Hanes Cymru / Llinell amser / Oes y Brenhinoedd

1081

Gwilym yn Nhyddewi

Daw Gwilym Goncwerwr i Dyddewi yn bererin, ac mae’n cwrdd â Rhys ap Tewdwr, y mae’n ei gydnabod yn frenin Deheubarth.

Llun: Gwilym Goncwerwr ar Dapestri Bayeux. · Bayeux Tapestry; photograph by Myrabella, Parth cyhoeddus · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 1 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft

Daeth Gwilym Goncwerwr i Dyddewi yn bererin, a chwrdd â Rhys ap Tewdwr, a dderbyniodd yn frenin Deheubarth.

Pryd1081; mae’r Brut yn rhoi 1079
BleMynyw, Tyddewi
TelerauTalai Rhys £40 y flwyddyn i Wilym

‘I weddïo ar bererindod’#

Brut y Tywysogion: daeth Gwilym Fastard, brenin y Saeson a’r Ffrancod a’r Brythoniaid, i weddïo ar bererindod i Fynyw.

Eglwys Gadeiriol Tyddewi ger afon Alun, ar safle’r eglwys y daeth y brenin iddi.
Eglwys Gadeiriol Tyddewi ger afon Alun, ar safle’r eglwys y daeth y brenin iddi. · Llun: Ввласенко, CC BY 4.0, Wikimedia Commons

Deugain punt y flwyddyn#

Daeth y brenin a Rhys i gytundeb: talai Rhys £40 y flwyddyn i Wilym am ei deyrnas.

Creirfa Dewi#

Roedd Tyddewi yn lle y deuai hyd yn oed brenhinoedd iddo. Denai creirfa Dewi bererinion drwy’r Oesoedd Canol, a daeth dwy bererindod i Dyddewi i gyfrif fel un i Rufain.

Lle digwyddodd

Y bobl

d. 1093

Rhys ap Tewdwr

Brenin y Deheubarth (wedi’i gofnodi)

Brenin y Deheubarth a ddaliodd y de yn erbyn y Normaniaid. Ohono ef y disgyn yr Arglwydd Rhys, a thrwy ei ferch Nest, llawer o deuluoedd mawr Cymru.

Rhys ap Tewdwr

Brwydrau a dogfennau’r cyfnod

Cyn ac wedyn

  1. Sallwyr Rhygyfarch (wedi’i gofnodi)

    Yn Llanbadarn Fawr, mae Rhygyfarch a’i frawd Ieuan yn gwneud llyfr salmau wedi’i addurno â phlethwaith a bwystfilod, un o drysorau celfyddyd Cymru.

    Sallwyr Rhygyfarch
  2. Brwydr Mynydd Carn (wedi’i gofnodi)

    Mae Gruffudd ap Cynan a Rhys ap Tewdwr yn adennill eu teyrnasoedd, Gwynedd a Deheubarth.

    Brwydr Mynydd Carn
  3. Ysgrifennu’r Pedair Cainc (wedi’i gofnodi)

    Mae awdur anhysbys yn llunio Pedair Cainc y Mabinogi, chwedlau Pwyll, Branwen, Manawydan a Math, campweithiau adrodd straeon Ewrop.

    Ysgrifennu’r Pedair Cainc
  4. Buddugoliaeth Llandudoch (wedi’i gofnodi)

    Mae Rhys ap Tewdwr yn trechu ei wrthwynebwyr yn Llandudoch ac yn cadw Deheubarth ynghyd.

    Buddugoliaeth Llandudoch

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf