Hanes Cymru / Llinell amser / Y Gymru Ddiwydiannol

1899

Y Llydawiaid yn yr Orsedd

Daw ugain o Lydawiaid i’r Eisteddfod Genedlaethol yng Nghaerdydd a’u derbyn i Orsedd y Beirdd. Y flwyddyn wedyn sefydlant Orsedd Llydaw.

Llun: Cynulliad o Orsedd Llydaw yn Sant-Brieg yn 1906 · Unknown photographer, Parth cyhoeddus · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft

Yn 1899 daeth dirprwyaeth o ugain o Lydawiaid i’r Eisteddfod Genedlaethol yng Nghaerdydd. Fe’u croesawyd i Orsedd y Beirdd a’u gwneud yn ofyddion.

Blwyddyn1899
BleYr Eisteddfod Genedlaethol, Caerdydd
Gorsedd LlydawSefydlwyd yn Gwengamp, 1 Medi 1900
Yr Archdderwydd cyntafJean Le Fustec, Yann ab Gwilherm

O Gaerdydd i Gwengamp#

Mae Llydaw’n cyfrif 1899 yn flwyddyn sefydlu ei Gorsedd ei hun. Cyfarfu ei chynulliad cyntaf yn Gwengamp ar 1 Medi 1900, gyda Jean Le Fustec, Yann ab Gwilherm, yn Archdderwydd.

Taldir oedd ei Herodr, a chynhaliwyd ei seremoni gyhoeddus gyntaf ym Mrignogan yn 1903.

Gorsedd y Beirdd ger Gouarec, 1907
Gorsedd y Beirdd ger Gouarec, 1907 · Llun: Moreau.henri, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons

Taldir#

Daeth François Jaffrennou, Taldir, yn Archdderwydd Llydaw ei hun yn ddiweddarach, o 1933 hyd 1955.

François Jaffrennou, Taldir, Archdderwydd Llydaw yn ddiweddarach
François Jaffrennou, Taldir, Archdderwydd Llydaw yn ddiweddarach · Llun: Le Matin, CC0, Wikimedia Commons

Tair Gorsedd#

Mae Gorsedd Llydaw’n dal i groesawu cynrychiolwyr o Orsedd Cymru ac o Orsedh Kernow, Gorsedd Cernyw, a gyfarfu gyntaf ym Moscawen Un yn 1928.

Ffynonellau a darllen pellach

Wicipedia ↗

Cyn ac wedyn

  1. Y Ffed

    Sefydlir Ffederasiwn Glowyr De Cymru. Daw’r ‘Ffed’ yn llais i’r maes glo am hanner canrif.

    Y Ffed
  2. Llechi Cymru ar eu hanterth

    Mae tua 17,000 o ddynion yn cynhyrchu tua hanner miliwn tunnell o lechi mewn blwyddyn, y prysuraf y bu’r diwydiant erioed.

    Llechi Cymru ar eu hanterth
  3. Streic Fawr y Penrhyn

    Mae chwarelwyr Bethesda allan am dair blynedd, yr anghydfod hiraf yn hanes diwydiannol Prydain.

    Streic Fawr y Penrhyn
  4. Keir Hardie dros Ferthyr

    Mae Merthyr Tudful yn ethol Keir Hardie, un o’r ddau aelod seneddol Llafur cyntaf.

    Keir Hardie dros Ferthyr

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf