Ym mis Gorffennaf 1403 ysgubodd Owain i lawr dyffryn Tywi, hen galon y Deheubarth, teyrnas hynafiaid ei fam. Mewn deng niwrnod cododd y de gydag ef.FfynonellauOwain Glyndŵr timeline: 1403 ↗Cymdeithas Owain Glyndŵr, owain-glyndwr.wales (Saesneg)3 Gorffennaf 1403: wedi gwarchae ar gastell Llanymddyfri, symudodd byddin Owain i lawr dyffryn Tywi; yn Llandeilo Fawr ymunodd â Henry Dwn, a oedd wedi ymosod ar Ddinefwr; ar 5 Gorffennaf ymosododd ef ac 800 o wŷr ar Garreg Cennen; ym mis Gorffennaf cymerodd Ddryslwyn, Llansteffan a Chastellnewydd Emlyn, a Chaerfyrddin ar 6 Gorffennaf; ar 8 Gorffennaf ymwelodd â Hopcyn ap Tomas ab Einion, ‘meistr ar y Brut’; erbyn Rhagfyr 1403 daliai bron y cyfan o Gymru.Owain Glyndŵr ↗Wikipedia (Saesneg)Yn 1384 bu Owain a’i frawd Tudur dan Syr Grigor Sais yn Berwick, ac yn 1385 yn ymgyrch Richard II yn yr Alban; efallai iddo astudio yn Ysbytai’r Frawdlys; wedi ffrae ag arglwydd Grey o Ruthun, ar 16 Medi 1400 fe’i cyhoeddwyd yn Dywysog Cymru a llosgodd Ruthun, yna Ddinbych, Rhuddlan, y Fflint, Holt, Croesoswallt a’r Trallwng; ar Ddydd Gwener y Groglith 1401 cipiodd ei gefndryd Rhys a Gwilym ap Tudur Gonwy; ym mis Mehefin enillodd ei fuddugoliaeth fawr gyntaf yn y maes ar Fynydd Hyddgen; yn 1402 daliodd Grey a’i gadw am bron i flwyddyn nes talu pridwerth, a daliodd Edmund Mortimer, a briododd ei ferch Catrin; yng ngwanwyn 1403 llosgodd y Tywysog Harri Sycharth a Glyndyfrdwy, ac ym mis Gorffennaf 1403 teithiodd Owain drwy’r de am ddeng niwrnod ac ymunodd y de â’r gwrthryfel; yn 1404 cymerodd Aberystwyth a Harlech a chynnal seneddau ym Machynlleth a Harlech, gyda chenhadon o Ffrainc, yr Alban a León; ar ei sêl fawr y mae Owynus Dei Gratia Princeps Walliae; y Cytundeb Tridarn ym mis Chwefror 1405; glaniodd y Ffrancod yn Aberdaugleddau yn 1405; ar 31 Mawrth 1406 ysgrifennodd o Bennal at Siarl VI; collwyd Aberystwyth yn 1408 a Harlech yn 1409, gyda’i wraig Marged a’i ferched; yn 1412 daliodd Ddafydd Gam ger Aberhonddu, y tro olaf i’w elynion ei weld yn fyw; nid atebodd erioed gynigion Harri V o bardwn; ysgrifennodd Adda o Frynbuga iddo farw wedi pedair blynedd ynghudd a’i gladdu gan ei ddilynwyr yn nhywyllwch nos; mae traddodiadau’n rhoi ei fedd yn Llan-gain (Kentchurch), Monnington Straddel, Kimbolton neu Gwm-hir; fe’i gelwid y Mab Darogan.Owain Glyndŵr (c. 1354–1416), ‘Prince of Wales’ ↗Thomas Jones Pierce, Y Bywgraffiadur Cymreig, 1959 (Saesneg)Mab ac etifedd Gruffudd Fychan II, arglwydd Glyndyfrdwy a Chynllaith, o linach Madog ap Maredudd, brenin olaf Powys gyfan; roedd ei fam Elen yn gyd-aeres llinach hynaf teulu brenhinol y Deheubarth; astudiodd yn Ysbytai’r Frawdlys a bu’n filwr, yn ymgyrch yr Alban yn 1385; ar 16 Medi 1400, gyda’i geraint, ymosododd ar Ruthun; yn 1402 daliodd Reginald Grey ac Edmund Mortimer; yn 1404 cymerodd Aberystwyth a Harlech a gwneud cytundeb â Ffrainc; ni chlywir amdano ar ôl 1412, a bu farw yn 1416 yn ôl pob tebyg, efallai ym Monnington yn swydd Henffordd, cartref ei ferch Alis Scudamore; cymerodd deitl Tywysog Cymru ac arfau brenhinol Gwynedd, a daliodd at y syniad o senedd i Gymru ac eglwys Gymreig annibynnol; erys yn brif ffigwr hanes Cymru cyn y Diwygiad Methodistaidd.
| Mis | Gorffennaf 1403 |
|---|---|
| Llwybr | Llanymddyfri i Gaerfyrddin |
| Erbyn Rhagfyr | Daliai Owain bron y cyfan o Gymru |
I lawr y Tywi#
Wedi gwarchae ar Lanymddyfri, symudodd ei fyddin i lawr y dyffryn ar 3 Gorffennaf. Yn Llandeilo ymunodd â Henry Dwn, a oedd wedi ymosod ar Ddinefwr. Ar 5 Gorffennaf ymosododd Owain ac 800 o wŷr ar Garreg Cennen.FfynonellauOwain Glyndŵr timeline: 1403 ↗Cymdeithas Owain Glyndŵr, owain-glyndwr.wales (Saesneg)3 Gorffennaf 1403: wedi gwarchae ar gastell Llanymddyfri, symudodd byddin Owain i lawr dyffryn Tywi; yn Llandeilo Fawr ymunodd â Henry Dwn, a oedd wedi ymosod ar Ddinefwr; ar 5 Gorffennaf ymosododd ef ac 800 o wŷr ar Garreg Cennen; ym mis Gorffennaf cymerodd Ddryslwyn, Llansteffan a Chastellnewydd Emlyn, a Chaerfyrddin ar 6 Gorffennaf; ar 8 Gorffennaf ymwelodd â Hopcyn ap Tomas ab Einion, ‘meistr ar y Brut’; erbyn Rhagfyr 1403 daliai bron y cyfan o Gymru.Dinefwr Castle ↗Wikipedia, ar sail R. Gittins, Dinefwr Castle (Gomer, 1984), Cadw a Coflein (Saesneg)Ar grib ar lan ogleddol Tywi ger Llandeilo, a chwymp o tua 100 troedfedd i’r afon; prif lys Hywel Dda; ailgodwyd gan Rys ap Gruffudd yn ôl y gred; rhannau cynharaf y castell presennol o oes Rhys Gryg; yn nwylo Llywelyn Fawr hyd 1240; llosgwyd yn 1316; gwarchaewyd yn aflwyddiannus gan luoedd Owain Glyndŵr yn 1403; ailgodwyd gan Syr Rhys ap Thomas; codwyd Tŷ Newton yn 1660 a gwnaed y gorthwr yn dŷ haf.
Cwymp Caerfyrddin#
Y mis hwnnw cymerodd Ddryslwyn, Llansteffan a Chastellnewydd Emlyn, ac ar 6 Gorffennaf dref Caerfyrddin.FfynhonnellOwain Glyndŵr timeline: 1403 ↗Cymdeithas Owain Glyndŵr, owain-glyndwr.wales (Saesneg)3 Gorffennaf 1403: wedi gwarchae ar gastell Llanymddyfri, symudodd byddin Owain i lawr dyffryn Tywi; yn Llandeilo Fawr ymunodd â Henry Dwn, a oedd wedi ymosod ar Ddinefwr; ar 5 Gorffennaf ymosododd ef ac 800 o wŷr ar Garreg Cennen; ym mis Gorffennaf cymerodd Ddryslwyn, Llansteffan a Chastellnewydd Emlyn, a Chaerfyrddin ar 6 Gorffennaf; ar 8 Gorffennaf ymwelodd â Hopcyn ap Tomas ab Einion, ‘meistr ar y Brut’; erbyn Rhagfyr 1403 daliai bron y cyfan o Gymru.

Bron y cyfan o Gymru#
Yn y gwanwyn roedd y Tywysog Harri wedi llosgi cartrefi Owain yn Sycharth a Glyndyfrdwy. Ond erbyn Rhagfyr 1403 daliai Owain bron y cyfan o Gymru.FfynonellauOwain Glyndŵr ↗Wikipedia, ar sail R. R. Davies, The Revolt of Owain Glyn Dŵr (Rhydychen, 1995), a’r Bywgraffiadur Cymreig (Saesneg)Ei enw o Lyndyfrdwy; bu farw ei dad Gruffudd Fychan ychydig cyn 1370, gan adael i Owain ei diroedd yng Nghynllaith a Glyndyfrdwy; disgynnai drwy ei dad o Fadog ap Maredudd, rheolwr olaf Powys unedig; llosgodd y Tywysog Harri ei dai yn Sycharth a Glyndyfrdwy yn 1403.Owain Glyndŵr timeline: 1403 ↗Cymdeithas Owain Glyndŵr, owain-glyndwr.wales (Saesneg)3 Gorffennaf 1403: wedi gwarchae ar gastell Llanymddyfri, symudodd byddin Owain i lawr dyffryn Tywi; yn Llandeilo Fawr ymunodd â Henry Dwn, a oedd wedi ymosod ar Ddinefwr; ar 5 Gorffennaf ymosododd ef ac 800 o wŷr ar Garreg Cennen; ym mis Gorffennaf cymerodd Ddryslwyn, Llansteffan a Chastellnewydd Emlyn, a Chaerfyrddin ar 6 Gorffennaf; ar 8 Gorffennaf ymwelodd â Hopcyn ap Tomas ab Einion, ‘meistr ar y Brut’; erbyn Rhagfyr 1403 daliai bron y cyfan o Gymru.

Ffynonellau a darllen pellach
Coflein: cofnod cenedlaethol y safle hwn ↗Cadw: cofnod yr adeilad rhestredig ↗Wikipedia (Saesneg) ↗





