Ar Ddydd Gŵyl Dewi, 1 Mawrth 1979, gofynnwyd i Gymru a oedd am gael Cynulliad ei hun, ac atebodd na.Ffynhonnell1979 Welsh devolution referendum ↗Wikipedia (Saesneg)Fe’i cynhaliwyd ar Ddydd Gŵyl Dewi, 1 Mawrth 1979, dan Ddeddf Cymru 1978, a fynnai fod o leiaf 40 y cant o’r holl bleidleiswyr yn cefnogi’r Cynulliad; pleidleisiodd 243,048 Ie, 20.3 y cant, a 956,330 Na, 79.7 y cant, gyda 59 y cant yn pleidleisio; pleidleisiodd pob sir Na, a Gwynedd a ddaeth agosaf at Ie, gyda 34.4 y cant.
| Dyddiad | 1 Mawrth 1979 |
|---|---|
| Ie | 243,048, neu 20.3 y cant |
| Na | 956,330, neu 79.7 y cant |
| Pleidleisiodd | 59 y cant |
Rheol y deugain y cant#
Dan Ddeddf Cymru 1978 dim ond pe bai o leiaf 40 y cant o’r holl etholwyr yn ei gefnogi y câi’r Cynulliad fynd yn ei flaen, nid dim ond 40 y cant o’r rhai a bleidleisiodd.Ffynhonnell1979 Welsh devolution referendum ↗Wikipedia (Saesneg)Fe’i cynhaliwyd ar Ddydd Gŵyl Dewi, 1 Mawrth 1979, dan Ddeddf Cymru 1978, a fynnai fod o leiaf 40 y cant o’r holl bleidleiswyr yn cefnogi’r Cynulliad; pleidleisiodd 243,048 Ie, 20.3 y cant, a 956,330 Na, 79.7 y cant, gyda 59 y cant yn pleidleisio; pleidleisiodd pob sir Na, a Gwynedd a ddaeth agosaf at Ie, gyda 34.4 y cant.
Sir wrth sir#
Pleidleisiodd pob sir Na. Gwynedd a ddaeth agosaf at Ie, gyda 34.4 y cant.Ffynhonnell1979 Welsh devolution referendum ↗Wikipedia (Saesneg)Fe’i cynhaliwyd ar Ddydd Gŵyl Dewi, 1 Mawrth 1979, dan Ddeddf Cymru 1978, a fynnai fod o leiaf 40 y cant o’r holl bleidleiswyr yn cefnogi’r Cynulliad; pleidleisiodd 243,048 Ie, 20.3 y cant, a 956,330 Na, 79.7 y cant, gyda 59 y cant yn pleidleisio; pleidleisiodd pob sir Na, a Gwynedd a ddaeth agosaf at Ie, gyda 34.4 y cant.
Nid y diwedd#
Nid oedd yr achos ar ben. Arweiniodd y ffordd a ddechreuodd gyda buddugoliaeth Gwynfor Evans yng Nghaerfyrddin yn 1966 yn y diwedd at Gynulliad Cymru yn 1999.Ffynhonnell1966 Carmarthen by-election ↗Wikipedia (Saesneg)Fe’i cynhaliwyd ar 14 Gorffennaf 1966 wedi marw Megan Lloyd George; enillodd Gwynfor Evans o Blaid Cymru 16,179 o bleidleisiau, 39 y cant, yn erbyn 13,743 i Lafur, 8,650 i’r Rhyddfrydwr a 2,934 i’r Ceidwadwr, mwyafrif o 2,436 gyda 74.9 y cant yn pleidleisio; daeth yn aelod seneddol cyntaf erioed Plaid Cymru, eiliad allweddol ar y ffordd a arweiniodd at Gynulliad Cymru yn 1999.

Ffynonellau a darllen pellach





