Hanes Cymru / Llinell amser / Cymru Heddiw

31 Gorffennaf 1997

Arian Aberfan yn dychwelyd

Mae Ron Davies, Ysgrifennydd Gwladol Cymru, yn ad-dalu’r £150,000 a gymerwyd o Gronfa Trychineb Aberfan yn 1968 i glirio’r tomenni. Yn 2007 mae’r Cynulliad Cenedlaethol yn ychwanegu £2 filiwn at gofebion ac ysgolion y pentref.

Llun: Plac ar wal yr ardd goffa ym Mhantglas · Angela llewellyn, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft

Yn 1997 talodd Ron Davies, Ysgrifennydd Gwladol newydd Cymru, yn ôl i Gronfa Trychineb Aberfan y £150,000 a gymerwyd ohoni i glirio’r tomenni.

Cymerwyd£150,000, i symud y tomenni
Talwyd yn ôl1997, gan Ron Davies
LlogDim
Yn 2007£2 filiwn gan y Cynulliad

Arian a roddwyd dros y plant#

Rhoddodd pobl ym mhobman i’r gronfa wedi’r trychineb, a chyrhaeddodd £1.75 miliwn. Ohoni cymerwyd £150,000 at gost symud y tomenni a safai o hyd uwchben y pentref.

Cytunodd yr ymddiriedolwyr dim ond am nad oedd ffordd arall o gael gwared â’r tomenni. Pleidleisiodd un ohonynt, S. O. Davies, yn erbyn ac ymddiswyddo.

Mynwent Aberfan ar ddiwrnod glawog, 2024
Mynwent Aberfan ar ddiwrnod glawog, 2024 · Llun: Llywelyn2000, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Wedi’i dalu’n ôl o’r diwedd#

Bron i ddeng mlynedd ar hugain yn ddiweddarach, talodd Ron Davies y £150,000 yn ôl, er na ychwanegwyd dim am chwyddiant na llog.

Yn 2007 gwnaeth y Cynulliad iawn am y gwahaniaeth, gan roi £1.5 miliwn i Elusen Goffa Aberfan a £500,000 i Elusen Addysg Aberfan.

Y plac sy’n cysegru’r ardd goffa
Y plac sy’n cysegru’r ardd goffa · Llun: Jaggery, CC BY-SA 2.0, Wikimedia Commons

Ffynonellau a darllen pellach

Wicipedia ↗

Lle digwyddodd

Y bobl

b. 1946

Ron Davies

Pensaer datganoli (wedi’i gofnodi)

Ysgrifennydd Gwladol Cymru a arweiniodd ymgyrch Ie yn refferendwm 1997 a greodd y Cynulliad Cenedlaethol. Galwodd ddatganoli yn ‘broses, nid digwyddiad’.

Ron Davies

Brwydrau a dogfennau’r cyfnod

Cyn ac wedyn

  1. Y glowyr yn prynu’r Tŵr

    Mae glowyr Glofa’r Tŵr yn Hirwaun yn cyfuno’u tâl diswyddo ac yn prynu’r pwll. Mae’n gweithio am 13 mlynedd arall dan eu perchnogaeth eu hunain.

    Y glowyr yn prynu’r Tŵr
  2. Ie i ddatganoli

    Mae Cymru’n pleidleisio o 50.3% i greu Cynulliad Cenedlaethol, sy’n cyfarfod am y tro cyntaf yn 1999.

    Ie i ddatganoli
  3. Deddf Llywodraeth Cymru

    Mae Senedd San Steffan yn pasio’r Ddeddf sy’n creu Cynulliad Cenedlaethol Cymru.

    Deddf Llywodraeth Cymru
  4. Etholiad cyntaf y Cynulliad

    Mae Cymru’n ethol ei chorff cenedlaethol ei hun am y tro cyntaf. Mae’r Cynulliad Cenedlaethol yn cyfarfod wythnos yn ddiweddarach ym Mae Caerdydd.

    Etholiad cyntaf y Cynulliad

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf