Jim Griffiths
Ysgrifennydd Gwladol cyntaf Cymru (wedi’i gofnodi)Glöwr o’r Betws ger Rhydaman a ddaeth yn weinidog Llafur ac a adeiladodd y wladwriaeth les.
Jim Griffiths
Hanes Cymru / Llinell amser / Cymru’r Ugeinfed Ganrif
1964
Daw Jim Griffiths yn Ysgrifennydd Gwladol cyntaf Cymru.
Llun: Jim Griffiths ar daith o gwmpas Cymru wedi’i benodi’n Ysgrifennydd Gwladol, Tachwedd 1964, wedi’i dynnu gan Geoff Charles · Geoff Charles, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Ar 16 Hydref 1964 daeth Jim Griffiths, y glöwr o’r Betws, yn Ysgrifennydd Gwladol cyntaf Cymru, ac ym mis Ebrill 1965 sefydlwyd y Swyddfa Gymreig.FfynhonnellJim Griffiths ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed yn y Betws, ger Rhydaman, ar 19 Medi 1890; gadawodd yr ysgol yn 13 oed i weithio ym mhwll Rhif 1 Rhydaman; llywydd Ffederasiwn Glowyr De Cymru o 1934 hyd 1936; aelod seneddol dros Lanelli o 1936 hyd 1970; Gweinidog Yswiriant Gwladol o 1945 hyd 1950; Ysgrifennydd Gwladol cyntaf Cymru, o 16 Hydref 1964 hyd 5 Ebrill 1966; bu farw ar 7 Awst 1975, a galwodd Jim Callaghan ef yn un o feibion mwyaf Cymru.FfynhonnellWelsh Office ↗Wikipedia (Saesneg)Crëwyd swydd Ysgrifennydd Gwladol Cymru ym mis Hydref 1964, a sefydlwyd y Swyddfa Gymreig ym mis Ebrill 1965; cymerodd drosodd gynllunio economaidd, tai, llywodraeth leol, cynllunio gwlad a thref, y parciau cenedlaethol, adeiladau hanesyddol a materion diwylliannol yng Nghymru; dilynodd iechyd a ffyrdd yn 1969, y rhan fwyaf o addysg ysgolion yn 1970, ac amaeth yn 1978; ei chartref oedd Adeiladau’r Goron, Parc Cathays, Caerdydd; fe’i dirwynwyd i ben ar 1 Gorffennaf 1999, pan aeth y rhan fwyaf o’i phwerau i Gynulliad Cenedlaethol Cymru.
| Ysgrifennydd Gwladol cyntaf | Jim Griffiths, 1964–1966 |
|---|---|
| Sefydlu’r Swyddfa Gymreig | Ebrill 1965 |
| Cartref | Adeiladau’r Goron, Parc Cathays, Caerdydd |
| Hyd | 1 Gorffennaf 1999 |
Ganed Jim Griffiths yn y Betws, ger Rhydaman, ar 19 Medi 1890, ac aeth i lawr y pwll yn dair ar ddeg. Arweiniodd Ffederasiwn Glowyr De Cymru, eisteddodd dros Lanelli o 1936 hyd 1970, a bu’n Weinidog Yswiriant Gwladol wedi’r rhyfel.FfynhonnellJim Griffiths ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed yn y Betws, ger Rhydaman, ar 19 Medi 1890; gadawodd yr ysgol yn 13 oed i weithio ym mhwll Rhif 1 Rhydaman; llywydd Ffederasiwn Glowyr De Cymru o 1934 hyd 1936; aelod seneddol dros Lanelli o 1936 hyd 1970; Gweinidog Yswiriant Gwladol o 1945 hyd 1950; Ysgrifennydd Gwladol cyntaf Cymru, o 16 Hydref 1964 hyd 5 Ebrill 1966; bu farw ar 7 Awst 1975, a galwodd Jim Callaghan ef yn un o feibion mwyaf Cymru.
Cymerodd y Swyddfa Gymreig ofal am dai, llywodraeth leol, cynllunio, y parciau cenedlaethol, adeiladau hanesyddol a’r celfyddydau yng Nghymru. Dilynodd iechyd a ffyrdd yn 1969, ysgolion yn 1970 ac amaeth yn 1978.FfynhonnellWelsh Office ↗Wikipedia (Saesneg)Crëwyd swydd Ysgrifennydd Gwladol Cymru ym mis Hydref 1964, a sefydlwyd y Swyddfa Gymreig ym mis Ebrill 1965; cymerodd drosodd gynllunio economaidd, tai, llywodraeth leol, cynllunio gwlad a thref, y parciau cenedlaethol, adeiladau hanesyddol a materion diwylliannol yng Nghymru; dilynodd iechyd a ffyrdd yn 1969, y rhan fwyaf o addysg ysgolion yn 1970, ac amaeth yn 1978; ei chartref oedd Adeiladau’r Goron, Parc Cathays, Caerdydd; fe’i dirwynwyd i ben ar 1 Gorffennaf 1999, pan aeth y rhan fwyaf o’i phwerau i Gynulliad Cenedlaethol Cymru.

Gweithiodd y Swyddfa Gymreig o Barc Cathays yng Nghaerdydd hyd 1 Gorffennaf 1999, pan aeth y rhan fwyaf o’i phwerau i Gynulliad Cenedlaethol newydd Cymru. Galwodd Jim Callaghan Griffiths yn un o feibion mwyaf Cymru.FfynhonnellWelsh Office ↗Wikipedia (Saesneg)Crëwyd swydd Ysgrifennydd Gwladol Cymru ym mis Hydref 1964, a sefydlwyd y Swyddfa Gymreig ym mis Ebrill 1965; cymerodd drosodd gynllunio economaidd, tai, llywodraeth leol, cynllunio gwlad a thref, y parciau cenedlaethol, adeiladau hanesyddol a materion diwylliannol yng Nghymru; dilynodd iechyd a ffyrdd yn 1969, y rhan fwyaf o addysg ysgolion yn 1970, ac amaeth yn 1978; ei chartref oedd Adeiladau’r Goron, Parc Cathays, Caerdydd; fe’i dirwynwyd i ben ar 1 Gorffennaf 1999, pan aeth y rhan fwyaf o’i phwerau i Gynulliad Cenedlaethol Cymru.FfynhonnellJim Griffiths ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed yn y Betws, ger Rhydaman, ar 19 Medi 1890; gadawodd yr ysgol yn 13 oed i weithio ym mhwll Rhif 1 Rhydaman; llywydd Ffederasiwn Glowyr De Cymru o 1934 hyd 1936; aelod seneddol dros Lanelli o 1936 hyd 1970; Gweinidog Yswiriant Gwladol o 1945 hyd 1950; Ysgrifennydd Gwladol cyntaf Cymru, o 16 Hydref 1964 hyd 5 Ebrill 1966; bu farw ar 7 Awst 1975, a galwodd Jim Callaghan ef yn un o feibion mwyaf Cymru.

Ffynonellau a darllen pellach
Glöwr o’r Betws ger Rhydaman a ddaeth yn weinidog Llafur ac a adeiladodd y wladwriaeth les.
Jim GriffithsMae aelodau Cymdeithas yr Iaith yn eistedd ar bont yn Aberystwyth ym mhrotest gyntaf y gymdeithas dros y Gymraeg.
Protest Pont TrefechanMae Owain Williams, Emyr Llywelyn Jones a John Albert Jones yn croesi mynyddoedd yr Arenig liw nos ac yn bomio’r newidydd yng ngwaith argae Tryweryn. Ni chaiff neb ei anafu. Dyma weithred gyntaf Mudiad Amddiffyn Cymru.
MAC yn taro yn NhrywerynBoddir pentref Capel Celyn i gyflenwi dŵr i Lerpwl, er gwaethaf gwrthwynebiad bron yn unfrydol yng Nghymru.
Boddi TrywerynMae Tom Jones o Drefforest yn cyrraedd brig y siartiau gydag It’s Not Unusual ac yn dechrau un o’r gyrfaoedd hiraf mewn cerddoriaeth boblogaidd.
It’s Not UnusualYsgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf