Hanes Cymru / Llinell amser / Cymru’r Ugeinfed Ganrif

1995

Y glowyr yn prynu’r Tŵr

Mae glowyr Glofa’r Tŵr yn Hirwaun yn cyfuno’u tâl diswyddo ac yn prynu’r pwll. Mae’n gweithio am 13 mlynedd arall dan eu perchnogaeth eu hunain.

Llun: Glofa’r Tŵr, Hirwaun · Gareth James, CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft

Ar 2 Ionawr 1995 gorymdeithiodd glowyr Glofa’r Tŵr yn ôl i’w pwll. Y tro hwn, nhw oedd biau ef.

Caewyd gan Glo Prydain22 Ebrill 1994
Prynwyd gan239 o lowyr, £8,000 yr un
Pris£2 filiwn
Gweithiodd tanIonawr 2008

“Aneconomaidd”#

Saif y Tŵr ger Hirwaun a’r Rhigos ym mhen uchaf Cwm Cynon. Ar 22 Ebrill 1994 caeodd Glo Prydain ef fel pwll aneconomaidd dan amodau’r farchnad ar y pryd.

Pwll y glowyr eu hunain#

Dan arweiniad Tyrone O’Sullivan, ysgrifennydd cangen yr undeb, rhoddodd 239 o lowyr £8,000 yr un o’u tâl diswyddo yn y pwll a’i brynu am £2 filiwn.

Glofa’r Tŵr o Gomin Hirwaun
Glofa’r Tŵr o Gomin Hirwaun · Llun: exrhigosboy, CC BY-SA 2.0, Wikimedia Commons

Gorymdeithiasant yn ôl ar 2 Ionawr 1995, pob dyn yn cario balŵn, a thrannoeth ailagorodd y Tŵr dan eu cwmni eu hunain, Goitre Tower Anthracite.

Tair blynedd ar ddeg arall#

Daeth y Tŵr i’w alw’n bwll glo dwfn hynaf y Deyrnas Unedig, ac efallai’r byd, i weithio’n ddi-dor. Torrwyd y glo olaf ar 18 Ionawr 2008, a chaeodd y pwll am byth ar 25 Ionawr.

Trên glo yng Nglofa’r Tŵr
Trên glo yng Nglofa’r Tŵr · Llun: Gareth James, CC BY-SA 2.0, Wikimedia Commons

Cyn ac wedyn

  1. Deddf yr Iaith Gymraeg 1993

    Mae’r Gymraeg a’r Saesneg i’w trin yn gyfartal mewn busnes cyhoeddus yng Nghymru.

    Deddf yr Iaith Gymraeg 1993
  2. Record byd

    Mae Colin Jackson o Gaerdydd yn dod yn bencampwr y byd yn y 110 metr dros y clwydi mewn record byd o 12.91 eiliad.

    Record byd
  3. Ie i ddatganoli

    Mae Cymru’n pleidleisio o 50.3% i greu Cynulliad Cenedlaethol, sy’n cyfarfod am y tro cyntaf yn 1999.

    Ie i ddatganoli
  4. Arian Aberfan yn dychwelyd

    Mae Ron Davies, Ysgrifennydd Gwladol Cymru, yn ad-dalu’r £150,000 a gymerwyd o Gronfa Trychineb Aberfan yn 1968 i glirio’r tomenni. Yn 2007 mae’r Cynulliad Cenedlaethol yn ychwanegu £2 filiwn at gofebion ac ysgolion y pentref.

    Arian Aberfan yn dychwelyd

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf