Daniel Rowland
Pregethwr mawr Llangeitho (wedi’i gofnodi)Gyda Howel Harris, arweinydd y diwygiad Methodistaidd yng Nghymru. Cerddai miloedd ar draws Cymru i’w glywed yn pregethu yn Llangeitho yng Ngheredigion.
Daniel Rowland

Hanes Cymru / Llinell amser / Oes yr Adfywiad
1735
Mae Hywel Harris a Daniel Rowland yn cychwyn mudiad sy’n ail-lunio crefydd, cerddoriaeth a gwleidyddiaeth Cymru.
Llun: Howell Harris, o Gasgliad Portreadau Cymreig y Llyfrgell Genedlaethol · Unknown artist, Parth cyhoeddus · Wikimedia Commons
Yn 1735 daeth dau ŵr ifanc o Gymru, Howell Harris o Drefeca a Daniel Rowland o Langeitho, i ffydd newydd a thanbaid. Rhyngddynt taniasant ddiwygiad Methodistaidd Cymru yn y ddeunawfed ganrif.FfynonellauHowell Harris ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed ar 23 Ionawr 1714 yn Nhrefeca ger Talgarth; daeth ei dröedigaeth yn 1735, rhwng Sul y Blodau a’r Sulgwyn; wedi gwrthod ei ordeinio, aeth yn bregethwr teithiol, y pregethwr awyr agored Methodistaidd cyntaf; gyda Daniel Rowland taniodd ddiwygiad Methodistaidd Cymru yn y ddeunawfed ganrif; pan bregethai wrth ochr George Whitefield, siaradai Whitefield yn Saesneg a Harris yn Gymraeg; ciliodd i Drefeca yn 1750 a sefydlu Teulu Trefeca yno, ar batrwm y Morafiaid; bu farw yn 1773 a dywedir i ryw 20,000 o bobl ddod i’w angladd yn Nhalgarth.Rowland, Daniel (1713–1790), Methodist cleric ↗Gomer Morgan Roberts, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 1713 ym Mhantybeudy, Nantcwnlle; argyhoeddiad tua 1735 dan Griffith Jones; Llangeitho yn ganolfan Methodistiaeth Cymru, gyda miloedd ar Suliau cymun; collodd ei guradiaeth tua 1763; bu farw 16 Hydref 1790, a’i gladdu yn Llangeitho.
| Dechreuodd | 1735 |
|---|---|
| Arweinwyr | Howell Harris a Daniel Rowland |
| Canolfan | Llangeitho |
Ganed Harris yn Nhrefeca ger Talgarth ar 23 Ionawr 1714. Daeth ei dröedigaeth yng ngwanwyn 1735, rhwng Sul y Blodau a’r Sulgwyn. Wedi gwrthod ei ordeinio, aeth i’r ffordd yn bregethwr teithiol, y pregethwr awyr agored Methodistaidd cyntaf.FfynhonnellHowell Harris ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed ar 23 Ionawr 1714 yn Nhrefeca ger Talgarth; daeth ei dröedigaeth yn 1735, rhwng Sul y Blodau a’r Sulgwyn; wedi gwrthod ei ordeinio, aeth yn bregethwr teithiol, y pregethwr awyr agored Methodistaidd cyntaf; gyda Daniel Rowland taniodd ddiwygiad Methodistaidd Cymru yn y ddeunawfed ganrif; pan bregethai wrth ochr George Whitefield, siaradai Whitefield yn Saesneg a Harris yn Gymraeg; ciliodd i Drefeca yn 1750 a sefydlu Teulu Trefeca yno, ar batrwm y Morafiaid; bu farw yn 1773 a dywedir i ryw 20,000 o bobl ddod i’w angladd yn Nhalgarth.
Pan bregethai wrth ochr George Whitefield, siaradai Whitefield yn Saesneg a Harris yn Gymraeg.FfynhonnellHowell Harris ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed ar 23 Ionawr 1714 yn Nhrefeca ger Talgarth; daeth ei dröedigaeth yn 1735, rhwng Sul y Blodau a’r Sulgwyn; wedi gwrthod ei ordeinio, aeth yn bregethwr teithiol, y pregethwr awyr agored Methodistaidd cyntaf; gyda Daniel Rowland taniodd ddiwygiad Methodistaidd Cymru yn y ddeunawfed ganrif; pan bregethai wrth ochr George Whitefield, siaradai Whitefield yn Saesneg a Harris yn Gymraeg; ciliodd i Drefeca yn 1750 a sefydlu Teulu Trefeca yno, ar batrwm y Morafiaid; bu farw yn 1773 a dywedir i ryw 20,000 o bobl ddod i’w angladd yn Nhalgarth.
Ganed Rowland yn 1713 ym Mhantybeudy, Nantcwnlle, a daeth i’w ffydd tua 1735 dan bregethu Griffith Jones. Daeth ei eglwys yn Llangeitho yn ganolfan Methodistiaeth Cymru, gyda miloedd yn dod i’r cymun ar y Suliau mawr.FfynhonnellRowland, Daniel (1713–1790), Methodist cleric ↗Gomer Morgan Roberts, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 1713 ym Mhantybeudy, Nantcwnlle; argyhoeddiad tua 1735 dan Griffith Jones; Llangeitho yn ganolfan Methodistiaeth Cymru, gyda miloedd ar Suliau cymun; collodd ei guradiaeth tua 1763; bu farw 16 Hydref 1790, a’i gladdu yn Llangeitho.

Bu farw Harris yn 1773, a dywedir i ryw 20,000 o bobl ddod i’w angladd yn Nhalgarth. Bu farw Rowland ar 16 Hydref 1790 ac mae’n gorwedd yn Llangeitho.FfynonellauHowell Harris ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed ar 23 Ionawr 1714 yn Nhrefeca ger Talgarth; daeth ei dröedigaeth yn 1735, rhwng Sul y Blodau a’r Sulgwyn; wedi gwrthod ei ordeinio, aeth yn bregethwr teithiol, y pregethwr awyr agored Methodistaidd cyntaf; gyda Daniel Rowland taniodd ddiwygiad Methodistaidd Cymru yn y ddeunawfed ganrif; pan bregethai wrth ochr George Whitefield, siaradai Whitefield yn Saesneg a Harris yn Gymraeg; ciliodd i Drefeca yn 1750 a sefydlu Teulu Trefeca yno, ar batrwm y Morafiaid; bu farw yn 1773 a dywedir i ryw 20,000 o bobl ddod i’w angladd yn Nhalgarth.Rowland, Daniel (1713–1790), Methodist cleric ↗Gomer Morgan Roberts, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 1713 ym Mhantybeudy, Nantcwnlle; argyhoeddiad tua 1735 dan Griffith Jones; Llangeitho yn ganolfan Methodistiaeth Cymru, gyda miloedd ar Suliau cymun; collodd ei guradiaeth tua 1763; bu farw 16 Hydref 1790, a’i gladdu yn Llangeitho.
Ffynonellau a darllen pellach
Gyda Howel Harris, arweinydd y diwygiad Methodistaidd yng Nghymru. Cerddai miloedd ar draws Cymru i’w glywed yn pregethu yn Llangeitho yng Ngheredigion.
Daniel RowlandPregethwr tanbaid y diwygiad Methodistaidd a sefydlodd gymuned grefyddol yn Nhrefeca.
Hywel HarrisMae Bartholomew Roberts o Gasnewydd Bach, Barti Ddu, yn dod yn gapten ar long fôr-ladron ac yn dod yn fôr-leidr mwyaf llwyddiannus ei oes, gan gipio dros 400 o longau.
Barti DduMae Griffith Jones yn dechrau ysgolion sy’n symud o blwyf i blwyf, gan ddysgu miloedd lawer i ddarllen Cymraeg.
Yr ysgolion cylchynolMae William Williams, Pantycelyn, yn cyhoeddi ei emynau cyntaf. Aeth ymlaen i ysgrifennu tua 900, yn eu plith Arglwydd, arwain trwy’r anialwch.
Emynau cyntaf PantycelynMae Lewis Morris o Fôn yn cyhoeddi ei siartiau o harbyrau a baeau Cymru, yr arolwg iawn cyntaf o’r arfordir.
Siartiau arfordir CymruYsgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf