wynn yn y neuadd a’r siambrau gwely; mae ei arddull yn cyfuno themâu Gogledd yr Almaen a’r Dadeni, fel talcenni grisiog a ffenestri pedimentog, â rhai gogledd Cymru, yn enwedig Castell Gwydir, a godwyd gan John, tad Robert; yn lle oriel hir mae ganddo felfedir, tŵr sy’n codi uwchben y tŷ ac yn edrych dros y dref; rhestredig Gradd I ac yn heneb gofrestredig.Plas Mawr ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: Plas Mawr, tŷ tref yn nhref Conwy o’r 16eg ganrif ac oes Elisabeth, a godwyd ar lain o dir ger y Stryd Fawr gan Robert Wynn, bonheddwr o’r ardal, wedi iddo briodi Dorothy Griffith, mewn tri chyfnod rhwng 1576 a 1585 am gost o tua £800; ar ôl 1683 aeth i feddiant teulu Mostyn a’i rentu’n ysgol, yn llety rhad ac, ar ôl 1887, yn bencadlys yr Academi Frenhinol Gymreig; cymerodd Cadw reolaeth yr eiddo yn 1993 a’i adfer; yn ôl Cadw, ‘Yn anad dim, Plas Mawr yw’r tŷ tref Elisabethaidd ceinaf sydd wedi goroesi yn unrhyw le ym Mhrydain’; ar agor i’r cyhoedd.
Tŷ teilwng helaeth
Dywedodd ei nai, yr hynafiaethydd John Wynn, fod Robert yn cadw ‘tŷ teilwng helaeth’. Roedd ganddo ei fragdy, ei bobty a’i laethdy ei hun, a châi ei fwydo o’i wartheg godro, ei berllannau, ei erddi a’i gored bysgod.FfynhonnellPlas Mawr ↗Wikipedia (Saesneg)Plas Mawr, tŷ tref o oes Elisabeth yng Nghonwy, a godwyd mewn tri chyfnod, 1576–77, 1580 a 1585, gan Robert Wynn, o deulu lleol llewyrchus, wedi iddo briodi Dorothy Griffith yn 1570, am gost o tua £800 i gyd; daeth coed a llechi i lawr Dyffryn Conwy, carreg grit o’r bryniau ger y dref a thywodfaen gwell o Ddeganwy; bu Robert yng ngwasanaeth Syr Walter Stonor a Syr Philip Hoby, yng ngwarchae Boulogne yn 1544 a theithiodd yn eang yn Ewrop, gan dreulio amser yn yr Almaen; dywedodd ei nai, yr hynafiaethydd John Wynn, iddo gadw ‘tŷ teilwng helaeth’, a gâi ei fwydo o’i wartheg godro, ei berllannau, ei erddi a’i gored bysgod, â’i fragu, ei bobi a’i laethdy ei hun; hwn oedd tŷ tref Elisabethaidd mwyaf mawreddog Cymru yn ei ddydd; wedi ei farw yn 1598 ataliodd achos cyfreithiol hir dros ei ewyllys unrhyw adeiladu pellach, a gadwodd y tŷ bron heb ei newid; aeth i’r teulu Mostyn ar ôl 1683, a’i osod yn ysgol, yn llety ac, o 1887, yn bencadlys yr Academi Frenhinol Gymreig; cymerodd Cadw ef drosodd yn 1993 a’i adfer dros 42 mis am gost o £3.3 miliwn, â llawer o’r ystafelloedd wedi’u haddurno fel yr oeddent yn 1665 a’r gerddi Dadeni wedi’u hailblannu ar eu terasau, a defnyddir y Siambr Fawr ar gyfer priodasau; geilw Rick Turner ef ‘y tŷ tref gorau sydd wedi goroesi o oes Elisabeth’; mae saith ystafell yn cadw eu gwaith plastr cyntaf, a alwodd Peter Smith ‘y gofeb berffeithiaf a chyflawnaf i Gymru oes Elisabeth’, â herodraeth, bathodynnau brenhinoedd gan gynnwys Rhisiart II a Harri VII, arfbais y brenin yn y porthdy, y Siambr Fawr a’r parlwr, ac arfbais Robert Wynn yn y neuadd a’r siambrau gwely; mae ei arddull yn cyfuno themâu Gogledd yr Almaen a’r Dadeni, fel talcenni grisiog a ffenestri pedimentog, â rhai gogledd Cymru, yn enwedig Castell Gwydir, a godwyd gan John, tad Robert; yn lle oriel hir mae ganddo felfedir, tŵr sy’n codi uwchben y tŷ ac yn edrych dros y dref; rhestredig Gradd I ac yn heneb gofrestredig.
Y gwaith plastr
Mae saith ystafell yn cadw eu gwaith plastr cyntaf, yn llawn herodraeth a bathodynnau, arfbais y brenin yn y porthdy, y Siambr Fawr a’r parlwr, ac arfbais Robert Wynn yn y neuadd a’r siambrau gwely. Galwodd Peter Smith ef ‘y gofeb berffeithiaf a chyflawnaf i Gymru oes Elisabeth’.FfynhonnellPlas Mawr ↗Wikipedia (Saesneg)Plas Mawr, tŷ tref o oes Elisabeth yng Nghonwy, a godwyd mewn tri chyfnod, 1576–77, 1580 a 1585, gan Robert Wynn, o deulu lleol llewyrchus, wedi iddo briodi Dorothy Griffith yn 1570, am gost o tua £800 i gyd; daeth coed a llechi i lawr Dyffryn Conwy, carreg grit o’r bryniau ger y dref a thywodfaen gwell o Ddeganwy; bu Robert yng ngwasanaeth Syr Walter Stonor a Syr Philip Hoby, yng ngwarchae Boulogne yn 1544 a theithiodd yn eang yn Ewrop, gan dreulio amser yn yr Almaen; dywedodd ei nai, yr hynafiaethydd John Wynn, iddo gadw ‘tŷ teilwng helaeth’, a gâi ei fwydo o’i wartheg godro, ei berllannau, ei erddi a’i gored bysgod, â’i fragu, ei bobi a’i laethdy ei hun; hwn oedd tŷ tref Elisabethaidd mwyaf mawreddog Cymru yn ei ddydd; wedi ei farw yn 1598 ataliodd achos cyfreithiol hir dros ei ewyllys unrhyw adeiladu pellach, a gadwodd y tŷ bron heb ei newid; aeth i’r teulu Mostyn ar ôl 1683, a’i osod yn ysgol, yn llety ac, o 1887, yn bencadlys yr Academi Frenhinol Gymreig; cymerodd Cadw ef drosodd yn 1993 a’i adfer dros 42 mis am gost o £3.3 miliwn, â llawer o’r ystafelloedd wedi’u haddurno fel yr oeddent yn 1665 a’r gerddi Dadeni wedi’u hailblannu ar eu terasau, a defnyddir y Siambr Fawr ar gyfer priodasau; geilw Rick Turner ef ‘y tŷ tref gorau sydd wedi goroesi o oes Elisabeth’; mae saith ystafell yn cadw eu gwaith plastr cyntaf, a alwodd Peter Smith ‘y gofeb berffeithiaf a chyflawnaf i Gymru oes Elisabeth’, â herodraeth, bathodynnau brenhinoedd gan gynnwys Rhisiart II a Harri VII, arfbais y brenin yn y porthdy, y Siambr Fawr a’r parlwr, ac arfbais Robert Wynn yn y neuadd a’r siambrau gwely; mae ei arddull yn cyfuno themâu Gogledd yr Almaen a’r Dadeni, fel talcenni grisiog a ffenestri pedimentog, â rhai gogledd Cymru, yn enwedig Castell Gwydir, a godwyd gan John, tad Robert; yn lle oriel hir mae ganddo felfedir, tŵr sy’n codi uwchben y tŷ ac yn edrych dros y dref; rhestredig Gradd I ac yn heneb gofrestredig.
Yn anad dim, Plas Mawr yw’r tŷ tref Elisabethaidd ceinaf sydd wedi goroesi yn unrhyw le ym Mhrydain.
CadwFfynhonnellPlas Mawr ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: Plas Mawr, tŷ tref yn nhref Conwy o’r 16eg ganrif ac oes Elisabeth, a godwyd ar lain o dir ger y Stryd Fawr gan Robert Wynn, bonheddwr o’r ardal, wedi iddo briodi Dorothy Griffith, mewn tri chyfnod rhwng 1576 a 1585 am gost o tua £800; ar ôl 1683 aeth i feddiant teulu Mostyn a’i rentu’n ysgol, yn llety rhad ac, ar ôl 1887, yn bencadlys yr Academi Frenhinol Gymreig; cymerodd Cadw reolaeth yr eiddo yn 1993 a’i adfer; yn ôl Cadw, ‘Yn anad dim, Plas Mawr yw’r tŷ tref Elisabethaidd ceinaf sydd wedi goroesi yn unrhyw le ym Mhrydain’; ar agor i’r cyhoedd.
Yr Almaen a Gwydir
Roedd Robert wedi treulio amser yn yr Almaen, ac mae’r talcenni grisiog a’r ffenestri pedimentog yn dangos themâu Gogledd yr Almaen, tra bo rhannau eraill yn dilyn tai gogledd Cymru, yn enwedig Castell Gwydir ei dad. Yn lle oriel hir mae ganddo felfedir, tŵr sy’n codi uwchben y tŷ i edrych dros y dref.FfynhonnellPlas Mawr ↗Wikipedia (Saesneg)Plas Mawr, tŷ tref o oes Elisabeth yng Nghonwy, a godwyd mewn tri chyfnod, 1576–77, 1580 a 1585, gan Robert Wynn, o deulu lleol llewyrchus, wedi iddo briodi Dorothy Griffith yn 1570, am gost o tua £800 i gyd; daeth coed a llechi i lawr Dyffryn Conwy, carreg grit o’r bryniau ger y dref a thywodfaen gwell o Ddeganwy; bu Robert yng ngwasanaeth Syr Walter Stonor a Syr Philip Hoby, yng ngwarchae Boulogne yn 1544 a theithiodd yn eang yn Ewrop, gan dreulio amser yn yr Almaen; dywedodd ei nai, yr hynafiaethydd John Wynn, iddo gadw ‘tŷ teilwng helaeth’, a gâi ei fwydo o’i wartheg godro, ei berllannau, ei erddi a’i gored bysgod, â’i fragu, ei bobi a’i laethdy ei hun; hwn oedd tŷ tref Elisabethaidd mwyaf mawreddog Cymru yn ei ddydd; wedi ei farw yn 1598 ataliodd achos cyfreithiol hir dros ei ewyllys unrhyw adeiladu pellach, a gadwodd y tŷ bron heb ei newid; aeth i’r teulu Mostyn ar ôl 1683, a’i osod yn ysgol, yn llety ac, o 1887, yn bencadlys yr Academi Frenhinol Gymreig; cymerodd Cadw ef drosodd yn 1993 a’i adfer dros 42 mis am gost o £3.3 miliwn, â llawer o’r ystafelloedd wedi’u haddurno fel yr oeddent yn 1665 a’r gerddi Dadeni wedi’u hailblannu ar eu terasau, a defnyddir y Siambr Fawr ar gyfer priodasau; geilw Rick Turner ef ‘y tŷ tref gorau sydd wedi goroesi o oes Elisabeth’; mae saith ystafell yn cadw eu gwaith plastr cyntaf, a alwodd Peter Smith ‘y gofeb berffeithiaf a chyflawnaf i Gymru oes Elisabeth’, â herodraeth, bathodynnau brenhinoedd gan gynnwys Rhisiart II a Harri VII, arfbais y brenin yn y porthdy, y Siambr Fawr a’r parlwr, ac arfbais Robert Wynn yn y neuadd a’r siambrau gwely; mae ei arddull yn cyfuno themâu Gogledd yr Almaen a’r Dadeni, fel talcenni grisiog a ffenestri pedimentog, â rhai gogledd Cymru, yn enwedig Castell Gwydir, a godwyd gan John, tad Robert; yn lle oriel hir mae ganddo felfedir, tŵr sy’n codi uwchben y tŷ ac yn edrych dros y dref; rhestredig Gradd I ac yn heneb gofrestredig.
Ymweld
Cymerodd Cadw y tŷ i’w ofal yn 1993 a’i adfer dros 42 mis, â llawer o’r ystafelloedd wedi’u dodrefnu fel yr oeddent yn 1665 a’r gerddi Dadeni wedi’u hailblannu ar eu terasau. Defnyddir y Siambr Fawr ar gyfer priodasau.FfynonellauPlas Mawr ↗Wikipedia (Saesneg)Plas Mawr, tŷ tref o oes Elisabeth yng Nghonwy, a godwyd mewn tri chyfnod, 1576–77, 1580 a 1585, gan Robert Wynn, o deulu lleol llewyrchus, wedi iddo briodi Dorothy Griffith yn 1570, am gost o tua £800 i gyd; daeth coed a llechi i lawr Dyffryn Conwy, carreg grit o’r bryniau ger y dref a thywodfaen gwell o Ddeganwy; bu Robert yng ngwasanaeth Syr Walter Stonor a Syr Philip Hoby, yng ngwarchae Boulogne yn 1544 a theithiodd yn eang yn Ewrop, gan dreulio amser yn yr Almaen; dywedodd ei nai, yr hynafiaethydd John Wynn, iddo gadw ‘tŷ teilwng helaeth’, a gâi ei fwydo o’i wartheg godro, ei berllannau, ei erddi a’i gored bysgod, â’i fragu, ei bobi a’i laethdy ei hun; hwn oedd tŷ tref Elisabethaidd mwyaf mawreddog Cymru yn ei ddydd; wedi ei farw yn 1598 ataliodd achos cyfreithiol hir dros ei ewyllys unrhyw adeiladu pellach, a gadwodd y tŷ bron heb ei newid; aeth i’r teulu Mostyn ar ôl 1683, a’i osod yn ysgol, yn llety ac, o 1887, yn bencadlys yr Academi Frenhinol Gymreig; cymerodd Cadw ef drosodd yn 1993 a’i adfer dros 42 mis am gost o £3.3 miliwn, â llawer o’r ystafelloedd wedi’u haddurno fel yr oeddent yn 1665 a’r gerddi Dadeni wedi’u hailblannu ar eu terasau, a defnyddir y Siambr Fawr ar gyfer priodasau; geilw Rick Turner ef ‘y tŷ tref gorau sydd wedi goroesi o oes Elisabeth’; mae saith ystafell yn cadw eu gwaith plastr cyntaf, a alwodd Peter Smith ‘y gofeb berffeithiaf a chyflawnaf i Gymru oes Elisabeth’, â herodraeth, bathodynnau brenhinoedd gan gynnwys Rhisiart II a Harri VII, arfbais y brenin yn y porthdy, y Siambr Fawr a’r parlwr, ac arfbais Robert Wynn yn y neuadd a’r siambrau gwely; mae ei arddull yn cyfuno themâu Gogledd yr Almaen a’r Dadeni, fel talcenni grisiog a ffenestri pedimentog, â rhai gogledd Cymru, yn enwedig Castell Gwydir, a godwyd gan John, tad Robert; yn lle oriel hir mae ganddo felfedir, tŵr sy’n codi uwchben y tŷ ac yn edrych dros y dref; rhestredig Gradd I ac yn heneb gofrestredig.Plas Mawr ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: Plas Mawr, tŷ tref yn nhref Conwy o’r 16eg ganrif ac oes Elisabeth, a godwyd ar lain o dir ger y Stryd Fawr gan Robert Wynn, bonheddwr o’r ardal, wedi iddo briodi Dorothy Griffith, mewn tri chyfnod rhwng 1576 a 1585 am gost o tua £800; ar ôl 1683 aeth i feddiant teulu Mostyn a’i rentu’n ysgol, yn llety rhad ac, ar ôl 1887, yn bencadlys yr Academi Frenhinol Gymreig; cymerodd Cadw reolaeth yr eiddo yn 1993 a’i adfer; yn ôl Cadw, ‘Yn anad dim, Plas Mawr yw’r tŷ tref Elisabethaidd ceinaf sydd wedi goroesi yn unrhyw le ym Mhrydain’; ar agor i’r cyhoedd.
Ffynonellau a darllen pellach
Ysgrifennwyd gan Ifan Cyhoeddwyd gyntaf Diweddarwyd ddiwethaf


