Hanes Cymru / Llinell amser / Oes yr Adfywiad

1719

Barti Ddu

Mae Bartholomew Roberts o Gasnewydd Bach, Barti Ddu, yn dod yn gapten ar long fôr-ladron ac yn dod yn fôr-leidr mwyaf llwyddiannus ei oes, gan gipio dros 400 o longau.

Llun: Bartholomew Roberts gyda’i ddwy long, y Royal Fortune a’r Ranger, engrafiad o tua 1724 · Benjamin Cole, Parth cyhoeddus · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft

Yn 1719 etholwyd morwr o Sir Benfro, John Roberts o Gasnewydd Bach, yn gapten gan griw o fôr-ladron o fewn chwe wythnos i ymuno â hwy. Fel Bartholomew Roberts, Barti Ddu, cymerodd dros 400 o longau a daeth yn fôr-leidr mwyaf llwyddiannus ei oes.

GanedCasnewydd Bach, 17 Mai 1682
Capten1719
Llongau a gymerwydDros 400

Capten trwy bleidlais#

Roedd Roberts ar fwrdd y Princess pan gymerwyd hi gan Howell Davis o Aberdaugleddau, Cymro arall. Pan laddwyd Davis ar ynys Príncipe, dewisodd y criw Roberts yn ei le, am ei ddawn i fordwyo a’i dafod hy.

Y Royal Fortune#

Enwodd long ar ôl llong yn Royal Fortune. Hwyliai ei griw dan erthyglau ysgrifenedig, a ddechreuai: “Every man has a vote in affairs of moment.” Diffoddid y golau am wyth o’r gloch.

Gwisgai wasgod a llodrau cochion, gyda phluen goch yn ei het a chroes ddiemwnt am ei wddf.

Cape Lopez#

Yn 1722, ger Cape Lopez yng Ngorllewin Affrica, ymladdodd yn erbyn HMS Swallow a’i ladd gan ergyd grawnwin. Claddodd ei griw ef yn y môr, ac ni chafwyd hyd i’w gorff erioed.

Mae llawer o haneswyr yn dyddio diwedd oes aur môr-ladrata o’i farw ef. Rhoddwyd yr enw Barti Ddu iddo yn ddiweddarach.

Y garreg ar y lawnt yng Nghasnewydd Bach sy’n cofio Barti Ddu
Y garreg ar y lawnt yng Nghasnewydd Bach sy’n cofio Barti Ddu · Llun: Gordon Hatton, CC BY-SA 2.0, Wikimedia Commons

Y bobl

1682–1722

Barti Ddu

Môr-leidr mwyaf y moroedd (wedi’i gofnodi)

John Roberts o Gasnewydd Bach yn Sir Benfro, capten môr-ladron mwyaf llwyddiannus oes yr hwyliau, a gipiodd dros 400 o longau.

Barti Ddu

Cyn ac wedyn

  1. Argraffu’n dod i Gymru

    Mae Isaac Carter yn sefydlu’r wasg argraffu barhaol gyntaf yng Nghymru, yn Nhrefhedyn ger Castellnewydd Emlyn.

    Argraffu’n dod i Gymru
  2. Yale

    Mae Elihu Yale, yr hanai ei deulu o ardal Llandegla, yn rhoi llyfrau a nwyddau i goleg yn Connecticut, sy’n cymryd ei enw. Fe’i claddwyd yn Wrecsam.

    Yale
  3. Yr ysgolion cylchynol

    Mae Griffith Jones yn dechrau ysgolion sy’n symud o blwyf i blwyf, gan ddysgu miloedd lawer i ddarllen Cymraeg.

    Yr ysgolion cylchynol
  4. Y diwygiad Methodistaidd

    Mae Hywel Harris a Daniel Rowland yn cychwyn mudiad sy’n ail-lunio crefydd, cerddoriaeth a gwleidyddiaeth Cymru.

    Y diwygiad Methodistaidd

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf