Hanes Cymru / Llinell amser / Cymru Glyndŵr

c. 1430

Owain Tudur a’r frenhines

Mae Owain Tudur o Benmynydd yn priodi Catrin o Valois, gweddw Harri V. Eu hŵyr fydd Harri Tudur.

Llun: Plas Penmynydd ym Môn, hen gartref y Tuduriaid, llun gan Geoff Charles · Geoff Charles, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 1 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft

Ganed Owain Tudur tua 1400 ym Môn, o deulu Penmynydd, a olrheiniai eu llinach i Ednyfed Fychan, distain Llywelyn Fawr. Tua 1428 priododd Gatrin o Valois, gweddw’r brenin Harri V.

GanedMôn, tua 1400
TeuluTuduriaid Penmynydd
PriododdY Frenhines Catrin o Valois, tua 1428

Teulu’r gwrthryfel#

Ei dad oedd Maredudd ap Tudur a’i daid Tudur ap Goronwy. Bu’r teulu’n ymladd yng ngwrthryfel Glyndŵr, a’i ewythrod Rhys a Gwilym oedd wedi cipio Conwy.

Gŵr y frenhines#

Cafodd Owain a Chatrin ddau fab, Edmwnd a Siasbar. Edmwnd fyddai tad y Brenin Harri VII.

Ei eiriau olaf#

Ymladdodd Owain dros Lancaster hyd y diwedd. Wedi’i ddal ar ôl Mortimer’s Cross, torrwyd ei ben yn Henffordd ar 2 Chwefror 1461. Dywedodd y gorweddai ar y blocyn y pen a arferai orwedd yng nghôl y Frenhines Catrin.

Y fan yn Henffordd lle dienyddiwyd Owain Tudur yn 1461
Y fan yn Henffordd lle dienyddiwyd Owain Tudur yn 1461 · Llun: Philip Halling, CC BY-SA 2.0, Wikimedia Commons

Ffynonellau a darllen pellach

Wicipedia ↗

Y bobl

1386–1422

Harri o Fynwy

Y brenin a aned yn Nhrefynwy (wedi’i gofnodi)

Brenin Lloegr a aned yng Nghastell Trefynwy, a enillodd frwydr Agincourt yn 1415 gyda byddin y chwaraeodd saethwyr o Gymru ran enwog ynddi.

Harri o Fynwy

Cyn ac wedyn

  1. Llythyr Pennal

    Mae Glyndŵr yn ysgrifennu at Frenin Ffrainc yn amlinellu ei weledigaeth: eglwys Gymreig annibynnol a dwy brifysgol, un yn y gogledd ac un yn y de.

    Llythyr Pennal
  2. Ni ddaliwyd Owain byth

    Mae Owain Glyndŵr yn diflannu. Ni chafodd ei ddal ac ni chafodd ei fradychu, ac yn ôl traddodiad Cymru mae’n cysgu nes y bydd ar Gymru ei angen.

    Ni ddaliwyd Owain byth
  3. Eisteddfod Caerfyrddin

    Mae beirdd yn ymgynnull yng Nghaerfyrddin, lle mae Dafydd ab Edmwnd yn gosod y pedwar mesur ar hugain sy’n dal i reoli barddoniaeth gaeth.

    Eisteddfod Caerfyrddin
  4. Geni Harri Tudur

    Genir Harri Tudur yng Nghastell Penfro. Cyn hir mae’r beirdd yn ei gyfarch fel y mab darogan.

    Geni Harri Tudur

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf