Ar 19 Hydref 2005, ddeugain mlynedd wedi agor Llyn Celyn, pleidleisiodd Cyngor Dinas Lerpwl i ymddiheuro i Gymru am foddi cwm Tryweryn.FfynhonnellOfficial apology over Tryweryn ↗BBC News, 19 Hydref 2005 (Saesneg)Mae Cyngor Dinas Lerpwl yn pleidleisio’n unfrydol dros yr ymddiheuriad, a ddyfynnir yn llawn; mae’r Prif Weinidog Rhodri Morgan yn ei groesawu, a dywed Elfyn Llwyd y dylid ei dderbyn yn y ffordd y’i cynigir.FfynhonnellTryweryn flooding ↗Wikipedia (Saesneg)Daeth Cyngor Dinas Lerpwl â mesur preifat gerbron y Senedd, fel na fyddai angen caniatâd cynllunio gan awdurdodau lleol Cymru; o’r 36 aelod seneddol Cymreig, gwrthwynebodd 35 y mesur ac ni phleidleisiodd y llall, ac ar yr ail ddarlleniad pleidleisiodd 27 yn erbyn a neb o’i blaid; mae’r geiriau Cofiwch Dryweryn ar wal ger Llanrhystud ar yr A487, a beintiwyd gyntaf, meddai Meic Stephens, ganddo ef yn y 1960au, ac yn 2010 addawodd Cadw £30,000 i gadw’r wal; ymddiheurodd Cyngor Dinas Lerpwl yn ffurfiol ar 19 Hydref 2005; roedd Cyngor Cymru wedi gofyn am Swyddfa Gymreig ac Ysgrifennydd Gwladol yn 1957, a daeth llywodraeth Wilson â hwy i mewn erbyn 1964.
| Dyddiad | 19 Hydref 2005 |
|---|---|
| Y bleidlais | Unfrydol |
| Deugain mlynedd wedyn | Agorwyd Llyn Celyn ym mis Hydref 1965 |
| Croesawyd gan | Y Prif Weinidog, Rhodri Morgan |
Yr hyn a gofiai Cymru#
Roedd Lerpwl wedi gyrru ei chynllun drwy’r Senedd drwy fesur preifat, fel na fyddai angen caniatâd cynllunio gan gynghorau Cymru. O’r 36 aelod seneddol Cymreig, gwrthwynebodd 35 ac ni phleidleisiodd y llall.FfynhonnellTryweryn flooding ↗Wikipedia (Saesneg)Daeth Cyngor Dinas Lerpwl â mesur preifat gerbron y Senedd, fel na fyddai angen caniatâd cynllunio gan awdurdodau lleol Cymru; o’r 36 aelod seneddol Cymreig, gwrthwynebodd 35 y mesur ac ni phleidleisiodd y llall, ac ar yr ail ddarlleniad pleidleisiodd 27 yn erbyn a neb o’i blaid; mae’r geiriau Cofiwch Dryweryn ar wal ger Llanrhystud ar yr A487, a beintiwyd gyntaf, meddai Meic Stephens, ganddo ef yn y 1960au, ac yn 2010 addawodd Cadw £30,000 i gadw’r wal; ymddiheurodd Cyngor Dinas Lerpwl yn ffurfiol ar 19 Hydref 2005; roedd Cyngor Cymru wedi gofyn am Swyddfa Gymreig ac Ysgrifennydd Gwladol yn 1957, a daeth llywodraeth Wilson â hwy i mewn erbyn 1964.
Pan agorwyd y llyn ym mis Hydref 1965, parodd y seremoni lai na thri munud, am fod protestwyr wedi torri gwifrau’r meicroffon.FfynhonnellLlyn Celyn ↗Wikipedia (Saesneg)Fe’i codwyd rhwng 1960 a 1965 gan Waith Dŵr Corfforaeth Lerpwl; tua 4 cilometr o hyd, 320 hectar o arwynebedd a hyd at 43 metr o ddyfnder, yn dal 71.2 miliwn metr ciwbig o ddŵr; yn yr agoriad ym mis Hydref 1965 parhaodd y seremoni lai na thri munud, gan fod protestwyr wedi torri gwifrau’r meicroffon, a boddodd eu llafarganu’r areithiau; mae’r dŵr a ollyngir i lawr y Dryweryn yn troi gorsaf drydan dŵr fach o 4.38 megawat, a defnyddir yr afon islaw’r argae gan y Ganolfan Dŵr Gwyn Genedlaethol, Canolfan Tryweryn.

“Yr amser iawn i ddweud sori”#
Meddai Mike Storey, arweinydd y cyngor: “What happened to the people in the valleys was wrong and I think now is the right time to say sorry”, roedd yr hyn a ddigwyddodd i bobl y cymoedd yn anghywir, a dyma’r amser iawn i ymddiheuro.FfynhonnellCity’s apology for drowned valley ↗BBC News, 11 Hydref 2005, gyda Vaughan Roderick (Saesneg)Mike Storey: roedd yr hyn a ddigwyddodd i bobl y cymoedd yn anghywir, a nawr yw’r amser i ddweud sori. Vaughan Roderick: ni fyddai’n gor-ddweud mai yn Nhryweryn y dechreuodd y ffordd i Gynulliad Cenedlaethol Cymru.
Pleidleisiodd y cyngor dros yr ymddiheuriad yn unfrydol. Croesawodd Rhodri Morgan ef, a dywedodd Elfyn Llwyd y dylid ei dderbyn yn y modd y’i cynigiwyd.FfynhonnellOfficial apology over Tryweryn ↗BBC News, 19 Hydref 2005 (Saesneg)Mae Cyngor Dinas Lerpwl yn pleidleisio’n unfrydol dros yr ymddiheuriad, a ddyfynnir yn llawn; mae’r Prif Weinidog Rhodri Morgan yn ei groesawu, a dywed Elfyn Llwyd y dylid ei dderbyn yn y ffordd y’i cynigir.

Lle dechreuodd y ffordd#
Ysgrifennodd Vaughan Roderick o’r BBC yr wythnos honno na fyddai’n gor-ddweud honni mai yn Nhryweryn y dechreuodd y ffordd i Gynulliad Cenedlaethol Cymru.FfynhonnellCity’s apology for drowned valley ↗BBC News, 11 Hydref 2005, gyda Vaughan Roderick (Saesneg)Mike Storey: roedd yr hyn a ddigwyddodd i bobl y cymoedd yn anghywir, a nawr yw’r amser i ddweud sori. Vaughan Roderick: ni fyddai’n gor-ddweud mai yn Nhryweryn y dechreuodd y ffordd i Gynulliad Cenedlaethol Cymru.
Ffynonellau a darllen pellach





