Hanes Cymru / Cymru Heddiw

born 1973

Ioan Gruffudd

Actor Cymraeg o Aberdâr a aeth o Pobol y Cwm i Hornblower, Titanic a Fantastic Four.

Llun: Adeilad y Senedd, cartref Senedd Cymru, ar lan y dŵr ym Mae Caerdydd · Wikivoyage user Cardiff, Parth cyhoeddus · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 3 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft
born 1973 (wedi’i gofnodi) O Pobol y Cwm i Hollywood Cymru Heddiw Llwyfan a sgrin
Ioan Gruffudd
Ioan Gruffudd · Llun: Wikimedia Commons · vagueonthehow, CC BY 2.0

Cafodd Ioan Gruffudd, Cymro Cymraeg o Lwydcoed ger Aberdâr, ei fagu ar Pobol y Cwm ac aeth ymlaen i Titanic, Hornblower a Hollywood. Yn 2003 croesawodd Gorsedd y Beirdd ef i radd Derwydd, gyda’r enw barddol Ioan.

Ganed6 Hydref 1973, Llwydcoed, Aberdâr
EnwocafHornblower; Titanic; Fantastic Four; Amazing Grace; Harrow
GorseddDerwydd, 2003, enw barddol Ioan

Teulu o athrawon#

Ganed Ioan yn Llwydcoed, ger Aberdâr, yr hynaf o dri phlentyn Peter a Gillian Griffiths, ill dau’n athrawon; daeth ei dad yn brifathro dwy ysgol gyfun Gymraeg, Llanhari a Rhydfelen. Cymerodd Ioan ffurf Gymraeg hŷn enw’r teulu, Gruffudd. Aeth i ysgolion Cymraeg yn Aberdâr ac yna yng Nghaerdydd, gan orffen yn Ysgol Gyfun Gymraeg Glantaf.

Obo a chân#

Chwaraeai’r obo hyd Radd 8 yng Ngherddorfa Ieuenctid De Morgannwg, ac enillodd wobrau am ganu, gan gynnwys yn yr Eisteddfod Genedlaethol. “Fel Cymro, cefais fy magu mewn diwylliant o ganu a pherfformio gyda cherddoriaeth,” meddai, “a thrwy’r perfformio hwn rwy’n credu y cefais fy hyder fel actor.”

Pobol y Cwm#

Dechreuodd actio gyda’r ffilm deledu Gymraeg Austin yn 1986, ac o 1987 i 1994 bu yn Pobol y Cwm, gan chwarae i’w thîm pêl-droed, Cwmderi FC, hefyd. Yn ddeunaw aeth i RADA, a rhan yn Hedda Gabler yn ei flwyddyn olaf a enillodd iddo ran Jeremy Poldark.

Titanic a Hornblower#

Yn 1997 chwaraeodd y Pumed Swyddog Harold Lowe yn Titanic, ac o 1998 arweiniodd Hornblower, fel arwr llyngesol ifanc C. S. Forester. Ef oedd Pip yn Great Expectations, ac yn y ffilm Gymraeg Solomon a Gaenor chwaraeodd Solomon.

Hollywood#

Yn 2003 symudodd i Los Angeles. Chwaraeodd Lancelot yn King Arthur, Mister Fantastic yn Fantastic Four, ac enillodd glod fel William Wilberforce yn Amazing Grace. Ar y teledu mae wedi arwain Ringer, Forever, Liar a Harrow.

Ioan yr Orsedd#

Ar 4 Awst 2003, yn yr Eisteddfod Genedlaethol ym Meifod, derbyniodd Gorsedd y Beirdd ef i’w gradd uchaf, sef Derwydd, wrth yr enw Ioan.

Ffynonellau a darllen pellach

Wicipedia ↗

Hefyd yn yr oes hon

b. 1936

Ralph Steadman

Artist inc a sblash (wedi’i gofnodi)

Cartwnydd a darlunydd a fagwyd yn Abergele, yn enwog am ei luniau inc gwyllt i Fear and Loathing in Las Vegas Hunter S. Thompson.

Ralph Steadman
1939–2017

Rhodri Morgan

Prif Weinidog (wedi’i gofnodi)

Prif Weinidog Cymru o 2000 i 2009, a lywiodd y Cynulliad ifanc drwy ei ddegawd cyntaf.

Rhodri Morgan
b. 1941

Syr Martin Evans

Gwobr Nobel am fôn-gelloedd (wedi’i gofnodi)

Gwyddonydd a ddarganfu fôn-gelloedd embryonig mewn llygod, ac a enillodd Wobr Nobel am Feddygaeth yn 2007 tra’n gweithio ym Mhrifysgol Caerdydd.

Syr Martin Evans
b. 1943

Syr Terry Matthews

Arloeswr telathrebu (wedi’i gofnodi)

Peiriannydd o Gasnewydd a sefydlodd y cwmnïau telathrebu mawr Mitel a Newbridge Networks, a ddaeth yn biliwnydd cyntaf Cymru ac a gododd y Celtic Manor, cartref Cwpan Ryder 2010.

Syr Terry Matthews

Ysgrifennwyd gan Ifan Cyhoeddwyd gyntaf Diweddarwyd ddiwethaf