Yn 1349 daeth y pla mawr i Gymru. Ysgrifennodd croniclwr iddo ddifa’r Cymry yn ogystal â’r Saeson.FfynhonnellThe Black Death in the British Isles ↗Martha Carlin, Adran Hanes, Prifysgol Wisconsin–Milwaukee: adroddiadau cyfoes (Saesneg)Geoffrey le Baker: y flwyddyn ddilynol difaodd y Cymry yn ogystal â’r Saeson; y bardd Ieuan Gethin, a fu farw ym Mawrth neu Ebrill 1349, yn disgrifio angau’n dod i’n plith fel mwg du, haint sy’n torri’r ifanc i lawr, ‘y swllt’ yn y gesail, a’r chwydd ar ffurf afal, fel pen nionyn, cornwyd bach nad yw’n arbed neb.
| Daeth i Gymru | 1349 |
|---|---|
| Tyst | Y bardd Ieuan Gethin |
| Meirw yn Lloegr | 40 i 60 y cant, yn ôl amcangyfrifon heddiw |
Cerdd Ieuan Gethin#
Gwelodd y bardd Ieuan Gethin y pla’n dod, a bu farw yng ngwanwyn 1349. Mae ei gerdd yn dweud sut brofiad ydoedd.FfynhonnellThe Black Death in the British Isles ↗Martha Carlin, Adran Hanes, Prifysgol Wisconsin–Milwaukee: adroddiadau cyfoes (Saesneg)Geoffrey le Baker: y flwyddyn ddilynol difaodd y Cymry yn ogystal â’r Saeson; y bardd Ieuan Gethin, a fu farw ym Mawrth neu Ebrill 1349, yn disgrifio angau’n dod i’n plith fel mwg du, haint sy’n torri’r ifanc i lawr, ‘y swllt’ yn y gesail, a’r chwydd ar ffurf afal, fel pen nionyn, cornwyd bach nad yw’n arbed neb.
Gwelai angau’n dod i’w plith fel mwg du, haint a dorrai’r ifanc i lawr. Canodd am ‘y swllt’ yn y gesail, y chwydd du, ar ffurf afal, fel pen nionyn, cornwyd bach nad yw’n arbed neb.FfynhonnellThe Black Death in the British Isles ↗Martha Carlin, Adran Hanes, Prifysgol Wisconsin–Milwaukee: adroddiadau cyfoes (Saesneg)Geoffrey le Baker: y flwyddyn ddilynol difaodd y Cymry yn ogystal â’r Saeson; y bardd Ieuan Gethin, a fu farw ym Mawrth neu Ebrill 1349, yn disgrifio angau’n dod i’n plith fel mwg du, haint sy’n torri’r ifanc i lawr, ‘y swllt’ yn y gesail, a’r chwydd ar ffurf afal, fel pen nionyn, cornwyd bach nad yw’n arbed neb.
Gwlad wedi newid#
Dioddefodd Cymru gyda Lloegr, ac yn Lloegr mae haneswyr heddiw’n derbyn yn eang fod rhwng 40 a 60 y cant o’r bobl wedi marw.FfynonellauThe Black Death in the British Isles ↗Martha Carlin, Adran Hanes, Prifysgol Wisconsin–Milwaukee: adroddiadau cyfoes (Saesneg)Geoffrey le Baker: y flwyddyn ddilynol difaodd y Cymry yn ogystal â’r Saeson; y bardd Ieuan Gethin, a fu farw ym Mawrth neu Ebrill 1349, yn disgrifio angau’n dod i’n plith fel mwg du, haint sy’n torri’r ifanc i lawr, ‘y swllt’ yn y gesail, a’r chwydd ar ffurf afal, fel pen nionyn, cornwyd bach nad yw’n arbed neb.Black Death in England ↗Wikipedia (Saesneg)Mae’r amcangyfrifon o’r meirw wedi newid dros y blynyddoedd, ond heddiw derbynnir yn eang fod rhwng 40 a 60 y cant o’r boblogaeth wedi marw.
Efallai i Ddafydd ap Gwilym ei hun farw o’r pla tua 1350.FfynhonnellDafydd ap Gwilym ↗Wikipedia (Saesneg)Fe’i dyddir fel arfer o tua 1315/1320 hyd tua 1350/1370; mae traddodiad diweddarach yn rhoi ei eni ym Mrogynin, Penrhyn-coch, ym mhlwyf Llanbadarn Fawr; mab Gwilym Gam ac Ardudfyl, o deuluoedd bonheddig o’r ddeutu; un o brif feirdd Cymru ac ymhlith beirdd mawr Ewrop yr Oesoedd Canol; gwnaeth y cywydd yn boblogaidd a’i ddefnyddio gyntaf i foli; serch a natur yw ei themâu, ac mae llawer o gerddi i Forfudd a Dyddgu; credir bod tua 170 o gerddi wedi goroesi, yn eu plith Merched Llanbadarn, Trafferth mewn Tafarn a’r Wylan; awgryma R. Geraint Gruffydd iddo farw tua 1350, efallai o’r Pla Du; yn ôl traddodiad fe’i claddwyd yn Ystrad Fflur.
Ffynonellau a darllen pellach





