Hanes Cymru / Llinell amser / Oes y Brenhinoedd

1073

Sulien Ddoeth

Mae Sulien, ysgolhaig a fu’n astudio yn Iwerddon ac a fu’n dysgu yn Llanbadarn Fawr, yn dod yn Esgob Tyddewi. Mae ei feibion yn gwneud Llanbadarn yn ganolfan dysg.

Llun: Y plac i Sulien yn Llanbadarn Fawr. · Eirian Evans, CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 1 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft

Daeth Sulien o Lanbadarn Fawr, a alwyd gan y croniclwyr yn ddoethaf y Brythoniaid, yn esgob Tyddewi. Gwnaeth ef a’i feibion Lanbadarn yn gartref dysg.

PrydEsgob 1072/3 hyd 1078, ac eto 1080 hyd 1085
GanwydLlanbadarn Fawr, 1011
Bu farw1091, tua phedwar ugain oed

Deunaw mlynedd o ysgol#

Wedi ysgolion Cymru, treuliodd Sulien bum mlynedd yn ysgolion yr Alban a thair ar ddeg yn rhai Iwerddon, yna daeth adref i Geredigion ac ennill bri mawr am ei ddysgu a’i ddysg.

Eglwys Sant Padarn, Llanbadarn Fawr, ger Aberystwyth
Eglwys Sant Padarn, Llanbadarn Fawr, ger Aberystwyth · Llun: Pricey, CC BY 3.0, Wikimedia Commons · Mwy yn yr oriel

Pedwar mab#

Dysgodd ei bedwar mab ei hun: Rhygyfarch, Arthen, Daniel ac Ieuan. Ysgrifennodd Ieuan gerdd Ladin am ei dad a’i deulu; ysgrifennodd Rhygyfarch Fuchedd Dewi.

‘Doethaf y Brythoniaid’#

Pan fu farw galwodd Brut y Tywysogion ef yn ddoethaf y Brythoniaid, ac enwog am ei fuchedd grefyddol.

Lle digwyddodd

Y bobl

1011–1091

Sulien

Y doethaf o’r Brythoniaid (wedi’i gofnodi)

Ysgolhaig ac esgob Tyddewi a fu’n astudio am flynyddoedd yn yr Alban ac Iwerddon a gwneud Llanbadarn Fawr yn ysgol enwog. Tad Rhygyfarch.

Sulien

Cyn ac wedyn

  1. Y Normaniaid yng Nghas-gwent (wedi’i gofnodi)

    Mae William FitzOsbern yn dechrau codi castell carreg uwchben afon Gwy yng Nghas-gwent, un o’r cyntaf ym Mhrydain, wrth i’r Normaniaid wthio i mewn i Gymru.

    Y Normaniaid yng Nghas-gwent
  2. Bleddyn ap Cynfyn (wedi’i gofnodi)

    Mae Bleddyn ap Cynfyn yn rheoli Gwynedd a Phowys. Fe’i cofir fel brenin tirion a thrugarog a ddiwygiodd gyfreithiau Hywel Dda.

    Bleddyn ap Cynfyn
  3. Sallwyr Rhygyfarch (wedi’i gofnodi)

    Yn Llanbadarn Fawr, mae Rhygyfarch a’i frawd Ieuan yn gwneud llyfr salmau wedi’i addurno â phlethwaith a bwystfilod, un o drysorau celfyddyd Cymru.

    Sallwyr Rhygyfarch
  4. Brwydr Mynydd Carn (wedi’i gofnodi)

    Mae Gruffudd ap Cynan a Rhys ap Tewdwr yn adennill eu teyrnasoedd, Gwynedd a Deheubarth.

    Brwydr Mynydd Carn

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf