Hanes Cymru / Llinell amser / Cymru’r Ugeinfed Ganrif

1 Tachwedd 1982

S4C ar yr awyr

Mae sianel deledu Gymraeg yn dechrau darlledu ar ôl i Gwynfor Evans fygwth ymprydio.

Llun: Yr Egin, Caerfyrddin, cartref S4C · Rhodri ap Dyfrig, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft

Am chwech o’r gloch nos 1 Tachwedd 1982 aeth S4C, Sianel Pedwar Cymru, ar yr awyr, sianel deledu â’r Gymraeg yn ganolog iddi.

Noson gyntaf1 Tachwedd 1982, 6 yr hwyr
EnwSianel Pedwar Cymru
Rhaglen gyntafRhagflas dwyieithog gydag Owen Edwards
Cartref heddiwYr Egin, Caerfyrddin

Y noson gyntaf#

Y rhaglen gyntaf oedd rhagflas dwyieithog a gyflwynwyd gan Owen Edwards, a dangoswyd pennod gyntaf SuperTed y noson honno.

Roedd Newyddion a Pobol y Cwm ymhlith ei rhaglenni o’r dechrau.

Sali Mali a Sam Tân ar y Maes
Sali Mali a Sam Tân ar y Maes · Llun: Eric Jones, CC BY-SA 2.0, Wikimedia Commons

Enillwyd gan y bobl#

Enillwyd y sianel gan ymgyrchwyr a wrthododd y drwydded deledu, a eisteddodd i mewn yn stiwdios y BBC a HTV ac a weithredodd yn erbyn trosglwyddyddion, a chan fygythiad Gwynfor Evans i ymprydio. Agorodd Deddf Darlledu 1980 y ffordd.

Dechreuodd S4C ar 1 Tachwedd 1982, ddwy flynedd wedi i safiad Gwynfor droi’r llywodraeth.

Canolfan S4C Yr Egin
Canolfan S4C Yr Egin · Llun: Rhodri ap Dyfrig, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Ffynonellau a darllen pellach

Wicipedia ↗

Y bobl

1912–2005

Gwynfor Evans

AS cyntaf Plaid Cymru (wedi’i gofnodi)

Enillodd sedd gyntaf Plaid Cymru yn 1966. Sicrhaodd ei fygythiad i ymprydio yn 1980 sianel S4C.

Gwynfor Evans

Cyn ac wedyn

  1. Gwrthod datganoli

    Mae Cymru’n pleidleisio o bedwar i un yn erbyn Cynulliad i Gymru.

    Gwrthod datganoli
  2. Gwynfor ac S4C

    Mae Gwynfor Evans yn addo ymprydio oni bai bod y sianel deledu Gymraeg a addawyd yn cael ei sefydlu. Mae’r llywodraeth yn ildio, a ganed S4C.

    Gwynfor ac S4C
  3. Streic y glowyr

    Mae streic a barodd flwyddyn yn gorffen mewn methiant, ac mae cau’r maes glo yn cyflymu.

    Streic y glowyr
  4. Y cestyll yn Safle Treftadaeth y Byd

    Enwir Caernarfon, Conwy, Harlech a Biwmares yn Safle Treftadaeth y Byd UNESCO.

    Y cestyll yn Safle Treftadaeth y Byd

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf