Hanes Cymru / Llinell amser / Y Gymru Ddiwydiannol

1900

Keir Hardie dros Ferthyr

Mae Merthyr Tudful yn ethol Keir Hardie, un o’r ddau aelod seneddol Llafur cyntaf.

Llun: Keir Hardie, wedi’i dynnu gan George Charles Beresford, 1905 · George Charles Beresford, Parth cyhoeddus · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 1 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft

Yn 1900 etholodd Merthyr Tudful Keir Hardie, yn sefyll dros Lafur, yn un o’i dau aelod seneddol. Ef oedd yr aelod Llafur cyntaf o Gymru, a chadwodd y sedd hyd ei farw yn 1915.

Etholwyd1900
SeddMerthyr Tudful, a anfonai ddau aelod
PlaidLlafur
Aelod hydEi farw yn 1915

Sylfaenydd plaid#

Fe’i ganed yn Swydd Lanark ar 15 Awst 1856, ac yn 1900 galwodd ynghyd y cyfarfod a sefydlodd y Pwyllgor Cynrychiolaeth Llafur, a gymerodd yr enw Plaid Lafur yn 1906.

Keir Hardie’n areithio yn Sgwâr Trafalgar, 1908
Keir Hardie’n areithio yn Sgwâr Trafalgar, 1908 · Llun: Unknown photographer, Public domain, Wikimedia Commons

Wedi etholiad 1906 ef oedd arweinydd cyntaf y blaid yn Nhŷ’r Cyffredin.

Ei gofio yn Aberdâr#

Yn 2006 dadorchuddiwyd penddelw er cof amdano yn Aberdâr.

Y Merthyr Pioneer, 31 Ionawr 1914
Y Merthyr Pioneer, 31 Ionawr 1914 · Llun: Merthyr Pioneer, 1914, Public domain, Wikimedia Commons

Lle digwyddodd

Cyn ac wedyn

  1. Y Llydawiaid yn yr Orsedd

    Daw ugain o Lydawiaid i’r Eisteddfod Genedlaethol yng Nghaerdydd a’u derbyn i Orsedd y Beirdd. Y flwyddyn wedyn sefydlant Orsedd Llydaw.

    Y Llydawiaid yn yr Orsedd
  2. Streic Fawr y Penrhyn

    Mae chwarelwyr Bethesda allan am dair blynedd, yr anghydfod hiraf yn hanes diwydiannol Prydain.

    Streic Fawr y Penrhyn
  3. Gwrthryfel Cymru

    Dan arweiniad Lloyd George, mae cynghorau sir Cymru yn gwrthod gweithredu Deddf Addysg 1902.

    Gwrthryfel Cymru
  4. Diwygiad 1904

    Mae Evan Roberts yn arwain diwygiad crefyddol sy’n llenwi capeli ledled Cymru ac yn lledu dramor.

    Diwygiad 1904

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf