Hanes Cymru / Llinell amser / Oes yr Adfywiad

1748

Siartiau arfordir Cymru

Mae Lewis Morris o Fôn yn cyhoeddi ei siartiau o harbyrau a baeau Cymru, yr arolwg iawn cyntaf o’r arfordir.

Llun: Lewis Morris, Llewelyn Ddu o Fôn, o Gasgliad Portreadau Cymreig y Llyfrgell Genedlaethol · Unknown artist, Parth cyhoeddus · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft

Yn 1748 cyhoeddodd Lewis Morris o Fôn ei Plans of Harbours, Bars, Bays and Roads in St George’s Channel, siartiau o harbyrau a baeau Cymru a wnaeth ei harfordir yn fwy diogel i longau.

Cyhoeddwyd1748
ArolygwrLewis Morris, Llewelyn Ddu o Fôn
Talwyd ganMorris ei hun

Arolwg ar ei gost ei hun#

Roedd Morris yn swyddog tollau yng Nghaergybi, ac yno y daeth y syniad o arolygu’r arfordir iddo. Ni ddangosodd y Morlys fawr o ddiddordeb, felly gwnaeth y gwaith ar ei gost ei hun.

Addurn o Plans of Harbours, Bars, Bays and Roads in St George’s Channel, 1748
Addurn o Plans of Harbours, Bars, Bays and Roads in St George’s Channel, 1748 · Llun: Lewis Morris, Public domain, Wikimedia Commons

Lewis Morris#

Ganed ef ar 2 Mawrth 1701, mab hynaf Morris ap Rhisiart Morris o Lanfihangel Tre’r Beirdd ym Môn, a’r hynaf o’r Morrisiaid, y mae eu llythyrau at ei gilydd yn drysor o hanes Cymru.

Roedd yn fardd hefyd, fel Llewelyn Ddu o Fôn, ac yn 1751 sefydlodd y Cymmrodorion gyda’i frawd Richard. Yn ddiweddarach bu’n gweithio ym mwyngloddiau plwm Ceredigion. Bu farw ar 11 Ebrill 1765 ac mae’n gorwedd yn Llanbadarn Fawr.

Ffynonellau a darllen pellach

Wikipedia (Saesneg) ↗

Y bobl

1701–1765

Lewis Morris

Bardd a mapiwr o Fôn (wedi’i gofnodi)

Bardd, ysgolhaig a syrfëwr o Fôn a fapiodd holl arfordir Cymru ac a arweiniodd adfywiad dysg Gymraeg y Morrisiaid.

Lewis Morris

Cyn ac wedyn

  1. Y diwygiad Methodistaidd

    Mae Hywel Harris a Daniel Rowland yn cychwyn mudiad sy’n ail-lunio crefydd, cerddoriaeth a gwleidyddiaeth Cymru.

    Y diwygiad Methodistaidd
  2. Emynau cyntaf Pantycelyn

    Mae William Williams, Pantycelyn, yn cyhoeddi ei emynau cyntaf. Aeth ymlaen i ysgrifennu tua 900, yn eu plith Arglwydd, arwain trwy’r anialwch.

    Emynau cyntaf Pantycelyn
  3. Y Cymmrodorion

    Mae Cymry Llundain yn sefydlu Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion i astudio a dathlu iaith, llên a hanes Cymru.

    Y Cymmrodorion
  4. Teulu Trefeca

    Mae Howel Harris yn casglu cymuned o dros gant o bobl yn Nhrefeca, yn byw ac yn gweithio gyda’i gilydd mewn ffydd.

    Teulu Trefeca

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf