Hanes Cymru / Llinell amser / Oes y Brenhinoedd

c. 1079

Sallwyr Rhygyfarch

Yn Llanbadarn Fawr, mae Rhygyfarch a’i frawd Ieuan yn gwneud llyfr salmau wedi’i addurno â phlethwaith a bwystfilod, un o drysorau celfyddyd Cymru.

Llun: Dechrau Salm 1 yn Sallwyr Rhygyfarch, a wnaed yn Llanbadarn Fawr tua 1080 · Ithael and Ieuan ap Sulien, Llanbadarn Fawr; Trinity College Dublin, Parth cyhoeddus · Wikimedia Commons

c. 1079Oes y BrenhinoeddAr y llinell amser (wedi’i gofnodi)
Gwrando ar y dudalen hon 1 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft

Yn Llanbadarn Fawr, gwnaeth meibion Sulien lyfr salmau i Rygyfarch: wedi’i ysgrifennu gan yr ysgrifydd Ithael, wedi’i baentio gan Ieuan, gyda phenillion gan Rygyfarch ei hun. Mae’n un o drysorau celf Cymru.

PrydRhwng 1064 a 1082
BleLlanbadarn Fawr
HeddiwColeg y Drindod, Dulyn, MS 50

Clymwaith a bwystfilod#

Mae ei lythrennau mawr yn llawn clymwaith a chreaduriaid, dan ddylanwad trwm arddulliau Gwyddelig y dydd, gyda chyffyrddiad o’r gogledd Llychlynnaidd hefyd.

Llyfr teulu#

Mae penillion Lladin Rhygyfarch ei hun ynddo, a thynnodd ei frawd Ieuan y lluniau a’r llythrennau mawr.

Yn Nulyn#

Cedwir y llyfr heddiw yng Ngholeg y Drindod, Dulyn. Yn ogystal â’r salmau mae ynddo ferthyrdraeth Jerôm, rhestr y seintiau a’u dyddiau.

Ffynonellau a darllen pellach

Wicipedia ↗

Y bobl

1057–1099

Rhygyfarch

Cofiannydd Dewi Sant (wedi’i gofnodi)

Ysgolhaig o Lanbadarn Fawr a ysgrifennodd Fuchedd Dewi, y llyfr a wnaeth Dewi’n adnabyddus drwy’r byd Cristnogol.

Rhygyfarch

Cyn ac wedyn

  1. Bleddyn ap Cynfyn (wedi’i gofnodi)

    Mae Bleddyn ap Cynfyn yn rheoli Gwynedd a Phowys. Fe’i cofir fel brenin tirion a thrugarog a ddiwygiodd gyfreithiau Hywel Dda.

    Bleddyn ap Cynfyn
  2. Sulien Ddoeth (wedi’i gofnodi)

    Mae Sulien, ysgolhaig a fu’n astudio yn Iwerddon ac a fu’n dysgu yn Llanbadarn Fawr, yn dod yn Esgob Tyddewi. Mae ei feibion yn gwneud Llanbadarn yn ganolfan dysg.

    Sulien Ddoeth
  3. Brwydr Mynydd Carn (wedi’i gofnodi)

    Mae Gruffudd ap Cynan a Rhys ap Tewdwr yn adennill eu teyrnasoedd, Gwynedd a Deheubarth.

    Brwydr Mynydd Carn
  4. Gwilym yn Nhyddewi (wedi’i gofnodi)

    Daw Gwilym Goncwerwr i Dyddewi yn bererin, ac mae’n cwrdd â Rhys ap Tewdwr, y mae’n ei gydnabod yn frenin Deheubarth.

    Gwilym yn Nhyddewi

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf