Lewis Morris
Bardd a mapiwr o Fôn (wedi’i gofnodi)Bardd, ysgolhaig a syrfëwr o Fôn a fapiodd holl arfordir Cymru ac a arweiniodd adfywiad dysg Gymraeg y Morrisiaid.
Lewis Morris

Hanes Cymru / Llinell amser / Oes yr Adfywiad
1748
Mae Lewis Morris o Fôn yn cyhoeddi ei siartiau o harbyrau a baeau Cymru, yr arolwg iawn cyntaf o’r arfordir.
Llun: Lewis Morris, Llewelyn Ddu o Fôn, o Gasgliad Portreadau Cymreig y Llyfrgell Genedlaethol · Unknown artist, Parth cyhoeddus · Wikimedia Commons
Yn 1748 cyhoeddodd Lewis Morris o Fôn ei Plans of Harbours, Bars, Bays and Roads in St George’s Channel, siartiau o harbyrau a baeau Cymru a wnaeth ei harfordir yn fwy diogel i longau.FfynhonnellLewis Morris (1701–1765) ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed ar 2 Mawrth 1701, mab hynaf Morris ap Rhisiart Morris o Lanfihangel Tre’r Beirdd ym Môn a’r hynaf o’r Morrisiaid, y mae eu llythyrau at ei gilydd yn ffynhonnell hanesyddol werthfawr; daeth y syniad o arolygu’r arfordir tra oedd yn swyddog tollau yng Nghaergybi; ni ddangosodd y Morlys fawr o ddiddordeb, felly gwnaeth y gwaith ar ei gost ei hun; daeth ei Plans of harbours, bars, bays and roads in St George’s Channel allan yn 1748 a gwneud arfordir Cymru’n fwy diogel i longau; ei enw barddol oedd Llewelyn Ddu o Fôn; yn 1751 sefydlodd Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion gyda’i frawd Richard; bu farw ar 11 Ebrill 1765 ac mae’n gorwedd yn Llanbadarn Fawr.
| Cyhoeddwyd | 1748 |
|---|---|
| Arolygwr | Lewis Morris, Llewelyn Ddu o Fôn |
| Talwyd gan | Morris ei hun |
Roedd Morris yn swyddog tollau yng Nghaergybi, ac yno y daeth y syniad o arolygu’r arfordir iddo. Ni ddangosodd y Morlys fawr o ddiddordeb, felly gwnaeth y gwaith ar ei gost ei hun.FfynhonnellLewis Morris (1701–1765) ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed ar 2 Mawrth 1701, mab hynaf Morris ap Rhisiart Morris o Lanfihangel Tre’r Beirdd ym Môn a’r hynaf o’r Morrisiaid, y mae eu llythyrau at ei gilydd yn ffynhonnell hanesyddol werthfawr; daeth y syniad o arolygu’r arfordir tra oedd yn swyddog tollau yng Nghaergybi; ni ddangosodd y Morlys fawr o ddiddordeb, felly gwnaeth y gwaith ar ei gost ei hun; daeth ei Plans of harbours, bars, bays and roads in St George’s Channel allan yn 1748 a gwneud arfordir Cymru’n fwy diogel i longau; ei enw barddol oedd Llewelyn Ddu o Fôn; yn 1751 sefydlodd Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion gyda’i frawd Richard; bu farw ar 11 Ebrill 1765 ac mae’n gorwedd yn Llanbadarn Fawr.

Ganed ef ar 2 Mawrth 1701, mab hynaf Morris ap Rhisiart Morris o Lanfihangel Tre’r Beirdd ym Môn, a’r hynaf o’r Morrisiaid, y mae eu llythyrau at ei gilydd yn drysor o hanes Cymru.FfynhonnellLewis Morris (1701–1765) ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed ar 2 Mawrth 1701, mab hynaf Morris ap Rhisiart Morris o Lanfihangel Tre’r Beirdd ym Môn a’r hynaf o’r Morrisiaid, y mae eu llythyrau at ei gilydd yn ffynhonnell hanesyddol werthfawr; daeth y syniad o arolygu’r arfordir tra oedd yn swyddog tollau yng Nghaergybi; ni ddangosodd y Morlys fawr o ddiddordeb, felly gwnaeth y gwaith ar ei gost ei hun; daeth ei Plans of harbours, bars, bays and roads in St George’s Channel allan yn 1748 a gwneud arfordir Cymru’n fwy diogel i longau; ei enw barddol oedd Llewelyn Ddu o Fôn; yn 1751 sefydlodd Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion gyda’i frawd Richard; bu farw ar 11 Ebrill 1765 ac mae’n gorwedd yn Llanbadarn Fawr.
Roedd yn fardd hefyd, fel Llewelyn Ddu o Fôn, ac yn 1751 sefydlodd y Cymmrodorion gyda’i frawd Richard. Yn ddiweddarach bu’n gweithio ym mwyngloddiau plwm Ceredigion. Bu farw ar 11 Ebrill 1765 ac mae’n gorwedd yn Llanbadarn Fawr.FfynhonnellLewis Morris (1701–1765) ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed ar 2 Mawrth 1701, mab hynaf Morris ap Rhisiart Morris o Lanfihangel Tre’r Beirdd ym Môn a’r hynaf o’r Morrisiaid, y mae eu llythyrau at ei gilydd yn ffynhonnell hanesyddol werthfawr; daeth y syniad o arolygu’r arfordir tra oedd yn swyddog tollau yng Nghaergybi; ni ddangosodd y Morlys fawr o ddiddordeb, felly gwnaeth y gwaith ar ei gost ei hun; daeth ei Plans of harbours, bars, bays and roads in St George’s Channel allan yn 1748 a gwneud arfordir Cymru’n fwy diogel i longau; ei enw barddol oedd Llewelyn Ddu o Fôn; yn 1751 sefydlodd Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion gyda’i frawd Richard; bu farw ar 11 Ebrill 1765 ac mae’n gorwedd yn Llanbadarn Fawr.
Ffynonellau a darllen pellach
Bardd, ysgolhaig a syrfëwr o Fôn a fapiodd holl arfordir Cymru ac a arweiniodd adfywiad dysg Gymraeg y Morrisiaid.
Lewis MorrisMae Hywel Harris a Daniel Rowland yn cychwyn mudiad sy’n ail-lunio crefydd, cerddoriaeth a gwleidyddiaeth Cymru.
Y diwygiad MethodistaiddMae William Williams, Pantycelyn, yn cyhoeddi ei emynau cyntaf. Aeth ymlaen i ysgrifennu tua 900, yn eu plith Arglwydd, arwain trwy’r anialwch.
Emynau cyntaf PantycelynMae Cymry Llundain yn sefydlu Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion i astudio a dathlu iaith, llên a hanes Cymru.
Y CymmrodorionMae Howel Harris yn casglu cymuned o dros gant o bobl yn Nhrefeca, yn byw ac yn gweithio gyda’i gilydd mewn ffydd.
Teulu TrefecaYsgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf