Hanes Cymru / Cymru’r Ugeinfed Ganrif

Cymru’r Ugeinfed Ganrif

Pen-y-Gwryd

Tafarn y dringwyr wrth droed yr Wyddfa lle gwnaeth tîm Everest 1953 eu cartref wrth ymarfer, a llofnodi eu henwau ar y nenfwd.

Llun: Tai yng nghwm Tryweryn yng Nghapel Celyn, a dynnwyd gan Geoff Charles yn 1957 cyn boddi’r pentref · Geoff Charles, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 3 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft
1953 53.083° N, 4.005° W Agor mewn map ↗ Ar ein map →
Gwesty Pen-y-Gwryd islaw’r Wyddfa
Gwesty Pen-y-Gwryd islaw’r Wyddfa · Llun: Wikimedia Commons · Peter S, CC BY-SA 2.0

Saif Gwesty Pen-y-Gwryd wrth droed yr Wyddfa, lle mae’r ffordd o Gapel Curig yn cwrdd â’r ffyrdd i Lanberis a Beddgelert. Yn 1953 dyma gartref tîm Everest Prydain wrth iddynt ymarfer a phrofi eu hoffer ym mynyddoedd Eryri, ac mae llofnodion y dynion a ddringodd Everest yn dal ar nenfwd ei ystafell fwyta.

BlePen Nant Gwynant, ger Pen-y-Pass, Eryri
CodwydFfermdy o 1811, tafarn erbyn 1840
EverestCanolfan ymarfer alldaith 1953
Ar y nenfwdHillary, Tenzing, Hunt a thimau Everest a Kangchenjunga
HefydYma y dechreuodd y Climbers’ Club yn 1898

Everest, 1953

Pan gasglodd John Hunt y tîm a fyddai’n dringo Everest, daethant i Eryri i ymarfer ac i brofi eu hoffer, yr offer ocsigen yn anad dim, ar greigiau ac eira’r mynyddoedd o gwmpas yr Wyddfa, a Phen-y-Gwryd oedd eu cartref. Ar 29 Mai 1953 safodd Edmund Hillary a Tenzing Norgay ar gopa’r byd.

Nid anghofiasant y gwesty. Yn ei ystafell fwyta fach, llofnododd aelodau tîm Everest, a thîm alldaith 1955 a ddringodd Kangchenjunga gyntaf, eu henwau ar y nenfwd: Hillary, Tenzing a Hunt yn eu plith. Mae’r llofnodion yno o hyd, a dychwelodd y timau i aduniadau am flynyddoedd lawer.

Tafarn y dringwyr

Dechreuodd y tŷ fel ffermdy yn 1811 ac roedd yn dafarn erbyn 1840. Dan Henry ac Ann Owen, a’i cadwodd am bron i hanner can mlynedd hyd y 1890au, daeth yn dafarn dringwyr enwocaf Cymru. Ym mis Mai 1898 sefydlwyd y Climbers’ Club yma. Mae’r ystafelloedd gwely wedi’u henwi ar ôl copaon Eryri dros dair mil o droedfeddi, ac mae’r gwesty’n dal yn orsaf achub mynydd.

Yn hŷn na’r dafarn

Y Rhufeiniaid oedd yma gyntaf. Ym mhen Dyffryn Mymbyr, ar y llwybr y mae’r ffordd yn dal i’w ddilyn, adeiladodd y fyddin wersyll ymdaith o tua phedwar hectar, digon mawr i ryw ddwy fil o filwyr, yn ystod rhyfel Agricola yn erbyn yr Ordofigiaid yn niwedd y 70au OC mae’n debyg. Rhed ei ragfur gogleddol o dan y gwesty.

Ffynonellau a darllen pellach

Wicipedia ↗

Ysgrifennwyd gan Ifan Cyhoeddwyd gyntaf Diweddarwyd ddiwethaf