Hanes Cymru / Llinell amser / Cymru’r Ugeinfed Ganrif

1959

Y ddraig goch yn swyddogol

Cydnabyddir Y Ddraig Goch, y ddraig goch ar wyrdd a gwyn, yn swyddogol yn faner genedlaethol Cymru.

Llun: Y Ddraig Goch yn chwifio uwchben y Fenai · Llywelyn2000, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft

Yn 1959, ar anogaeth Gorsedd y Beirdd, gwnaed Y Ddraig Goch, y ddraig goch ar wyrdd a gwyn, yn faner swyddogol Cymru.

Yn swyddogol1959
Ar anogaethGorsedd y Beirdd
LliwiauGwyrdd a gwyn, lliwiau’r Tuduriaid
Ei galw’n goch gyntafHistoria Brittonum, tua 828

Y bathodyn a ddisodlwyd#

Er 1953 roedd y llywodraeth wedi chwifio baner wahanol, bathodyn brenhinol Cymru gyda’r geiriau “Y Ddraig Goch Ddyry Cychwyn” ar wyrdd a gwyn. Yn 1959 rhoddwyd honno o’r neilltu o blaid baner y ddraig a chwifiwn heddiw.

Baner Cymru ar Gastell Rhaglan
Baner Cymru ar Gastell Rhaglan · Llun: Ethan Doyle White, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Draig y Brythoniaid#

Mae’r Historia Brittonum, a ysgrifennwyd tua 828, yn sôn am ddwy ddraig a gafwyd yn Ninas Emrys, un goch ac un wen. Mae’r goch yn sefyll dros y Brythoniaid, a dyma’r tro cyntaf y gelwir y ddraig yn sicr yn goch.

Bosworth#

Glaniodd Harri Tudur yn Aberdaugleddau ar 7 Awst 1485 dan y ddraig goch, ac wedi Bosworth cariodd hi mewn rhwysg i Eglwys Sant Paul. Lliwiau’r Tuduriaid yw’r gwyrdd a’r gwyn dan y ddraig.

Baneri Cymru yn chwifio uwchben Castell Caernarfon
Baneri Cymru yn chwifio uwchben Castell Caernarfon · Llun: Meirion, CC BY-SA 2.0, Wikimedia Commons

Cyn ac wedyn

  1. Cymru yng Nghwpan y Byd

    Mae Cymru’n cyrraedd rownd yr wyth olaf yn Sweden ac yn colli 1–0 i Frasil, gyda gôl gan Pelé, 17 oed.

    Cymru yng Nghwpan y Byd
  2. Gemau’r Ymerodraeth yng Nghaerdydd

    Mae Caerdydd yn cynnal Gemau’r Ymerodraeth Brydeinig a’r Gymanwlad, y digwyddiad chwaraeon mwyaf a gynhaliwyd yng Nghymru hyd hynny.

    Gemau’r Ymerodraeth yng Nghaerdydd
  3. Tynged yr Iaith

    Mae darlith radio Saunders Lewis ar dynged yr iaith yn arwain at sefydlu Cymdeithas yr Iaith Gymraeg.

    Tynged yr Iaith
  4. Protest Pont Trefechan

    Mae aelodau Cymdeithas yr Iaith yn eistedd ar bont yn Aberystwyth ym mhrotest gyntaf y gymdeithas dros y Gymraeg.

    Protest Pont Trefechan

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf