
Llwybr
Cymru’r campau
Llun: Stadiwm Principality o’r awyr, ger afon Taf yng nghanol Caerdydd · Clint Budd, CC BY 2.0 · Wikimedia Commons
Rygbi, pêl-droed, bocsio a seiclo: prin yw’r cenhedloedd mor fach sydd wedi ennill cymaint, na chanu mor uchel wrth wneud hynny.
Mae’r llwybr hwn yn rhedeg o sefydlu Cymdeithas Bêl-droed Cymru yn 1876 i dîm y menywod yn yr Ewros.
Clybiau, capiau a’r crys melyn
Ar 12 Mawrth 1881 cyfarfu un clwb ar ddeg yng Ngwesty’r Castell yng Nghastell-nedd i ffurfio undeb i Gymru; Undeb Pêl-droed Cymru oedd ei enw ar y dechrau, cymerodd yr enw Undeb Rygbi Cymru yn 1934, a heddiw mae ganddo 320 o glybiau.FfynhonnellWelsh Rugby Union ↗Wikipedia (Saesneg)Ar 12 Mawrth 1881 cyfarfu un clwb ar ddeg yng Ngwesty’r Castell yng Nghastell-nedd i ffurfio undeb i Gymru, wedi’i alw gan Richard Mullock o Glwb Athletau Casnewydd, a oedd hefyd wedi trefnu gêm yn erbyn Lloegr; enillwyd y gêm ryngwladol gyntaf honno, ar 19 Chwefror 1881, yn drwm gan Loegr; Undeb Pêl-droed Cymru oedd enw cyntaf yr undeb, a chymerodd yr enw Undeb Rygbi Cymru yn 1934; mae ganddo heddiw 320 o glybiau ac mae’n berchen ar y stadiwm 74,500 sedd yng Nghaerdydd. Enillodd Gareth Bale, a anwyd yng Nghaerdydd yn 1989, 111 o gapiau a sgorio 41 o goliau, ac arweiniodd Gymru i rownd gynderfynol Euro 2016 ac i Gwpan y Byd 2022, y cyntaf ers 1958.FfynhonnellGareth Bale ↗Wikipedia, gyda’i ffynonellau (Saesneg)Ganed 16 Gorffennaf 1989 yng Nghaerdydd; 111 cap a 41 gôl, y chwaraewr â’r mwyaf o gapiau a’r prif sgoriwr i Gymru; arweiniodd Gymru i rownd gynderfynol Ewro 2016 ac i Gwpan y Byd 2022, y cyntaf ers 1958. Yn 2018 Geraint Thomas, a ddechreuodd seiclo yn ddeg oed gyda’r Maindy Flyers, oedd y Cymro cyntaf i ennill y Tour de France, a chroesawyd ef gan 8,000 o bobl yng Nghastell Caerdydd.FfynhonnellGeraint Thomas ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed yng Nghaerdydd ar 25 Mai 1986; dechreuodd seiclo yn ddeg oed gyda’r Maindy Flyers; aur Olympaidd yn y ras ymlid tîm yn 2008 a 2012, ac aur y Gymanwlad yn y ras ffordd yn 2014; yn 2018 ef oedd y Cymro cyntaf, a’r trydydd Prydeiniwr, i ennill y Tour de France, gan ennill cymal 11 yn La Rosière a chymal 12 yn Alpe d’Huez, lle mai ef oedd y cyntaf i ennill yn y crys melyn; daeth yn ail yn 2019 ac yn drydydd yn 2022; ar 9 Awst 2018 croesawyd ef gan tua 3,000 o bobl y tu allan i’r Senedd, ac 8,000 yng Nghastell Caerdydd.
Arosfannau ar y llwybr
Cymdeithas Bêl-droed Cymru
Sefydlir Cymdeithas Bêl-droed Cymru yn Wrecsam ac mae Cymru’n chwarae’r Alban yn ei gêm ryngwladol gyntaf, y trydydd tîm cenedlaethol hynaf yn y byd.
Cymdeithas Bêl-droed CymruUndeb Rygbi Cymru
Daw clybiau ynghyd yng Nghastell-nedd i ffurfio Undeb Rygbi Cymru. Daw rygbi’n gêm y cymoedd a’r genedl.
Undeb Rygbi CymruCymru’n curo’r Crysau Duon
Mae Cymru’n ennill o 3–0 ar Barc yr Arfau, a daw Caerdydd yn ddinas yr un flwyddyn.
Cymru’n curo’r Crysau DuonY Gamp Lawn gyntaf
Mae Cymru’n curo Lloegr, yr Alban, Iwerddon a Ffrainc mewn un tymor, y Gamp Lawn gyntaf yn hanes rygbi.
Y Gamp Lawn gyntafFreddie Welsh, pencampwr y byd
Mae Freddie Welsh o Bontypridd yn dod yn bencampwr bocsio pwysau ysgafn y byd.
Freddie Welsh, pencampwr y bydY cais yna
Mae Gareth Edwards yn gorffen symudiad hyd y cae i’r Barbariaid yn erbyn y Crysau Duon, a elwir yn aml y cais gorau erioed.
Y cais ynaY Gamp Lawn
Mae buddugoliaeth o 32–20 dros Iwerddon yng Nghaerdydd yn dod â 27 mlynedd o aros i ben: mae Cymru’n cipio’r Gamp Lawn gyda rygbi agored drwy’r tymor.
Y Gamp LawnGeraint Thomas yn ennill y Tour
Mae Geraint Thomas o Gaerdydd yn seiclo i Baris yn gwisgo’r crys melyn, y Cymro cyntaf i ennill y Tour de France.
Geraint Thomas yn ennill y TourMenywod Cymru yn yr Ewros
Mae Cymru’n chwarae ym Mhencampwriaeth Ewrop y menywod yn y Swistir, eu twrnamaint mawr cyntaf.
Menywod Cymru yn yr Ewros
Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf









