Ralph Steadman
Artist inc a sblash (wedi’i gofnodi)Cartwnydd a darlunydd a fagwyd yn Abergele, yn enwog am ei luniau inc gwyllt i Fear and Loathing in Las Vegas Hunter S. Thompson.
Ralph Steadman
born 1967
Gwleidydd Cymraeg o Drelái yng Nghaerdydd ac yn 2024 hi oedd y fenyw gyntaf i arwain llywodraeth Cymru.
Llun: Adeilad y Senedd, cartref Senedd Cymru, ar lan y dŵr ym Mae Caerdydd · Wikivoyage user Cardiff, Parth cyhoeddus · Wikimedia Commons

Daeth Eluned Morgan o Drelái yng Nghaerdydd y fenyw gyntaf i arwain Cymru pan dyngwyd hi’n Brif Weinidog ar 6 Awst 2024. Ddeng mlynedd ar hugain ynghynt, yn 27 oed, hi oedd aelod ieuengaf Senedd Ewrop.FfynonellauEluned Morgan ↗Wikipedia (Saesneg)Mair Eluned Morgan, y Farwnes Morgan o Drelái (ganed 16 Chwefror 1967), gwleidydd o Gymru, Prif Weinidog Cymru ac arweinydd Llafur Cymru 2024–2026, y fenyw gyntaf i wasanaethu’n Brif Weinidog; daliodd sawl swydd yng Nghabinet Cymru 2017–2024; arglwyddes am oes o 2011; Aelod o’r Senedd 2016–2026; Aelod o Senedd Ewrop 1994–2009; ganed a magwyd yn Nhrelái, Caerdydd, merch Bob ac Elaine Morgan; mae ei theulu’n hanu o Dyddewi yn Sir Benfro; Ysgol Gyfun Gymraeg Glantaf ac, ar ysgoloriaeth, Coleg yr Iwerydd; gradd mewn Astudiaethau Ewropeaidd yn Hull; ymchwilydd i S4C, Agenda TV a’r BBC; stagiaire yn Senedd Ewrop yn 1990; etholwyd yn ASE Canolbarth a Gorllewin Cymru yn 1994, aelod ieuengaf Senedd Ewrop ar y pryd, yn 27 oed; ailetholwyd dros Gymru yn 1999 a 2004; llefarydd Ewropeaidd Llafur ar ynni, diwydiant a gwyddoniaeth, gan arwain trafodaethau’r Senedd ar y Gyfarwyddeb Trydan ddiwygiedig; un o sylfaenwyr ymgyrch drawsbleidiol Ie dros Gymru; aelod o’r grŵp cynghori a luniodd reolau sefydlog y Cynulliad; cyfarwyddwr datblygu cenedlaethol SWALEC 2009–2013, gan sefydlu ei Chanolfan Ynni Clyfar yn Nhrefforest; cadeirydd Live Music Now yng Nghymru 2012–2016, sy’n anfon cerddorion ifanc i gartrefi gofal ac ysgolion arbennig; Cymrawd Coleg y Drindod Caerfyrddin ac Athro Nodedig er Anrhydedd Prifysgol Caerdydd; gwnaed yn Farwnes Morgan o Drelái yn 2011; Gweinidog Cymru’r Wrthblaid yn Nhŷ’r Arglwyddi 2013–2016; etholwyd i’r Senedd dros Ganolbarth a Gorllewin Cymru ar 5 Mai 2016; Gweinidog y Gymraeg a Dysgu Gydol Oes o Dachwedd 2017; Gweinidog Cysylltiadau Rhyngwladol a’r Gymraeg o Ragfyr 2018; Gweinidog Iechyd Meddwl, Llesiant a’r Gymraeg o Hydref 2020; Gweinidog Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol o 2021; etholwyd yn arweinydd Llafur Cymru ar 24 Gorffennaf 2024 gyda Huw Irranca-Davies yn ddirprwy; tyngwyd yn Brif Weinidog ar 6 Awst 2024, Prif Weinidog benywaidd cyntaf Cymru; dywedodd fod Cymru’n “gymdeithas a chenedl a ddylai groesawu pobl”; tyngwyd i’r Cyfrin Gyngor ar 2 Hydref 2024; disgrifiwyd fel Cristion ymroddedig.Eluned Morgan (gwleidydd) ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: Eluned Morgan (ganed 16 Chwefror 1967), gwleidydd Llafur, Prif Weinidog Cymru ac Arweinydd Llafur Cymru rhwng 2024 a 2026; Aelod o’r Senedd dros Ranbarth Canolbarth a Gorllewin Cymru rhwng Mai 2016 a 2026; ganed i’r Canon Bob Morgan OBE ac Elaine Morgan yn Nhrelái, Caerdydd, lle’i magwyd; addysg yn Ysgol Gyfun Gymraeg Glantaf, Coleg yr Iwerydd a Phrifysgol Hull; roedd ei thad, Bob, yn gyn-arweinydd Cyngor Sir De Morgannwg; gweithiodd fel ymchwilydd i S4C a’r BBC; yn 27 oed etholwyd yn ASE Canolbarth a Gorllewin Cymru yn 1994, yr ASE ieuengaf ar y pryd; fe’i penodwyd i Dŷ’r Arglwyddi fel Barwnes Morgan o Drelái, llefarydd yr wrthblaid ar faterion Cymreig yno 2013–2016; Gweinidog y Gymraeg a Dysgu Gydol Oes yn 2017; Gweinidog Iechyd Meddwl, Llesiant a’r Gymraeg yn Hydref 2020; cyhoeddwyd yn arweinydd ar 24 Gorffennaf 2024, arweinydd benywaidd cyntaf Llafur Cymru; etholwyd yn Brif Weinidog ar 6 Awst 2024 mewn cyfarfod arbennig o’r Senedd.
| Ganed | 16 Chwefror 1967, Trelái, CaerdyddFfynonellauEluned Morgan ↗Wikipedia (Saesneg)Mair Eluned Morgan, y Farwnes Morgan o Drelái (ganed 16 Chwefror 1967), gwleidydd o Gymru, Prif Weinidog Cymru ac arweinydd Llafur Cymru 2024–2026, y fenyw gyntaf i wasanaethu’n Brif Weinidog; daliodd sawl swydd yng Nghabinet Cymru 2017–2024; arglwyddes am oes o 2011; Aelod o’r Senedd 2016–2026; Aelod o Senedd Ewrop 1994–2009; ganed a magwyd yn Nhrelái, Caerdydd, merch Bob ac Elaine Morgan; mae ei theulu’n hanu o Dyddewi yn Sir Benfro; Ysgol Gyfun Gymraeg Glantaf ac, ar ysgoloriaeth, Coleg yr Iwerydd; gradd mewn Astudiaethau Ewropeaidd yn Hull; ymchwilydd i S4C, Agenda TV a’r BBC; stagiaire yn Senedd Ewrop yn 1990; etholwyd yn ASE Canolbarth a Gorllewin Cymru yn 1994, aelod ieuengaf Senedd Ewrop ar y pryd, yn 27 oed; ailetholwyd dros Gymru yn 1999 a 2004; llefarydd Ewropeaidd Llafur ar ynni, diwydiant a gwyddoniaeth, gan arwain trafodaethau’r Senedd ar y Gyfarwyddeb Trydan ddiwygiedig; un o sylfaenwyr ymgyrch drawsbleidiol Ie dros Gymru; aelod o’r grŵp cynghori a luniodd reolau sefydlog y Cynulliad; cyfarwyddwr datblygu cenedlaethol SWALEC 2009–2013, gan sefydlu ei Chanolfan Ynni Clyfar yn Nhrefforest; cadeirydd Live Music Now yng Nghymru 2012–2016, sy’n anfon cerddorion ifanc i gartrefi gofal ac ysgolion arbennig; Cymrawd Coleg y Drindod Caerfyrddin ac Athro Nodedig er Anrhydedd Prifysgol Caerdydd; gwnaed yn Farwnes Morgan o Drelái yn 2011; Gweinidog Cymru’r Wrthblaid yn Nhŷ’r Arglwyddi 2013–2016; etholwyd i’r Senedd dros Ganolbarth a Gorllewin Cymru ar 5 Mai 2016; Gweinidog y Gymraeg a Dysgu Gydol Oes o Dachwedd 2017; Gweinidog Cysylltiadau Rhyngwladol a’r Gymraeg o Ragfyr 2018; Gweinidog Iechyd Meddwl, Llesiant a’r Gymraeg o Hydref 2020; Gweinidog Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol o 2021; etholwyd yn arweinydd Llafur Cymru ar 24 Gorffennaf 2024 gyda Huw Irranca-Davies yn ddirprwy; tyngwyd yn Brif Weinidog ar 6 Awst 2024, Prif Weinidog benywaidd cyntaf Cymru; dywedodd fod Cymru’n “gymdeithas a chenedl a ddylai groesawu pobl”; tyngwyd i’r Cyfrin Gyngor ar 2 Hydref 2024; disgrifiwyd fel Cristion ymroddedig.Eluned Morgan (gwleidydd) ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: Eluned Morgan (ganed 16 Chwefror 1967), gwleidydd Llafur, Prif Weinidog Cymru ac Arweinydd Llafur Cymru rhwng 2024 a 2026; Aelod o’r Senedd dros Ranbarth Canolbarth a Gorllewin Cymru rhwng Mai 2016 a 2026; ganed i’r Canon Bob Morgan OBE ac Elaine Morgan yn Nhrelái, Caerdydd, lle’i magwyd; addysg yn Ysgol Gyfun Gymraeg Glantaf, Coleg yr Iwerydd a Phrifysgol Hull; roedd ei thad, Bob, yn gyn-arweinydd Cyngor Sir De Morgannwg; gweithiodd fel ymchwilydd i S4C a’r BBC; yn 27 oed etholwyd yn ASE Canolbarth a Gorllewin Cymru yn 1994, yr ASE ieuengaf ar y pryd; fe’i penodwyd i Dŷ’r Arglwyddi fel Barwnes Morgan o Drelái, llefarydd yr wrthblaid ar faterion Cymreig yno 2013–2016; Gweinidog y Gymraeg a Dysgu Gydol Oes yn 2017; Gweinidog Iechyd Meddwl, Llesiant a’r Gymraeg yn Hydref 2020; cyhoeddwyd yn arweinydd ar 24 Gorffennaf 2024, arweinydd benywaidd cyntaf Llafur Cymru; etholwyd yn Brif Weinidog ar 6 Awst 2024 mewn cyfarfod arbennig o’r Senedd. |
|---|---|
| Swyddi | ASE 1994–2009; Aelod o’r Senedd 2016–2026; Prif Weinidog Cymru 2024–2026FfynonellauEluned Morgan ↗Wikipedia (Saesneg)Mair Eluned Morgan, y Farwnes Morgan o Drelái (ganed 16 Chwefror 1967), gwleidydd o Gymru, Prif Weinidog Cymru ac arweinydd Llafur Cymru 2024–2026, y fenyw gyntaf i wasanaethu’n Brif Weinidog; daliodd sawl swydd yng Nghabinet Cymru 2017–2024; arglwyddes am oes o 2011; Aelod o’r Senedd 2016–2026; Aelod o Senedd Ewrop 1994–2009; ganed a magwyd yn Nhrelái, Caerdydd, merch Bob ac Elaine Morgan; mae ei theulu’n hanu o Dyddewi yn Sir Benfro; Ysgol Gyfun Gymraeg Glantaf ac, ar ysgoloriaeth, Coleg yr Iwerydd; gradd mewn Astudiaethau Ewropeaidd yn Hull; ymchwilydd i S4C, Agenda TV a’r BBC; stagiaire yn Senedd Ewrop yn 1990; etholwyd yn ASE Canolbarth a Gorllewin Cymru yn 1994, aelod ieuengaf Senedd Ewrop ar y pryd, yn 27 oed; ailetholwyd dros Gymru yn 1999 a 2004; llefarydd Ewropeaidd Llafur ar ynni, diwydiant a gwyddoniaeth, gan arwain trafodaethau’r Senedd ar y Gyfarwyddeb Trydan ddiwygiedig; un o sylfaenwyr ymgyrch drawsbleidiol Ie dros Gymru; aelod o’r grŵp cynghori a luniodd reolau sefydlog y Cynulliad; cyfarwyddwr datblygu cenedlaethol SWALEC 2009–2013, gan sefydlu ei Chanolfan Ynni Clyfar yn Nhrefforest; cadeirydd Live Music Now yng Nghymru 2012–2016, sy’n anfon cerddorion ifanc i gartrefi gofal ac ysgolion arbennig; Cymrawd Coleg y Drindod Caerfyrddin ac Athro Nodedig er Anrhydedd Prifysgol Caerdydd; gwnaed yn Farwnes Morgan o Drelái yn 2011; Gweinidog Cymru’r Wrthblaid yn Nhŷ’r Arglwyddi 2013–2016; etholwyd i’r Senedd dros Ganolbarth a Gorllewin Cymru ar 5 Mai 2016; Gweinidog y Gymraeg a Dysgu Gydol Oes o Dachwedd 2017; Gweinidog Cysylltiadau Rhyngwladol a’r Gymraeg o Ragfyr 2018; Gweinidog Iechyd Meddwl, Llesiant a’r Gymraeg o Hydref 2020; Gweinidog Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol o 2021; etholwyd yn arweinydd Llafur Cymru ar 24 Gorffennaf 2024 gyda Huw Irranca-Davies yn ddirprwy; tyngwyd yn Brif Weinidog ar 6 Awst 2024, Prif Weinidog benywaidd cyntaf Cymru; dywedodd fod Cymru’n “gymdeithas a chenedl a ddylai groesawu pobl”; tyngwyd i’r Cyfrin Gyngor ar 2 Hydref 2024; disgrifiwyd fel Cristion ymroddedig.Eluned Morgan (gwleidydd) ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: Eluned Morgan (ganed 16 Chwefror 1967), gwleidydd Llafur, Prif Weinidog Cymru ac Arweinydd Llafur Cymru rhwng 2024 a 2026; Aelod o’r Senedd dros Ranbarth Canolbarth a Gorllewin Cymru rhwng Mai 2016 a 2026; ganed i’r Canon Bob Morgan OBE ac Elaine Morgan yn Nhrelái, Caerdydd, lle’i magwyd; addysg yn Ysgol Gyfun Gymraeg Glantaf, Coleg yr Iwerydd a Phrifysgol Hull; roedd ei thad, Bob, yn gyn-arweinydd Cyngor Sir De Morgannwg; gweithiodd fel ymchwilydd i S4C a’r BBC; yn 27 oed etholwyd yn ASE Canolbarth a Gorllewin Cymru yn 1994, yr ASE ieuengaf ar y pryd; fe’i penodwyd i Dŷ’r Arglwyddi fel Barwnes Morgan o Drelái, llefarydd yr wrthblaid ar faterion Cymreig yno 2013–2016; Gweinidog y Gymraeg a Dysgu Gydol Oes yn 2017; Gweinidog Iechyd Meddwl, Llesiant a’r Gymraeg yn Hydref 2020; cyhoeddwyd yn arweinydd ar 24 Gorffennaf 2024, arweinydd benywaidd cyntaf Llafur Cymru; etholwyd yn Brif Weinidog ar 6 Awst 2024 mewn cyfarfod arbennig o’r Senedd. |
| Teitl | Y Farwnes Morgan o Drelái, o 2011FfynonellauEluned Morgan ↗Wikipedia (Saesneg)Mair Eluned Morgan, y Farwnes Morgan o Drelái (ganed 16 Chwefror 1967), gwleidydd o Gymru, Prif Weinidog Cymru ac arweinydd Llafur Cymru 2024–2026, y fenyw gyntaf i wasanaethu’n Brif Weinidog; daliodd sawl swydd yng Nghabinet Cymru 2017–2024; arglwyddes am oes o 2011; Aelod o’r Senedd 2016–2026; Aelod o Senedd Ewrop 1994–2009; ganed a magwyd yn Nhrelái, Caerdydd, merch Bob ac Elaine Morgan; mae ei theulu’n hanu o Dyddewi yn Sir Benfro; Ysgol Gyfun Gymraeg Glantaf ac, ar ysgoloriaeth, Coleg yr Iwerydd; gradd mewn Astudiaethau Ewropeaidd yn Hull; ymchwilydd i S4C, Agenda TV a’r BBC; stagiaire yn Senedd Ewrop yn 1990; etholwyd yn ASE Canolbarth a Gorllewin Cymru yn 1994, aelod ieuengaf Senedd Ewrop ar y pryd, yn 27 oed; ailetholwyd dros Gymru yn 1999 a 2004; llefarydd Ewropeaidd Llafur ar ynni, diwydiant a gwyddoniaeth, gan arwain trafodaethau’r Senedd ar y Gyfarwyddeb Trydan ddiwygiedig; un o sylfaenwyr ymgyrch drawsbleidiol Ie dros Gymru; aelod o’r grŵp cynghori a luniodd reolau sefydlog y Cynulliad; cyfarwyddwr datblygu cenedlaethol SWALEC 2009–2013, gan sefydlu ei Chanolfan Ynni Clyfar yn Nhrefforest; cadeirydd Live Music Now yng Nghymru 2012–2016, sy’n anfon cerddorion ifanc i gartrefi gofal ac ysgolion arbennig; Cymrawd Coleg y Drindod Caerfyrddin ac Athro Nodedig er Anrhydedd Prifysgol Caerdydd; gwnaed yn Farwnes Morgan o Drelái yn 2011; Gweinidog Cymru’r Wrthblaid yn Nhŷ’r Arglwyddi 2013–2016; etholwyd i’r Senedd dros Ganolbarth a Gorllewin Cymru ar 5 Mai 2016; Gweinidog y Gymraeg a Dysgu Gydol Oes o Dachwedd 2017; Gweinidog Cysylltiadau Rhyngwladol a’r Gymraeg o Ragfyr 2018; Gweinidog Iechyd Meddwl, Llesiant a’r Gymraeg o Hydref 2020; Gweinidog Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol o 2021; etholwyd yn arweinydd Llafur Cymru ar 24 Gorffennaf 2024 gyda Huw Irranca-Davies yn ddirprwy; tyngwyd yn Brif Weinidog ar 6 Awst 2024, Prif Weinidog benywaidd cyntaf Cymru; dywedodd fod Cymru’n “gymdeithas a chenedl a ddylai groesawu pobl”; tyngwyd i’r Cyfrin Gyngor ar 2 Hydref 2024; disgrifiwyd fel Cristion ymroddedig.Eluned Morgan (gwleidydd) ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: Eluned Morgan (ganed 16 Chwefror 1967), gwleidydd Llafur, Prif Weinidog Cymru ac Arweinydd Llafur Cymru rhwng 2024 a 2026; Aelod o’r Senedd dros Ranbarth Canolbarth a Gorllewin Cymru rhwng Mai 2016 a 2026; ganed i’r Canon Bob Morgan OBE ac Elaine Morgan yn Nhrelái, Caerdydd, lle’i magwyd; addysg yn Ysgol Gyfun Gymraeg Glantaf, Coleg yr Iwerydd a Phrifysgol Hull; roedd ei thad, Bob, yn gyn-arweinydd Cyngor Sir De Morgannwg; gweithiodd fel ymchwilydd i S4C a’r BBC; yn 27 oed etholwyd yn ASE Canolbarth a Gorllewin Cymru yn 1994, yr ASE ieuengaf ar y pryd; fe’i penodwyd i Dŷ’r Arglwyddi fel Barwnes Morgan o Drelái, llefarydd yr wrthblaid ar faterion Cymreig yno 2013–2016; Gweinidog y Gymraeg a Dysgu Gydol Oes yn 2017; Gweinidog Iechyd Meddwl, Llesiant a’r Gymraeg yn Hydref 2020; cyhoeddwyd yn arweinydd ar 24 Gorffennaf 2024, arweinydd benywaidd cyntaf Llafur Cymru; etholwyd yn Brif Weinidog ar 6 Awst 2024 mewn cyfarfod arbennig o’r Senedd. |
Ganed a magwyd Mair Eluned Morgan yn Nhrelái, Caerdydd, merch y Canon Bob Morgan, cyn-arweinydd Cyngor Sir De Morgannwg, ac Elaine Morgan; mae gwreiddiau’r teulu yn Nhyddewi. Aeth i Ysgol Gyfun Gymraeg Glantaf, enillodd ysgoloriaeth i Goleg yr Iwerydd, ac astudiodd Astudiaethau Ewropeaidd yn Hull.FfynonellauEluned Morgan ↗Wikipedia (Saesneg)Mair Eluned Morgan, y Farwnes Morgan o Drelái (ganed 16 Chwefror 1967), gwleidydd o Gymru, Prif Weinidog Cymru ac arweinydd Llafur Cymru 2024–2026, y fenyw gyntaf i wasanaethu’n Brif Weinidog; daliodd sawl swydd yng Nghabinet Cymru 2017–2024; arglwyddes am oes o 2011; Aelod o’r Senedd 2016–2026; Aelod o Senedd Ewrop 1994–2009; ganed a magwyd yn Nhrelái, Caerdydd, merch Bob ac Elaine Morgan; mae ei theulu’n hanu o Dyddewi yn Sir Benfro; Ysgol Gyfun Gymraeg Glantaf ac, ar ysgoloriaeth, Coleg yr Iwerydd; gradd mewn Astudiaethau Ewropeaidd yn Hull; ymchwilydd i S4C, Agenda TV a’r BBC; stagiaire yn Senedd Ewrop yn 1990; etholwyd yn ASE Canolbarth a Gorllewin Cymru yn 1994, aelod ieuengaf Senedd Ewrop ar y pryd, yn 27 oed; ailetholwyd dros Gymru yn 1999 a 2004; llefarydd Ewropeaidd Llafur ar ynni, diwydiant a gwyddoniaeth, gan arwain trafodaethau’r Senedd ar y Gyfarwyddeb Trydan ddiwygiedig; un o sylfaenwyr ymgyrch drawsbleidiol Ie dros Gymru; aelod o’r grŵp cynghori a luniodd reolau sefydlog y Cynulliad; cyfarwyddwr datblygu cenedlaethol SWALEC 2009–2013, gan sefydlu ei Chanolfan Ynni Clyfar yn Nhrefforest; cadeirydd Live Music Now yng Nghymru 2012–2016, sy’n anfon cerddorion ifanc i gartrefi gofal ac ysgolion arbennig; Cymrawd Coleg y Drindod Caerfyrddin ac Athro Nodedig er Anrhydedd Prifysgol Caerdydd; gwnaed yn Farwnes Morgan o Drelái yn 2011; Gweinidog Cymru’r Wrthblaid yn Nhŷ’r Arglwyddi 2013–2016; etholwyd i’r Senedd dros Ganolbarth a Gorllewin Cymru ar 5 Mai 2016; Gweinidog y Gymraeg a Dysgu Gydol Oes o Dachwedd 2017; Gweinidog Cysylltiadau Rhyngwladol a’r Gymraeg o Ragfyr 2018; Gweinidog Iechyd Meddwl, Llesiant a’r Gymraeg o Hydref 2020; Gweinidog Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol o 2021; etholwyd yn arweinydd Llafur Cymru ar 24 Gorffennaf 2024 gyda Huw Irranca-Davies yn ddirprwy; tyngwyd yn Brif Weinidog ar 6 Awst 2024, Prif Weinidog benywaidd cyntaf Cymru; dywedodd fod Cymru’n “gymdeithas a chenedl a ddylai groesawu pobl”; tyngwyd i’r Cyfrin Gyngor ar 2 Hydref 2024; disgrifiwyd fel Cristion ymroddedig.Eluned Morgan (gwleidydd) ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: Eluned Morgan (ganed 16 Chwefror 1967), gwleidydd Llafur, Prif Weinidog Cymru ac Arweinydd Llafur Cymru rhwng 2024 a 2026; Aelod o’r Senedd dros Ranbarth Canolbarth a Gorllewin Cymru rhwng Mai 2016 a 2026; ganed i’r Canon Bob Morgan OBE ac Elaine Morgan yn Nhrelái, Caerdydd, lle’i magwyd; addysg yn Ysgol Gyfun Gymraeg Glantaf, Coleg yr Iwerydd a Phrifysgol Hull; roedd ei thad, Bob, yn gyn-arweinydd Cyngor Sir De Morgannwg; gweithiodd fel ymchwilydd i S4C a’r BBC; yn 27 oed etholwyd yn ASE Canolbarth a Gorllewin Cymru yn 1994, yr ASE ieuengaf ar y pryd; fe’i penodwyd i Dŷ’r Arglwyddi fel Barwnes Morgan o Drelái, llefarydd yr wrthblaid ar faterion Cymreig yno 2013–2016; Gweinidog y Gymraeg a Dysgu Gydol Oes yn 2017; Gweinidog Iechyd Meddwl, Llesiant a’r Gymraeg yn Hydref 2020; cyhoeddwyd yn arweinydd ar 24 Gorffennaf 2024, arweinydd benywaidd cyntaf Llafur Cymru; etholwyd yn Brif Weinidog ar 6 Awst 2024 mewn cyfarfod arbennig o’r Senedd.
Wedi gweithio’n ymchwilydd i S4C a’r BBC, fe’i hetholwyd yn 1994 i Senedd Ewrop dros Ganolbarth a Gorllewin Cymru, yn 27 oed ei haelod ieuengaf. Gwasanaethodd am bymtheng mlynedd, yn llefarydd Llafur ar ynni, diwydiant a gwyddoniaeth, ac arweiniodd waith y Senedd ar gyfraith drydan newydd i Ewrop.FfynonellauEluned Morgan ↗Wikipedia (Saesneg)Mair Eluned Morgan, y Farwnes Morgan o Drelái (ganed 16 Chwefror 1967), gwleidydd o Gymru, Prif Weinidog Cymru ac arweinydd Llafur Cymru 2024–2026, y fenyw gyntaf i wasanaethu’n Brif Weinidog; daliodd sawl swydd yng Nghabinet Cymru 2017–2024; arglwyddes am oes o 2011; Aelod o’r Senedd 2016–2026; Aelod o Senedd Ewrop 1994–2009; ganed a magwyd yn Nhrelái, Caerdydd, merch Bob ac Elaine Morgan; mae ei theulu’n hanu o Dyddewi yn Sir Benfro; Ysgol Gyfun Gymraeg Glantaf ac, ar ysgoloriaeth, Coleg yr Iwerydd; gradd mewn Astudiaethau Ewropeaidd yn Hull; ymchwilydd i S4C, Agenda TV a’r BBC; stagiaire yn Senedd Ewrop yn 1990; etholwyd yn ASE Canolbarth a Gorllewin Cymru yn 1994, aelod ieuengaf Senedd Ewrop ar y pryd, yn 27 oed; ailetholwyd dros Gymru yn 1999 a 2004; llefarydd Ewropeaidd Llafur ar ynni, diwydiant a gwyddoniaeth, gan arwain trafodaethau’r Senedd ar y Gyfarwyddeb Trydan ddiwygiedig; un o sylfaenwyr ymgyrch drawsbleidiol Ie dros Gymru; aelod o’r grŵp cynghori a luniodd reolau sefydlog y Cynulliad; cyfarwyddwr datblygu cenedlaethol SWALEC 2009–2013, gan sefydlu ei Chanolfan Ynni Clyfar yn Nhrefforest; cadeirydd Live Music Now yng Nghymru 2012–2016, sy’n anfon cerddorion ifanc i gartrefi gofal ac ysgolion arbennig; Cymrawd Coleg y Drindod Caerfyrddin ac Athro Nodedig er Anrhydedd Prifysgol Caerdydd; gwnaed yn Farwnes Morgan o Drelái yn 2011; Gweinidog Cymru’r Wrthblaid yn Nhŷ’r Arglwyddi 2013–2016; etholwyd i’r Senedd dros Ganolbarth a Gorllewin Cymru ar 5 Mai 2016; Gweinidog y Gymraeg a Dysgu Gydol Oes o Dachwedd 2017; Gweinidog Cysylltiadau Rhyngwladol a’r Gymraeg o Ragfyr 2018; Gweinidog Iechyd Meddwl, Llesiant a’r Gymraeg o Hydref 2020; Gweinidog Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol o 2021; etholwyd yn arweinydd Llafur Cymru ar 24 Gorffennaf 2024 gyda Huw Irranca-Davies yn ddirprwy; tyngwyd yn Brif Weinidog ar 6 Awst 2024, Prif Weinidog benywaidd cyntaf Cymru; dywedodd fod Cymru’n “gymdeithas a chenedl a ddylai groesawu pobl”; tyngwyd i’r Cyfrin Gyngor ar 2 Hydref 2024; disgrifiwyd fel Cristion ymroddedig.Eluned Morgan (gwleidydd) ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: Eluned Morgan (ganed 16 Chwefror 1967), gwleidydd Llafur, Prif Weinidog Cymru ac Arweinydd Llafur Cymru rhwng 2024 a 2026; Aelod o’r Senedd dros Ranbarth Canolbarth a Gorllewin Cymru rhwng Mai 2016 a 2026; ganed i’r Canon Bob Morgan OBE ac Elaine Morgan yn Nhrelái, Caerdydd, lle’i magwyd; addysg yn Ysgol Gyfun Gymraeg Glantaf, Coleg yr Iwerydd a Phrifysgol Hull; roedd ei thad, Bob, yn gyn-arweinydd Cyngor Sir De Morgannwg; gweithiodd fel ymchwilydd i S4C a’r BBC; yn 27 oed etholwyd yn ASE Canolbarth a Gorllewin Cymru yn 1994, yr ASE ieuengaf ar y pryd; fe’i penodwyd i Dŷ’r Arglwyddi fel Barwnes Morgan o Drelái, llefarydd yr wrthblaid ar faterion Cymreig yno 2013–2016; Gweinidog y Gymraeg a Dysgu Gydol Oes yn 2017; Gweinidog Iechyd Meddwl, Llesiant a’r Gymraeg yn Hydref 2020; cyhoeddwyd yn arweinydd ar 24 Gorffennaf 2024, arweinydd benywaidd cyntaf Llafur Cymru; etholwyd yn Brif Weinidog ar 6 Awst 2024 mewn cyfarfod arbennig o’r Senedd.
Gartref roedd yn un o sylfaenwyr ymgyrch drawsbleidiol Ie dros Gymru dros Gynulliad Cymreig, a helpodd lunio rheolau’r Cynulliad newydd. Wedi Ewrop arweiniodd waith SWALEC yng Nghymru, gan agor ei ganolfan ynni yn Nhrefforest, a chadeiriodd Live Music Now yng Nghymru, sy’n mynd â cherddorion ifanc i gartrefi gofal ac ysgolion arbennig.FfynhonnellEluned Morgan ↗Wikipedia (Saesneg)Mair Eluned Morgan, y Farwnes Morgan o Drelái (ganed 16 Chwefror 1967), gwleidydd o Gymru, Prif Weinidog Cymru ac arweinydd Llafur Cymru 2024–2026, y fenyw gyntaf i wasanaethu’n Brif Weinidog; daliodd sawl swydd yng Nghabinet Cymru 2017–2024; arglwyddes am oes o 2011; Aelod o’r Senedd 2016–2026; Aelod o Senedd Ewrop 1994–2009; ganed a magwyd yn Nhrelái, Caerdydd, merch Bob ac Elaine Morgan; mae ei theulu’n hanu o Dyddewi yn Sir Benfro; Ysgol Gyfun Gymraeg Glantaf ac, ar ysgoloriaeth, Coleg yr Iwerydd; gradd mewn Astudiaethau Ewropeaidd yn Hull; ymchwilydd i S4C, Agenda TV a’r BBC; stagiaire yn Senedd Ewrop yn 1990; etholwyd yn ASE Canolbarth a Gorllewin Cymru yn 1994, aelod ieuengaf Senedd Ewrop ar y pryd, yn 27 oed; ailetholwyd dros Gymru yn 1999 a 2004; llefarydd Ewropeaidd Llafur ar ynni, diwydiant a gwyddoniaeth, gan arwain trafodaethau’r Senedd ar y Gyfarwyddeb Trydan ddiwygiedig; un o sylfaenwyr ymgyrch drawsbleidiol Ie dros Gymru; aelod o’r grŵp cynghori a luniodd reolau sefydlog y Cynulliad; cyfarwyddwr datblygu cenedlaethol SWALEC 2009–2013, gan sefydlu ei Chanolfan Ynni Clyfar yn Nhrefforest; cadeirydd Live Music Now yng Nghymru 2012–2016, sy’n anfon cerddorion ifanc i gartrefi gofal ac ysgolion arbennig; Cymrawd Coleg y Drindod Caerfyrddin ac Athro Nodedig er Anrhydedd Prifysgol Caerdydd; gwnaed yn Farwnes Morgan o Drelái yn 2011; Gweinidog Cymru’r Wrthblaid yn Nhŷ’r Arglwyddi 2013–2016; etholwyd i’r Senedd dros Ganolbarth a Gorllewin Cymru ar 5 Mai 2016; Gweinidog y Gymraeg a Dysgu Gydol Oes o Dachwedd 2017; Gweinidog Cysylltiadau Rhyngwladol a’r Gymraeg o Ragfyr 2018; Gweinidog Iechyd Meddwl, Llesiant a’r Gymraeg o Hydref 2020; Gweinidog Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol o 2021; etholwyd yn arweinydd Llafur Cymru ar 24 Gorffennaf 2024 gyda Huw Irranca-Davies yn ddirprwy; tyngwyd yn Brif Weinidog ar 6 Awst 2024, Prif Weinidog benywaidd cyntaf Cymru; dywedodd fod Cymru’n “gymdeithas a chenedl a ddylai groesawu pobl”; tyngwyd i’r Cyfrin Gyngor ar 2 Hydref 2024; disgrifiwyd fel Cristion ymroddedig.
Yn 2011 aeth i Dŷ’r Arglwyddi fel y Farwnes Morgan o Drelái, gan siarad yno dros Lafur ar Gymru. Yn 2016 etholodd Canolbarth a Gorllewin Cymru hi i’r Senedd.FfynonellauEluned Morgan ↗Wikipedia (Saesneg)Mair Eluned Morgan, y Farwnes Morgan o Drelái (ganed 16 Chwefror 1967), gwleidydd o Gymru, Prif Weinidog Cymru ac arweinydd Llafur Cymru 2024–2026, y fenyw gyntaf i wasanaethu’n Brif Weinidog; daliodd sawl swydd yng Nghabinet Cymru 2017–2024; arglwyddes am oes o 2011; Aelod o’r Senedd 2016–2026; Aelod o Senedd Ewrop 1994–2009; ganed a magwyd yn Nhrelái, Caerdydd, merch Bob ac Elaine Morgan; mae ei theulu’n hanu o Dyddewi yn Sir Benfro; Ysgol Gyfun Gymraeg Glantaf ac, ar ysgoloriaeth, Coleg yr Iwerydd; gradd mewn Astudiaethau Ewropeaidd yn Hull; ymchwilydd i S4C, Agenda TV a’r BBC; stagiaire yn Senedd Ewrop yn 1990; etholwyd yn ASE Canolbarth a Gorllewin Cymru yn 1994, aelod ieuengaf Senedd Ewrop ar y pryd, yn 27 oed; ailetholwyd dros Gymru yn 1999 a 2004; llefarydd Ewropeaidd Llafur ar ynni, diwydiant a gwyddoniaeth, gan arwain trafodaethau’r Senedd ar y Gyfarwyddeb Trydan ddiwygiedig; un o sylfaenwyr ymgyrch drawsbleidiol Ie dros Gymru; aelod o’r grŵp cynghori a luniodd reolau sefydlog y Cynulliad; cyfarwyddwr datblygu cenedlaethol SWALEC 2009–2013, gan sefydlu ei Chanolfan Ynni Clyfar yn Nhrefforest; cadeirydd Live Music Now yng Nghymru 2012–2016, sy’n anfon cerddorion ifanc i gartrefi gofal ac ysgolion arbennig; Cymrawd Coleg y Drindod Caerfyrddin ac Athro Nodedig er Anrhydedd Prifysgol Caerdydd; gwnaed yn Farwnes Morgan o Drelái yn 2011; Gweinidog Cymru’r Wrthblaid yn Nhŷ’r Arglwyddi 2013–2016; etholwyd i’r Senedd dros Ganolbarth a Gorllewin Cymru ar 5 Mai 2016; Gweinidog y Gymraeg a Dysgu Gydol Oes o Dachwedd 2017; Gweinidog Cysylltiadau Rhyngwladol a’r Gymraeg o Ragfyr 2018; Gweinidog Iechyd Meddwl, Llesiant a’r Gymraeg o Hydref 2020; Gweinidog Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol o 2021; etholwyd yn arweinydd Llafur Cymru ar 24 Gorffennaf 2024 gyda Huw Irranca-Davies yn ddirprwy; tyngwyd yn Brif Weinidog ar 6 Awst 2024, Prif Weinidog benywaidd cyntaf Cymru; dywedodd fod Cymru’n “gymdeithas a chenedl a ddylai groesawu pobl”; tyngwyd i’r Cyfrin Gyngor ar 2 Hydref 2024; disgrifiwyd fel Cristion ymroddedig.Eluned Morgan (gwleidydd) ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: Eluned Morgan (ganed 16 Chwefror 1967), gwleidydd Llafur, Prif Weinidog Cymru ac Arweinydd Llafur Cymru rhwng 2024 a 2026; Aelod o’r Senedd dros Ranbarth Canolbarth a Gorllewin Cymru rhwng Mai 2016 a 2026; ganed i’r Canon Bob Morgan OBE ac Elaine Morgan yn Nhrelái, Caerdydd, lle’i magwyd; addysg yn Ysgol Gyfun Gymraeg Glantaf, Coleg yr Iwerydd a Phrifysgol Hull; roedd ei thad, Bob, yn gyn-arweinydd Cyngor Sir De Morgannwg; gweithiodd fel ymchwilydd i S4C a’r BBC; yn 27 oed etholwyd yn ASE Canolbarth a Gorllewin Cymru yn 1994, yr ASE ieuengaf ar y pryd; fe’i penodwyd i Dŷ’r Arglwyddi fel Barwnes Morgan o Drelái, llefarydd yr wrthblaid ar faterion Cymreig yno 2013–2016; Gweinidog y Gymraeg a Dysgu Gydol Oes yn 2017; Gweinidog Iechyd Meddwl, Llesiant a’r Gymraeg yn Hydref 2020; cyhoeddwyd yn arweinydd ar 24 Gorffennaf 2024, arweinydd benywaidd cyntaf Llafur Cymru; etholwyd yn Brif Weinidog ar 6 Awst 2024 mewn cyfarfod arbennig o’r Senedd.
O 2017 hi oedd gweinidog y Gymraeg yn Llywodraeth Cymru, yn gyntaf gyda dysgu gydol oes, yna gyda chysylltiadau rhyngwladol, ac yna gydag iechyd meddwl a llesiant. O 2021 hi oedd y Gweinidog Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol.FfynonellauEluned Morgan ↗Wikipedia (Saesneg)Mair Eluned Morgan, y Farwnes Morgan o Drelái (ganed 16 Chwefror 1967), gwleidydd o Gymru, Prif Weinidog Cymru ac arweinydd Llafur Cymru 2024–2026, y fenyw gyntaf i wasanaethu’n Brif Weinidog; daliodd sawl swydd yng Nghabinet Cymru 2017–2024; arglwyddes am oes o 2011; Aelod o’r Senedd 2016–2026; Aelod o Senedd Ewrop 1994–2009; ganed a magwyd yn Nhrelái, Caerdydd, merch Bob ac Elaine Morgan; mae ei theulu’n hanu o Dyddewi yn Sir Benfro; Ysgol Gyfun Gymraeg Glantaf ac, ar ysgoloriaeth, Coleg yr Iwerydd; gradd mewn Astudiaethau Ewropeaidd yn Hull; ymchwilydd i S4C, Agenda TV a’r BBC; stagiaire yn Senedd Ewrop yn 1990; etholwyd yn ASE Canolbarth a Gorllewin Cymru yn 1994, aelod ieuengaf Senedd Ewrop ar y pryd, yn 27 oed; ailetholwyd dros Gymru yn 1999 a 2004; llefarydd Ewropeaidd Llafur ar ynni, diwydiant a gwyddoniaeth, gan arwain trafodaethau’r Senedd ar y Gyfarwyddeb Trydan ddiwygiedig; un o sylfaenwyr ymgyrch drawsbleidiol Ie dros Gymru; aelod o’r grŵp cynghori a luniodd reolau sefydlog y Cynulliad; cyfarwyddwr datblygu cenedlaethol SWALEC 2009–2013, gan sefydlu ei Chanolfan Ynni Clyfar yn Nhrefforest; cadeirydd Live Music Now yng Nghymru 2012–2016, sy’n anfon cerddorion ifanc i gartrefi gofal ac ysgolion arbennig; Cymrawd Coleg y Drindod Caerfyrddin ac Athro Nodedig er Anrhydedd Prifysgol Caerdydd; gwnaed yn Farwnes Morgan o Drelái yn 2011; Gweinidog Cymru’r Wrthblaid yn Nhŷ’r Arglwyddi 2013–2016; etholwyd i’r Senedd dros Ganolbarth a Gorllewin Cymru ar 5 Mai 2016; Gweinidog y Gymraeg a Dysgu Gydol Oes o Dachwedd 2017; Gweinidog Cysylltiadau Rhyngwladol a’r Gymraeg o Ragfyr 2018; Gweinidog Iechyd Meddwl, Llesiant a’r Gymraeg o Hydref 2020; Gweinidog Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol o 2021; etholwyd yn arweinydd Llafur Cymru ar 24 Gorffennaf 2024 gyda Huw Irranca-Davies yn ddirprwy; tyngwyd yn Brif Weinidog ar 6 Awst 2024, Prif Weinidog benywaidd cyntaf Cymru; dywedodd fod Cymru’n “gymdeithas a chenedl a ddylai groesawu pobl”; tyngwyd i’r Cyfrin Gyngor ar 2 Hydref 2024; disgrifiwyd fel Cristion ymroddedig.Eluned Morgan (gwleidydd) ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: Eluned Morgan (ganed 16 Chwefror 1967), gwleidydd Llafur, Prif Weinidog Cymru ac Arweinydd Llafur Cymru rhwng 2024 a 2026; Aelod o’r Senedd dros Ranbarth Canolbarth a Gorllewin Cymru rhwng Mai 2016 a 2026; ganed i’r Canon Bob Morgan OBE ac Elaine Morgan yn Nhrelái, Caerdydd, lle’i magwyd; addysg yn Ysgol Gyfun Gymraeg Glantaf, Coleg yr Iwerydd a Phrifysgol Hull; roedd ei thad, Bob, yn gyn-arweinydd Cyngor Sir De Morgannwg; gweithiodd fel ymchwilydd i S4C a’r BBC; yn 27 oed etholwyd yn ASE Canolbarth a Gorllewin Cymru yn 1994, yr ASE ieuengaf ar y pryd; fe’i penodwyd i Dŷ’r Arglwyddi fel Barwnes Morgan o Drelái, llefarydd yr wrthblaid ar faterion Cymreig yno 2013–2016; Gweinidog y Gymraeg a Dysgu Gydol Oes yn 2017; Gweinidog Iechyd Meddwl, Llesiant a’r Gymraeg yn Hydref 2020; cyhoeddwyd yn arweinydd ar 24 Gorffennaf 2024, arweinydd benywaidd cyntaf Llafur Cymru; etholwyd yn Brif Weinidog ar 6 Awst 2024 mewn cyfarfod arbennig o’r Senedd.
Yng Ngorffennaf 2024 daeth y fenyw gyntaf i arwain Llafur Cymru, ac ar 6 Awst 2024, mewn cyfarfod arbennig o’r Senedd, fe’i hetholwyd yn Brif Weinidog, y fenyw gyntaf i arwain llywodraeth Cymru. Gwasanaethodd hyd 2026.FfynonellauEluned Morgan ↗Wikipedia (Saesneg)Mair Eluned Morgan, y Farwnes Morgan o Drelái (ganed 16 Chwefror 1967), gwleidydd o Gymru, Prif Weinidog Cymru ac arweinydd Llafur Cymru 2024–2026, y fenyw gyntaf i wasanaethu’n Brif Weinidog; daliodd sawl swydd yng Nghabinet Cymru 2017–2024; arglwyddes am oes o 2011; Aelod o’r Senedd 2016–2026; Aelod o Senedd Ewrop 1994–2009; ganed a magwyd yn Nhrelái, Caerdydd, merch Bob ac Elaine Morgan; mae ei theulu’n hanu o Dyddewi yn Sir Benfro; Ysgol Gyfun Gymraeg Glantaf ac, ar ysgoloriaeth, Coleg yr Iwerydd; gradd mewn Astudiaethau Ewropeaidd yn Hull; ymchwilydd i S4C, Agenda TV a’r BBC; stagiaire yn Senedd Ewrop yn 1990; etholwyd yn ASE Canolbarth a Gorllewin Cymru yn 1994, aelod ieuengaf Senedd Ewrop ar y pryd, yn 27 oed; ailetholwyd dros Gymru yn 1999 a 2004; llefarydd Ewropeaidd Llafur ar ynni, diwydiant a gwyddoniaeth, gan arwain trafodaethau’r Senedd ar y Gyfarwyddeb Trydan ddiwygiedig; un o sylfaenwyr ymgyrch drawsbleidiol Ie dros Gymru; aelod o’r grŵp cynghori a luniodd reolau sefydlog y Cynulliad; cyfarwyddwr datblygu cenedlaethol SWALEC 2009–2013, gan sefydlu ei Chanolfan Ynni Clyfar yn Nhrefforest; cadeirydd Live Music Now yng Nghymru 2012–2016, sy’n anfon cerddorion ifanc i gartrefi gofal ac ysgolion arbennig; Cymrawd Coleg y Drindod Caerfyrddin ac Athro Nodedig er Anrhydedd Prifysgol Caerdydd; gwnaed yn Farwnes Morgan o Drelái yn 2011; Gweinidog Cymru’r Wrthblaid yn Nhŷ’r Arglwyddi 2013–2016; etholwyd i’r Senedd dros Ganolbarth a Gorllewin Cymru ar 5 Mai 2016; Gweinidog y Gymraeg a Dysgu Gydol Oes o Dachwedd 2017; Gweinidog Cysylltiadau Rhyngwladol a’r Gymraeg o Ragfyr 2018; Gweinidog Iechyd Meddwl, Llesiant a’r Gymraeg o Hydref 2020; Gweinidog Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol o 2021; etholwyd yn arweinydd Llafur Cymru ar 24 Gorffennaf 2024 gyda Huw Irranca-Davies yn ddirprwy; tyngwyd yn Brif Weinidog ar 6 Awst 2024, Prif Weinidog benywaidd cyntaf Cymru; dywedodd fod Cymru’n “gymdeithas a chenedl a ddylai groesawu pobl”; tyngwyd i’r Cyfrin Gyngor ar 2 Hydref 2024; disgrifiwyd fel Cristion ymroddedig.Eluned Morgan (gwleidydd) ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: Eluned Morgan (ganed 16 Chwefror 1967), gwleidydd Llafur, Prif Weinidog Cymru ac Arweinydd Llafur Cymru rhwng 2024 a 2026; Aelod o’r Senedd dros Ranbarth Canolbarth a Gorllewin Cymru rhwng Mai 2016 a 2026; ganed i’r Canon Bob Morgan OBE ac Elaine Morgan yn Nhrelái, Caerdydd, lle’i magwyd; addysg yn Ysgol Gyfun Gymraeg Glantaf, Coleg yr Iwerydd a Phrifysgol Hull; roedd ei thad, Bob, yn gyn-arweinydd Cyngor Sir De Morgannwg; gweithiodd fel ymchwilydd i S4C a’r BBC; yn 27 oed etholwyd yn ASE Canolbarth a Gorllewin Cymru yn 1994, yr ASE ieuengaf ar y pryd; fe’i penodwyd i Dŷ’r Arglwyddi fel Barwnes Morgan o Drelái, llefarydd yr wrthblaid ar faterion Cymreig yno 2013–2016; Gweinidog y Gymraeg a Dysgu Gydol Oes yn 2017; Gweinidog Iechyd Meddwl, Llesiant a’r Gymraeg yn Hydref 2020; cyhoeddwyd yn arweinydd ar 24 Gorffennaf 2024, arweinydd benywaidd cyntaf Llafur Cymru; etholwyd yn Brif Weinidog ar 6 Awst 2024 mewn cyfarfod arbennig o’r Senedd.
Cymdeithas a chenedl a ddylai groesawu pobl.
Eluned Morgan am Gymru, 2024FfynhonnellEluned Morgan ↗Wikipedia (Saesneg)Mair Eluned Morgan, y Farwnes Morgan o Drelái (ganed 16 Chwefror 1967), gwleidydd o Gymru, Prif Weinidog Cymru ac arweinydd Llafur Cymru 2024–2026, y fenyw gyntaf i wasanaethu’n Brif Weinidog; daliodd sawl swydd yng Nghabinet Cymru 2017–2024; arglwyddes am oes o 2011; Aelod o’r Senedd 2016–2026; Aelod o Senedd Ewrop 1994–2009; ganed a magwyd yn Nhrelái, Caerdydd, merch Bob ac Elaine Morgan; mae ei theulu’n hanu o Dyddewi yn Sir Benfro; Ysgol Gyfun Gymraeg Glantaf ac, ar ysgoloriaeth, Coleg yr Iwerydd; gradd mewn Astudiaethau Ewropeaidd yn Hull; ymchwilydd i S4C, Agenda TV a’r BBC; stagiaire yn Senedd Ewrop yn 1990; etholwyd yn ASE Canolbarth a Gorllewin Cymru yn 1994, aelod ieuengaf Senedd Ewrop ar y pryd, yn 27 oed; ailetholwyd dros Gymru yn 1999 a 2004; llefarydd Ewropeaidd Llafur ar ynni, diwydiant a gwyddoniaeth, gan arwain trafodaethau’r Senedd ar y Gyfarwyddeb Trydan ddiwygiedig; un o sylfaenwyr ymgyrch drawsbleidiol Ie dros Gymru; aelod o’r grŵp cynghori a luniodd reolau sefydlog y Cynulliad; cyfarwyddwr datblygu cenedlaethol SWALEC 2009–2013, gan sefydlu ei Chanolfan Ynni Clyfar yn Nhrefforest; cadeirydd Live Music Now yng Nghymru 2012–2016, sy’n anfon cerddorion ifanc i gartrefi gofal ac ysgolion arbennig; Cymrawd Coleg y Drindod Caerfyrddin ac Athro Nodedig er Anrhydedd Prifysgol Caerdydd; gwnaed yn Farwnes Morgan o Drelái yn 2011; Gweinidog Cymru’r Wrthblaid yn Nhŷ’r Arglwyddi 2013–2016; etholwyd i’r Senedd dros Ganolbarth a Gorllewin Cymru ar 5 Mai 2016; Gweinidog y Gymraeg a Dysgu Gydol Oes o Dachwedd 2017; Gweinidog Cysylltiadau Rhyngwladol a’r Gymraeg o Ragfyr 2018; Gweinidog Iechyd Meddwl, Llesiant a’r Gymraeg o Hydref 2020; Gweinidog Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol o 2021; etholwyd yn arweinydd Llafur Cymru ar 24 Gorffennaf 2024 gyda Huw Irranca-Davies yn ddirprwy; tyngwyd yn Brif Weinidog ar 6 Awst 2024, Prif Weinidog benywaidd cyntaf Cymru; dywedodd fod Cymru’n “gymdeithas a chenedl a ddylai groesawu pobl”; tyngwyd i’r Cyfrin Gyngor ar 2 Hydref 2024; disgrifiwyd fel Cristion ymroddedig.
Ffynonellau a darllen pellach
Cartwnydd a darlunydd a fagwyd yn Abergele, yn enwog am ei luniau inc gwyllt i Fear and Loathing in Las Vegas Hunter S. Thompson.
Ralph SteadmanPrif Weinidog Cymru o 2000 i 2009, a lywiodd y Cynulliad ifanc drwy ei ddegawd cyntaf.
Rhodri MorganGwyddonydd a ddarganfu fôn-gelloedd embryonig mewn llygod, ac a enillodd Wobr Nobel am Feddygaeth yn 2007 tra’n gweithio ym Mhrifysgol Caerdydd.
Syr Martin EvansPeiriannydd o Gasnewydd a sefydlodd y cwmnïau telathrebu mawr Mitel a Newbridge Networks, a ddaeth yn biliwnydd cyntaf Cymru ac a gododd y Celtic Manor, cartref Cwpan Ryder 2010.
Syr Terry MatthewsYsgrifennwyd gan Ifan Cyhoeddwyd gyntaf Diweddarwyd ddiwethaf