
Cymru Glyndŵr
Machynlleth
Yma y coronwyd Glyndŵr yn Dywysog Cymru ac y cynhaliodd ei senedd. Mae’r dref yn dal i alw ei hun yn hen brifddinas Cymru.
Llun: Y Senedd-dy ym Machynlleth, sy’n gysylltiedig â senedd Owain Glyndŵr yn 1404 · Llywelyn2000, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Ystyr yr enw
Machynlleth: maes Cynllaith
Machynlleth
- Ma maes, man
- chynlleth Cynllaith, enw dynffurf ar Cynllaith
Ym Machynlleth, yn nyffryn Dyfi, y cynhaliodd Owain Glyndŵr ei senedd gyntaf yn 1404 ac y coronwyd ef yn Dywysog Cymru, gerbron llysgenhadon o’r Alban, Ffrainc a Sbaen. Mae’r dref yn galw ei hun yn hen brifddinas Cymru.FfynonellauMachynlleth ↗Wikipedia (Saesneg)Machynlleth, tref farchnad yn nyffryn Dyfi ym Mhowys, yn hen Sir Drefaldwyn; daw’r enw o ma, maes neu wastadedd, a Chynllaith, enw person; dangosodd dyddio radiocarbon fod copr yn cael ei gloddio yn Oes yr Efydd o fewn milltir i ganol y dref; cododd y Rhufeiniaid gaer yng Nghefn Caer ger Pennal; yn 1291 rhoddodd siarter frenhinol i Owen de la Pole, arglwydd Powys, farchnad ym Machynlleth bob dydd Mercher am byth a dwy ffair bob blwyddyn, ac mae marchnad dydd Mercher yn brysur o hyd 700 mlynedd yn ddiweddarach; dengys dogfen o 1632 anifeiliaid ar werth o siroedd Meirionnydd, Trefaldwyn, Aberteifi, Caerfyrddin a Dinbych; enwyd Pont ar Ddyfi gyntaf yn 1533; Machynlleth oedd lle senedd Gymreig Owain Glyndŵr yn 1404 ac mae’n hawlio bod yn hen brifddinas Cymru; coronwyd Owain yn Dywysog Cymru yn 1404 ger y Senedd-dy, un o dri thŷ canoloesol yn y dref, gerbron arweinwyr o’r Alban, Ffrainc a Sbaen, a chynhaliodd ei senedd olaf ym Mhennal gerllaw, ger eglwys Sant Pedr ad Vincula; daeth yr Eisteddfod Genedlaethol yn 1937 a 1981; agorodd siop gyntaf Laura Ashley yn 35 Heol Maengwyn yn 1961; tŵr y cloc, 23.7 m o uchder, yw symbol y dref; cartref MoMA Cymru ac yn agos at y Ganolfan Dechnoleg Amgen; yng nghanol Biosffer Dyfi, a gyhoeddwyd gan UNESCO yn 2009; ar Lwybr Glyndŵr; yn 2021 gallai 50.2% o’r bobl siarad, darllen ac ysgrifennu Cymraeg.Machynlleth ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: Machynlleth, tref ger aber Afon Dyfi; ei hadeilad enwocaf yw Senedd-dy Owain Glyndŵr; marchnad bwysig bob dydd Mercher; cynhaliodd Owain Glyndŵr senedd ym Machynlleth yn 1404, ac yno, yng ngwydd llysgenhadon o Ffrainc, yr Alban a Sbaen, coronwyd Owain yn Dywysog Cymru; bu’r bardd Llawdden (fl. 1450) yn byw yma; codwyd y bont bresennol dros afon Dyfi yn 1805 am £250.Machynlleth ↗Wikipedia (Saesneg)Machynlleth oedd lle senedd Gymreig Owain Glyndŵr yn 1404, a choronwyd Owain yn Dywysog Cymru yn 1404 ger y Senedd-dy, gydag arweinwyr o’r Alban, Ffrainc a Sbaen yn bresennol; mae’r Senedd-dy yn un o dri thŷ canoloesol yn y dref; mae’r dref yn hawlio mai hi yw hen brifddinas Cymru.
| Senedd gyntaf Glyndŵr | 1404FfynonellauOwain Glyndŵr’s parliaments ↗Cymdeithas Owain Glyndŵr, owain-glyndwr.wales (Saesneg)Galwodd Owain o leiaf ddwy senedd, y gyntaf ym Machynlleth yn 1404 a’r ail yn Harlech flwyddyn yn ddiweddarach; credwyd am ganrifoedd mai’r Senedd-dy oedd yr adeilad lle cynhaliwyd y senedd gyntaf, er bod dyddio cylchoedd coed yn dangos adeilad diweddarach, ac efallai i un cynharach sefyll ar y safle; heddiw mae ynddo arddangosfa ar hanes Owain, gydag arddangosiadau dwyieithog, murlun mawr o frwydr Hyddgen a chopi o Lythyr Pennal.Owain Glyndŵr timeline: 1404 ↗Cymdeithas Owain Glyndŵr, owain-glyndwr.wales (Saesneg)Gwanwyn 1404: cymerodd Glyndŵr gestyll Cricieth, Aberystwyth a Harlech; 10 Mai, yn Nolgellau gwnaeth Ruffudd Yonge yn ganghellor a John Hanmer yn llysgennad arbennig; 21 Mehefin 1404, ei senedd gyntaf ym Machynlleth; 14 Gorffennaf 1404, gwnaeth Gruffudd Yonge a John Hanmer gytundeb cynghrair ffurfiol â Siarl VI ym Mharis. |
|---|---|
| Marchnad dydd Mercher | Trwy siarter yn 1291FfynhonnellMachynlleth ↗Wikipedia (Saesneg)Machynlleth, tref farchnad yn nyffryn Dyfi ym Mhowys, yn hen Sir Drefaldwyn; daw’r enw o ma, maes neu wastadedd, a Chynllaith, enw person; dangosodd dyddio radiocarbon fod copr yn cael ei gloddio yn Oes yr Efydd o fewn milltir i ganol y dref; cododd y Rhufeiniaid gaer yng Nghefn Caer ger Pennal; yn 1291 rhoddodd siarter frenhinol i Owen de la Pole, arglwydd Powys, farchnad ym Machynlleth bob dydd Mercher am byth a dwy ffair bob blwyddyn, ac mae marchnad dydd Mercher yn brysur o hyd 700 mlynedd yn ddiweddarach; dengys dogfen o 1632 anifeiliaid ar werth o siroedd Meirionnydd, Trefaldwyn, Aberteifi, Caerfyrddin a Dinbych; enwyd Pont ar Ddyfi gyntaf yn 1533; Machynlleth oedd lle senedd Gymreig Owain Glyndŵr yn 1404 ac mae’n hawlio bod yn hen brifddinas Cymru; coronwyd Owain yn Dywysog Cymru yn 1404 ger y Senedd-dy, un o dri thŷ canoloesol yn y dref, gerbron arweinwyr o’r Alban, Ffrainc a Sbaen, a chynhaliodd ei senedd olaf ym Mhennal gerllaw, ger eglwys Sant Pedr ad Vincula; daeth yr Eisteddfod Genedlaethol yn 1937 a 1981; agorodd siop gyntaf Laura Ashley yn 35 Heol Maengwyn yn 1961; tŵr y cloc, 23.7 m o uchder, yw symbol y dref; cartref MoMA Cymru ac yn agos at y Ganolfan Dechnoleg Amgen; yng nghanol Biosffer Dyfi, a gyhoeddwyd gan UNESCO yn 2009; ar Lwybr Glyndŵr; yn 2021 gallai 50.2% o’r bobl siarad, darllen ac ysgrifennu Cymraeg. |
| Siarad, darllen ac ysgrifennu Cymraeg | 50.2% (2021)FfynhonnellMachynlleth ↗Wikipedia (Saesneg)Machynlleth, tref farchnad yn nyffryn Dyfi ym Mhowys, yn hen Sir Drefaldwyn; daw’r enw o ma, maes neu wastadedd, a Chynllaith, enw person; dangosodd dyddio radiocarbon fod copr yn cael ei gloddio yn Oes yr Efydd o fewn milltir i ganol y dref; cododd y Rhufeiniaid gaer yng Nghefn Caer ger Pennal; yn 1291 rhoddodd siarter frenhinol i Owen de la Pole, arglwydd Powys, farchnad ym Machynlleth bob dydd Mercher am byth a dwy ffair bob blwyddyn, ac mae marchnad dydd Mercher yn brysur o hyd 700 mlynedd yn ddiweddarach; dengys dogfen o 1632 anifeiliaid ar werth o siroedd Meirionnydd, Trefaldwyn, Aberteifi, Caerfyrddin a Dinbych; enwyd Pont ar Ddyfi gyntaf yn 1533; Machynlleth oedd lle senedd Gymreig Owain Glyndŵr yn 1404 ac mae’n hawlio bod yn hen brifddinas Cymru; coronwyd Owain yn Dywysog Cymru yn 1404 ger y Senedd-dy, un o dri thŷ canoloesol yn y dref, gerbron arweinwyr o’r Alban, Ffrainc a Sbaen, a chynhaliodd ei senedd olaf ym Mhennal gerllaw, ger eglwys Sant Pedr ad Vincula; daeth yr Eisteddfod Genedlaethol yn 1937 a 1981; agorodd siop gyntaf Laura Ashley yn 35 Heol Maengwyn yn 1961; tŵr y cloc, 23.7 m o uchder, yw symbol y dref; cartref MoMA Cymru ac yn agos at y Ganolfan Dechnoleg Amgen; yng nghanol Biosffer Dyfi, a gyhoeddwyd gan UNESCO yn 2009; ar Lwybr Glyndŵr; yn 2021 gallai 50.2% o’r bobl siarad, darllen ac ysgrifennu Cymraeg. |
Maes Cynllaith
Daw’r enw o ma, maes neu wastadedd, a Chynllaith, enw dyn. Roedd pobl yn cloddio copr o fewn milltir i’r dref yn Oes yr Efydd, a chododd y Rhufeiniaid gaer yng Nghefn Caer, ger Pennal.FfynhonnellMachynlleth ↗Wikipedia (Saesneg)Machynlleth, tref farchnad yn nyffryn Dyfi ym Mhowys, yn hen Sir Drefaldwyn; daw’r enw o ma, maes neu wastadedd, a Chynllaith, enw person; dangosodd dyddio radiocarbon fod copr yn cael ei gloddio yn Oes yr Efydd o fewn milltir i ganol y dref; cododd y Rhufeiniaid gaer yng Nghefn Caer ger Pennal; yn 1291 rhoddodd siarter frenhinol i Owen de la Pole, arglwydd Powys, farchnad ym Machynlleth bob dydd Mercher am byth a dwy ffair bob blwyddyn, ac mae marchnad dydd Mercher yn brysur o hyd 700 mlynedd yn ddiweddarach; dengys dogfen o 1632 anifeiliaid ar werth o siroedd Meirionnydd, Trefaldwyn, Aberteifi, Caerfyrddin a Dinbych; enwyd Pont ar Ddyfi gyntaf yn 1533; Machynlleth oedd lle senedd Gymreig Owain Glyndŵr yn 1404 ac mae’n hawlio bod yn hen brifddinas Cymru; coronwyd Owain yn Dywysog Cymru yn 1404 ger y Senedd-dy, un o dri thŷ canoloesol yn y dref, gerbron arweinwyr o’r Alban, Ffrainc a Sbaen, a chynhaliodd ei senedd olaf ym Mhennal gerllaw, ger eglwys Sant Pedr ad Vincula; daeth yr Eisteddfod Genedlaethol yn 1937 a 1981; agorodd siop gyntaf Laura Ashley yn 35 Heol Maengwyn yn 1961; tŵr y cloc, 23.7 m o uchder, yw symbol y dref; cartref MoMA Cymru ac yn agos at y Ganolfan Dechnoleg Amgen; yng nghanol Biosffer Dyfi, a gyhoeddwyd gan UNESCO yn 2009; ar Lwybr Glyndŵr; yn 2021 gallai 50.2% o’r bobl siarad, darllen ac ysgrifennu Cymraeg.
Marchnad am byth
Rhoddodd siarter 1291 i arglwydd Powys, Owen de la Pole, farchnad ym Machynlleth bob dydd Mercher am byth a dwy ffair bob blwyddyn. Erbyn 1632 roedd anifeiliaid yn cael eu gyrru yma i’w gwerthu o bum sir, ac mae marchnad dydd Mercher yn brysur o hyd 700 mlynedd yn ddiweddarach.FfynonellauMachynlleth ↗Wikipedia (Saesneg)Machynlleth, tref farchnad yn nyffryn Dyfi ym Mhowys, yn hen Sir Drefaldwyn; daw’r enw o ma, maes neu wastadedd, a Chynllaith, enw person; dangosodd dyddio radiocarbon fod copr yn cael ei gloddio yn Oes yr Efydd o fewn milltir i ganol y dref; cododd y Rhufeiniaid gaer yng Nghefn Caer ger Pennal; yn 1291 rhoddodd siarter frenhinol i Owen de la Pole, arglwydd Powys, farchnad ym Machynlleth bob dydd Mercher am byth a dwy ffair bob blwyddyn, ac mae marchnad dydd Mercher yn brysur o hyd 700 mlynedd yn ddiweddarach; dengys dogfen o 1632 anifeiliaid ar werth o siroedd Meirionnydd, Trefaldwyn, Aberteifi, Caerfyrddin a Dinbych; enwyd Pont ar Ddyfi gyntaf yn 1533; Machynlleth oedd lle senedd Gymreig Owain Glyndŵr yn 1404 ac mae’n hawlio bod yn hen brifddinas Cymru; coronwyd Owain yn Dywysog Cymru yn 1404 ger y Senedd-dy, un o dri thŷ canoloesol yn y dref, gerbron arweinwyr o’r Alban, Ffrainc a Sbaen, a chynhaliodd ei senedd olaf ym Mhennal gerllaw, ger eglwys Sant Pedr ad Vincula; daeth yr Eisteddfod Genedlaethol yn 1937 a 1981; agorodd siop gyntaf Laura Ashley yn 35 Heol Maengwyn yn 1961; tŵr y cloc, 23.7 m o uchder, yw symbol y dref; cartref MoMA Cymru ac yn agos at y Ganolfan Dechnoleg Amgen; yng nghanol Biosffer Dyfi, a gyhoeddwyd gan UNESCO yn 2009; ar Lwybr Glyndŵr; yn 2021 gallai 50.2% o’r bobl siarad, darllen ac ysgrifennu Cymraeg.Machynlleth ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: Machynlleth, tref ger aber Afon Dyfi; ei hadeilad enwocaf yw Senedd-dy Owain Glyndŵr; marchnad bwysig bob dydd Mercher; cynhaliodd Owain Glyndŵr senedd ym Machynlleth yn 1404, ac yno, yng ngwydd llysgenhadon o Ffrainc, yr Alban a Sbaen, coronwyd Owain yn Dywysog Cymru; bu’r bardd Llawdden (fl. 1450) yn byw yma; codwyd y bont bresennol dros afon Dyfi yn 1805 am £250.
Senedd 1404
Galwodd Owain Glyndŵr ei senedd gyntaf ym Machynlleth yn 1404, ac yno, yng ngwydd llysgenhadon o Ffrainc, yr Alban a Sbaen, coronwyd ef yn Dywysog Cymru. Dilynodd ail senedd yn Harlech flwyddyn yn ddiweddarach, a chynhaliwyd ei olaf ym Mhennal gerllaw.FfynonellauMachynlleth ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: Machynlleth, tref ger aber Afon Dyfi; ei hadeilad enwocaf yw Senedd-dy Owain Glyndŵr; marchnad bwysig bob dydd Mercher; cynhaliodd Owain Glyndŵr senedd ym Machynlleth yn 1404, ac yno, yng ngwydd llysgenhadon o Ffrainc, yr Alban a Sbaen, coronwyd Owain yn Dywysog Cymru; bu’r bardd Llawdden (fl. 1450) yn byw yma; codwyd y bont bresennol dros afon Dyfi yn 1805 am £250.Owain Glyndŵr’s parliaments ↗Cymdeithas Owain Glyndŵr, owain-glyndwr.wales (Saesneg)Galwodd Owain o leiaf ddwy senedd, y gyntaf ym Machynlleth yn 1404 a’r ail yn Harlech flwyddyn yn ddiweddarach; credwyd am ganrifoedd mai’r Senedd-dy oedd yr adeilad lle cynhaliwyd y senedd gyntaf, er bod dyddio cylchoedd coed yn dangos adeilad diweddarach, ac efallai i un cynharach sefyll ar y safle; heddiw mae ynddo arddangosfa ar hanes Owain, gydag arddangosiadau dwyieithog, murlun mawr o frwydr Hyddgen a chopi o Lythyr Pennal.Machynlleth ↗Wikipedia (Saesneg)Machynlleth, tref farchnad yn nyffryn Dyfi ym Mhowys, yn hen Sir Drefaldwyn; daw’r enw o ma, maes neu wastadedd, a Chynllaith, enw person; dangosodd dyddio radiocarbon fod copr yn cael ei gloddio yn Oes yr Efydd o fewn milltir i ganol y dref; cododd y Rhufeiniaid gaer yng Nghefn Caer ger Pennal; yn 1291 rhoddodd siarter frenhinol i Owen de la Pole, arglwydd Powys, farchnad ym Machynlleth bob dydd Mercher am byth a dwy ffair bob blwyddyn, ac mae marchnad dydd Mercher yn brysur o hyd 700 mlynedd yn ddiweddarach; dengys dogfen o 1632 anifeiliaid ar werth o siroedd Meirionnydd, Trefaldwyn, Aberteifi, Caerfyrddin a Dinbych; enwyd Pont ar Ddyfi gyntaf yn 1533; Machynlleth oedd lle senedd Gymreig Owain Glyndŵr yn 1404 ac mae’n hawlio bod yn hen brifddinas Cymru; coronwyd Owain yn Dywysog Cymru yn 1404 ger y Senedd-dy, un o dri thŷ canoloesol yn y dref, gerbron arweinwyr o’r Alban, Ffrainc a Sbaen, a chynhaliodd ei senedd olaf ym Mhennal gerllaw, ger eglwys Sant Pedr ad Vincula; daeth yr Eisteddfod Genedlaethol yn 1937 a 1981; agorodd siop gyntaf Laura Ashley yn 35 Heol Maengwyn yn 1961; tŵr y cloc, 23.7 m o uchder, yw symbol y dref; cartref MoMA Cymru ac yn agos at y Ganolfan Dechnoleg Amgen; yng nghanol Biosffer Dyfi, a gyhoeddwyd gan UNESCO yn 2009; ar Lwybr Glyndŵr; yn 2021 gallai 50.2% o’r bobl siarad, darllen ac ysgrifennu Cymraeg.
Y Senedd-dy
Am ganrifoedd credwyd mai’r Senedd-dy oedd y neuadd lle cyfarfu’r senedd; dengys dyddio cylchoedd coed fod yr adeilad presennol o ddiwedd y 15fed ganrif, ac efallai i un cynharach sefyll ar y safle. Prynodd David Davies o Landinam ef yn 1906 a’i ailgodi, ac agorodd i’r dref yn 1912 wrth ochr Sefydliad Glyndŵr newydd.FfynonellauOwain Glyndŵr’s parliaments ↗Cymdeithas Owain Glyndŵr, owain-glyndwr.wales (Saesneg)Galwodd Owain o leiaf ddwy senedd, y gyntaf ym Machynlleth yn 1404 a’r ail yn Harlech flwyddyn yn ddiweddarach; credwyd am ganrifoedd mai’r Senedd-dy oedd yr adeilad lle cynhaliwyd y senedd gyntaf, er bod dyddio cylchoedd coed yn dangos adeilad diweddarach, ac efallai i un cynharach sefyll ar y safle; heddiw mae ynddo arddangosfa ar hanes Owain, gydag arddangosiadau dwyieithog, murlun mawr o frwydr Hyddgen a chopi o Lythyr Pennal.Owain Glyndŵr’s Parliament House ↗Wikipedia (Saesneg)Mae Senedd-dy Owain Glyndŵr ym Machynlleth yn gysylltiedig drwy draddodiad â’r senedd a gynhaliodd Owain yn 1404; dengys dyddio cylchoedd coed fod yr adeilad presennol yn ddiweddarach, o’r 15fed ganrif, tua dwy genhedlaeth wedi’r seneddau; prynodd David Davies o Landinam ef yn 1906 a’i ailgodi, ac agorodd ar 20 Chwefror 1912 yn ganolfan gymdeithasol i’r dref; daw Sefydliad Glyndŵr gerllaw o 1911; paentiodd yr arlunydd o’r Alban Murray Urquhart bedwar panel rhwng 1912 a 1914 o olygfeydd o fywyd Glyndŵr, yn eu plith frwydr Hyddgen ym Mehefin 1401; rhestrodd Cadw ef yn Radd II yn 1990 am ei bwysigrwydd i hanes Cymru; bellach yn adeilad dinesig ac yn ganolfan arddangos.
Tref ar y Ddyfi
Daeth yr Eisteddfod Genedlaethol i Fachynlleth yn 1937 a 1981, a bu’r bardd Llawdden yn byw yma yn y 15fed ganrif. Yn y dref mae MoMA Cymru, mae yng nghanol Biosffer Dyfi a enwyd gan UNESCO yn 2009, ac mae ar Lwybr Glyndŵr.FfynonellauMachynlleth ↗Wikipedia (Saesneg)Machynlleth, tref farchnad yn nyffryn Dyfi ym Mhowys, yn hen Sir Drefaldwyn; daw’r enw o ma, maes neu wastadedd, a Chynllaith, enw person; dangosodd dyddio radiocarbon fod copr yn cael ei gloddio yn Oes yr Efydd o fewn milltir i ganol y dref; cododd y Rhufeiniaid gaer yng Nghefn Caer ger Pennal; yn 1291 rhoddodd siarter frenhinol i Owen de la Pole, arglwydd Powys, farchnad ym Machynlleth bob dydd Mercher am byth a dwy ffair bob blwyddyn, ac mae marchnad dydd Mercher yn brysur o hyd 700 mlynedd yn ddiweddarach; dengys dogfen o 1632 anifeiliaid ar werth o siroedd Meirionnydd, Trefaldwyn, Aberteifi, Caerfyrddin a Dinbych; enwyd Pont ar Ddyfi gyntaf yn 1533; Machynlleth oedd lle senedd Gymreig Owain Glyndŵr yn 1404 ac mae’n hawlio bod yn hen brifddinas Cymru; coronwyd Owain yn Dywysog Cymru yn 1404 ger y Senedd-dy, un o dri thŷ canoloesol yn y dref, gerbron arweinwyr o’r Alban, Ffrainc a Sbaen, a chynhaliodd ei senedd olaf ym Mhennal gerllaw, ger eglwys Sant Pedr ad Vincula; daeth yr Eisteddfod Genedlaethol yn 1937 a 1981; agorodd siop gyntaf Laura Ashley yn 35 Heol Maengwyn yn 1961; tŵr y cloc, 23.7 m o uchder, yw symbol y dref; cartref MoMA Cymru ac yn agos at y Ganolfan Dechnoleg Amgen; yng nghanol Biosffer Dyfi, a gyhoeddwyd gan UNESCO yn 2009; ar Lwybr Glyndŵr; yn 2021 gallai 50.2% o’r bobl siarad, darllen ac ysgrifennu Cymraeg.Machynlleth ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: Machynlleth, tref ger aber Afon Dyfi; ei hadeilad enwocaf yw Senedd-dy Owain Glyndŵr; marchnad bwysig bob dydd Mercher; cynhaliodd Owain Glyndŵr senedd ym Machynlleth yn 1404, ac yno, yng ngwydd llysgenhadon o Ffrainc, yr Alban a Sbaen, coronwyd Owain yn Dywysog Cymru; bu’r bardd Llawdden (fl. 1450) yn byw yma; codwyd y bont bresennol dros afon Dyfi yn 1805 am £250.
Ymweld
Yn y Senedd-dy, a restrwyd gan Cadw am ei bwysigrwydd i hanes Cymru, mae arddangosfa ar hanes Owain, gyda golygfeydd wedi’u paentio gan Murray Urquhart o’i fywyd, yn eu plith frwydr Hyddgen, a chopi o Lythyr Pennal.FfynonellauOwain Glyndŵr’s Parliament House ↗Wikipedia (Saesneg)Mae Senedd-dy Owain Glyndŵr ym Machynlleth yn gysylltiedig drwy draddodiad â’r senedd a gynhaliodd Owain yn 1404; dengys dyddio cylchoedd coed fod yr adeilad presennol yn ddiweddarach, o’r 15fed ganrif, tua dwy genhedlaeth wedi’r seneddau; prynodd David Davies o Landinam ef yn 1906 a’i ailgodi, ac agorodd ar 20 Chwefror 1912 yn ganolfan gymdeithasol i’r dref; daw Sefydliad Glyndŵr gerllaw o 1911; paentiodd yr arlunydd o’r Alban Murray Urquhart bedwar panel rhwng 1912 a 1914 o olygfeydd o fywyd Glyndŵr, yn eu plith frwydr Hyddgen ym Mehefin 1401; rhestrodd Cadw ef yn Radd II yn 1990 am ei bwysigrwydd i hanes Cymru; bellach yn adeilad dinesig ac yn ganolfan arddangos.Owain Glyndŵr’s parliaments ↗Cymdeithas Owain Glyndŵr, owain-glyndwr.wales (Saesneg)Galwodd Owain o leiaf ddwy senedd, y gyntaf ym Machynlleth yn 1404 a’r ail yn Harlech flwyddyn yn ddiweddarach; credwyd am ganrifoedd mai’r Senedd-dy oedd yr adeilad lle cynhaliwyd y senedd gyntaf, er bod dyddio cylchoedd coed yn dangos adeilad diweddarach, ac efallai i un cynharach sefyll ar y safle; heddiw mae ynddo arddangosfa ar hanes Owain, gydag arddangosiadau dwyieithog, murlun mawr o frwydr Hyddgen a chopi o Lythyr Pennal.
Pobl y lle hwn
Ffynonellau a darllen pellach
Beth ddigwyddodd yma
Senedd Machynlleth
Coronir Glyndŵr ac mae’n galw senedd Gymreig ynghyd. Mae’n ceisio cynghrair â Ffrainc.
Senedd Machynlleth
Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf




