Hanes Cymru / Llinell amser / Cymru Glyndŵr

1403

Owain yn ysgubo’r de

Mae Glyndŵr yn ymdeithio drwy ddyffryn Tywi, gan gipio cestyll o Lanymddyfri i Gaerfyrddin.

Llun: Gorthwr crwn a muriau Castell Dinefwr ar ei fryn uwchben dyffryn Tywi · Andrew Bone, CC BY 2.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 1 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft

Ym mis Gorffennaf 1403 ysgubodd Owain i lawr dyffryn Tywi, hen galon y Deheubarth, teyrnas hynafiaid ei fam. Mewn deng niwrnod cododd y de gydag ef.

MisGorffennaf 1403
LlwybrLlanymddyfri i Gaerfyrddin
Erbyn RhagfyrDaliai Owain bron y cyfan o Gymru

I lawr y Tywi#

Wedi gwarchae ar Lanymddyfri, symudodd ei fyddin i lawr y dyffryn ar 3 Gorffennaf. Yn Llandeilo ymunodd â Henry Dwn, a oedd wedi ymosod ar Ddinefwr. Ar 5 Gorffennaf ymosododd Owain ac 800 o wŷr ar Garreg Cennen.

Cwymp Caerfyrddin#

Y mis hwnnw cymerodd Ddryslwyn, Llansteffan a Chastellnewydd Emlyn, ac ar 6 Gorffennaf dref Caerfyrddin.

Caerfyrddin, ei chastell ac afon Tywi, o Tour in Wales Thomas Pennant
Caerfyrddin, ei chastell ac afon Tywi, o Tour in Wales Thomas Pennant · Llun: Thomas Pennant, Public domain, Wikimedia Commons

Bron y cyfan o Gymru#

Yn y gwanwyn roedd y Tywysog Harri wedi llosgi cartrefi Owain yn Sycharth a Glyndyfrdwy. Ond erbyn Rhagfyr 1403 daliai Owain bron y cyfan o Gymru.

Castell Carreg Cennen ar ei graig galchfaen uwchben y caeau, a gwartheg yn pori islaw
Castell Carreg Cennen ar ei graig galchfaen uwchben y caeau, a gwartheg yn pori islaw · Llun: Worldfootage, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons · Mwy yn yr oriel

Cyn ac wedyn

  1. Buddugoliaeth Hyddgen

    Ar lethrau Pumlumon, mae byddin fechan Owain Glyndŵr yn chwalu llu llawer mwy, ac mae Cymru gyfan yn dechrau ymgynnull o’i gwmpas.

    Buddugoliaeth Hyddgen
  2. Brwydr Bryn Glas

    Mae byddin Glyndŵr yn chwalu llu Seisnig ym Mhilalé ym Maesyfed ac yn dal ei gadlywydd, Edmund Mortimer.

    Brwydr Bryn Glas
  3. Senedd Machynlleth

    Coronir Glyndŵr ac mae’n galw senedd Gymreig ynghyd. Mae’n ceisio cynghrair â Ffrainc.

    Senedd Machynlleth
  4. Cytundeb rhwng Cymru a Ffrainc

    Ym Mharis, mae llysgenhadon Owain Glyndŵr, Gruffudd Young a John Hanmer, yn selio cytundeb cynghrair â Siarl VI o Ffrainc.

    Cytundeb rhwng Cymru a Ffrainc

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf