Billy Hughes
Prif Weinidog Cymraeg Awstralia (wedi’i gofnodi)Fe’i magwyd yn Llandudno, yn fab i saer o Gaergybi, ac arweiniodd Awstralia drwy’r Rhyfel Byd Cyntaf yn Brif Weinidog o 1915 i 1923.
Billy Hughes
Hanes Cymru / Cymru’r Ugeinfed Ganrif
1861–1947
Yr hanesydd a ysgrifennodd yr hanes llawn cyntaf o Gymru o’r cyfnod cynharaf hyd 1282, ac a olygodd y Bywgraffiadur Cymreig.
Llun: Tai yng nghwm Tryweryn yng Nghapel Celyn, a dynnwyd gan Geoff Charles yn 1957 cyn boddi’r pentref · Geoff Charles, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Syr John Edward Lloyd oedd yr hanesydd a osododd hanes cynnar Cymru ar seiliau cadarn. Adroddodd ei History of Wales from the Earliest Times to the Edwardian Conquest, a gyhoeddwyd yn 1911, am y tro cyntaf ac o’r ffynonellau, holl hanes teyrnasoedd Cymru ac Oes y Tywysogion, ac mae’n glasur hyd heddiw. Ysgrifennodd hanes Owain Glyndŵr, ac ef oedd golygydd cyntaf Y Bywgraffiadur Cymreig.FfynonellauJohn Edward Lloyd ↗Wicipedia CymraegHanesydd a golygydd o Gymru oedd Syr John Edward Lloyd (J. E. Lloyd) (5 Mai 1861 – 20 Mehefin 1947), a’r hanesydd cyntaf i osod hanes cynnar Cymru ar seiliau cadarn; ganed yn Lerpwl i rieni o Gymru; yn Rhydychen daeth i gysylltiad â Chymry eraill megis Owen Morgan Edwards, a bu ganddo ran flaenllaw ym mudiad Cymru Fydd; pennaeth cyntaf Adran Hanes Coleg Prifysgol Gogledd Cymru, Bangor; ystyrir ei lyfr A History of Wales from the Earliest Times to the Edwardian Conquest (1911) yn glasur, ac mae’n parhau’n ffynhonnell werthfawr bron ganrif yn ddiweddarach; Owen Glendower (1931); golygydd Y Bywgraffiadur Cymreig; marchog 1934; claddwyd ym mynwent Eglwys Tysilio ar Ynys Dysilio ger Porthaethwy; cyfansoddodd ei gyfaill Saunders Lewis farwnad gofiadwy iddo sydd ymhlith y mwyaf nodedig o gerddi Cymraeg yr ugeinfed ganrif.Lloyd, Sir John Edward (1861 – 1947), historian, and first editor of Y Bywgraffiadur Cymreig ↗Robert Thomas Jenkins, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 5 Mai 1861 yn Lerpwl, mab Edward Lloyd, Y.H., a Mary Lloyd; cartref hynafol y teulu oedd Penygarnedd, ger Pen-y-bont-fawr yn Sir Drefaldwyn, a garai bob amser; pregethwr lleyg gyda’r Annibynwyr, a Chadeirydd Undeb yr Annibynwyr Cymraeg am 1934–35, testun balchder mawr iddo; yn Aberystwyth, yna o 1881 Coleg Lincoln, Rhydychen: dosbarth cyntaf yn y Clasuron (1883) ac mewn Hanes (1885); yn 1884, hanner ffordd drwy ei gwrs, enillodd y wobr yn Eisteddfod Genedlaethol Lerpwl am lawlyfr ar hanes Cymru hyd 1282; darlithydd mewn Cymraeg a Hanes yn Aberystwyth 1885–92, lle paratôdd The Ancient Laws of Wales Hubert Lewis (1889); yn 1892 cofrestrydd ym Mangor a chynorthwyydd mewn Hanes: ‘darlithydd yn y bore, cofrestrydd yn y prynhawn, ac ymchwilydd gyda’r nos’; lluniodd gyfansoddiad bwrdd astudiaethau’r Brifysgol ar iaith, llên a hanes Cymru a bu’n gadeirydd arno hyd 1940; Llywydd Cymdeithas Hynafiaethau Cymru ddwywaith; darlithiai yn ysgolion haf Cymdeithas yr Iaith Gymraeg i athrawon ac ysgrifennodd lyfrau hanes Cymru dwyieithog iddi; athro Hanes ym Mangor o 1899; yn 1911 cyhoeddodd ei waith safonol mawr, A History of Wales from the Earliest Times to the Edwardian Conquest (trydydd argraffiad 1939): ‘Nid gormodiaith yw honni bod y llyfr hwn yn drobwynt yn astudiaeth hanes Cymru’, ffrwyth pwyso a mesur y ffynonellau’n drylwyr ac adroddiad clir a darllenadwy o Oes y Tywysogion, ac ‘mae corff y gwaith yn awdurdodol hyd heddiw’; D.Litt. Rhydychen 1918; F.B.A. 1930; ei Ddarlith Syr John Rhŷs, The Welsh Chronicles; Darlithydd Ford yn Rhydychen 1931, a gyhoeddwyd fel Owen Glendower (1931); hanes byr o Gymru (1930), yn Gymraeg fel Golwg ar hanes Cymru (1943); daeth yn oracl ar holl hanes Cymru, yr âi pawb ato; golygydd A History of Carmarthenshire (1935); yn 1937 gwahoddodd Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion ef i olygu’r Bywgraffiadur Cymreig, a lansiodd mewn cyfarfod cyhoeddus yng Nghaerdydd yn 1938; roedd wedi ysgrifennu tua 120 o fywgraffiadau Cymry i’r Dictionary of National Biography (1893–1912), ac ysgrifennodd dros 60 o erthyglau i’r Bywgraffiadur ei hun; Golygydd Ymgynghorol o 1943; bu farw 20 Mehefin 1947, claddwyd yn yr hen fynwent yn Llandysilio, ar yr ynys gyferbyn â Phorthaethwy; marchog 1934; D.Litt. Cymru (1922) a Manceinion; rhyddfraint dinas Bangor, 1941; ei lais yn glir a’i iaith, yn Saesneg neu’n Gymraeg, yn gywir; doniol ymhlith cyfeillion; priododd Clementina Miller o Aberdeen, 1893.John Edward Lloyd ↗Wikipedia (Saesneg)Syr John Edward Lloyd (5 Mai 1861 – 20 Mehefin 1947), hanesydd o Gymro a gydnabyddir yn dad sylfaenol astudiaethau Cymru’r Oesoedd Canol ac yn un a osododd seiliau hanes Cymru fodern; ganed yn Lerpwl i rieni Cymraeg eu hiaith a’i fagu i siarad Cymraeg; yn Aberystwyth o 1877 a Choleg Lincoln, Rhydychen, o 1881, gyda dosbarth cyntaf yn y Clasuron yn 1883, gradd orau ei flwyddyn; yn dysgu yn Aberystwyth o 1885; ym Mangor o 1892 yn ddarlithydd hanes Cymru; rhwng 1893 a 1900 cyhoeddodd dros gant o erthyglau yn y Dictionary of National Biography; o 1893 tri llyfr dwyieithog byr i blant ysgolion cynradd ar hanes Cymru o Oes y Cerrig hyd 1282; The Great Forest of Brecknock (1905) a hanes hen weithfeydd haearn de Cymru (1906); yn 1911–12 cyhoeddodd yr hanes difrifol cyntaf o flynyddoedd ffurfiannol y wlad, y ddwy gyfrol A History of Wales from the Earliest Times to the Edwardian Conquest; Cymrawd Cymdeithas yr Hynafiaethwyr, 1919; Owen Glendower (1931); golygydd cyntaf Y Bywgraffiadur Cymreig, a gyhoeddwyd yn 1953; marchog 1934; ymhlith ei erthyglau mae ‘Hywel Dda: the historical setting’ (1928) a ‘The Welsh chronicles’ (1928).
| Ganed | 5 Mai 1861, Lerpwl, i rieni Cymreig |
|---|---|
| Rhydychen | Coleg Lincoln; dosbarth cyntaf yn y Clasuron (1883) a Hanes (1885) |
| Bangor | Athro Hanes o 1899 |
| Prif waith | A History of Wales from the Earliest Times to the Edwardian Conquest, 1911 |
| Anrhydeddau | Cymrawd yr Academi Brydeinig, 1930; marchog 1934 |
| Bu farw | 20 Mehefin 1947; claddwyd ar Ynys Tysilio, Porthaethwy |
Ganed John Edward Lloyd yn Lerpwl ar 5 Mai 1861 i rieni Cymraeg eu hiaith, Edward a Mary Lloyd, a’i fagu i siarad Cymraeg. Hen gartref ei deulu oedd Penygarnedd, ger Pen-y-bont-fawr yn Sir Drefaldwyn, a charodd y fro honno gydol ei oes.FfynonellauLloyd, Sir John Edward (1861 – 1947), historian, and first editor of Y Bywgraffiadur Cymreig ↗Robert Thomas Jenkins, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 5 Mai 1861 yn Lerpwl, mab Edward Lloyd, Y.H., a Mary Lloyd; cartref hynafol y teulu oedd Penygarnedd, ger Pen-y-bont-fawr yn Sir Drefaldwyn, a garai bob amser; pregethwr lleyg gyda’r Annibynwyr, a Chadeirydd Undeb yr Annibynwyr Cymraeg am 1934–35, testun balchder mawr iddo; yn Aberystwyth, yna o 1881 Coleg Lincoln, Rhydychen: dosbarth cyntaf yn y Clasuron (1883) ac mewn Hanes (1885); yn 1884, hanner ffordd drwy ei gwrs, enillodd y wobr yn Eisteddfod Genedlaethol Lerpwl am lawlyfr ar hanes Cymru hyd 1282; darlithydd mewn Cymraeg a Hanes yn Aberystwyth 1885–92, lle paratôdd The Ancient Laws of Wales Hubert Lewis (1889); yn 1892 cofrestrydd ym Mangor a chynorthwyydd mewn Hanes: ‘darlithydd yn y bore, cofrestrydd yn y prynhawn, ac ymchwilydd gyda’r nos’; lluniodd gyfansoddiad bwrdd astudiaethau’r Brifysgol ar iaith, llên a hanes Cymru a bu’n gadeirydd arno hyd 1940; Llywydd Cymdeithas Hynafiaethau Cymru ddwywaith; darlithiai yn ysgolion haf Cymdeithas yr Iaith Gymraeg i athrawon ac ysgrifennodd lyfrau hanes Cymru dwyieithog iddi; athro Hanes ym Mangor o 1899; yn 1911 cyhoeddodd ei waith safonol mawr, A History of Wales from the Earliest Times to the Edwardian Conquest (trydydd argraffiad 1939): ‘Nid gormodiaith yw honni bod y llyfr hwn yn drobwynt yn astudiaeth hanes Cymru’, ffrwyth pwyso a mesur y ffynonellau’n drylwyr ac adroddiad clir a darllenadwy o Oes y Tywysogion, ac ‘mae corff y gwaith yn awdurdodol hyd heddiw’; D.Litt. Rhydychen 1918; F.B.A. 1930; ei Ddarlith Syr John Rhŷs, The Welsh Chronicles; Darlithydd Ford yn Rhydychen 1931, a gyhoeddwyd fel Owen Glendower (1931); hanes byr o Gymru (1930), yn Gymraeg fel Golwg ar hanes Cymru (1943); daeth yn oracl ar holl hanes Cymru, yr âi pawb ato; golygydd A History of Carmarthenshire (1935); yn 1937 gwahoddodd Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion ef i olygu’r Bywgraffiadur Cymreig, a lansiodd mewn cyfarfod cyhoeddus yng Nghaerdydd yn 1938; roedd wedi ysgrifennu tua 120 o fywgraffiadau Cymry i’r Dictionary of National Biography (1893–1912), ac ysgrifennodd dros 60 o erthyglau i’r Bywgraffiadur ei hun; Golygydd Ymgynghorol o 1943; bu farw 20 Mehefin 1947, claddwyd yn yr hen fynwent yn Llandysilio, ar yr ynys gyferbyn â Phorthaethwy; marchog 1934; D.Litt. Cymru (1922) a Manceinion; rhyddfraint dinas Bangor, 1941; ei lais yn glir a’i iaith, yn Saesneg neu’n Gymraeg, yn gywir; doniol ymhlith cyfeillion; priododd Clementina Miller o Aberdeen, 1893.John Edward Lloyd ↗Wikipedia (Saesneg)Syr John Edward Lloyd (5 Mai 1861 – 20 Mehefin 1947), hanesydd o Gymro a gydnabyddir yn dad sylfaenol astudiaethau Cymru’r Oesoedd Canol ac yn un a osododd seiliau hanes Cymru fodern; ganed yn Lerpwl i rieni Cymraeg eu hiaith a’i fagu i siarad Cymraeg; yn Aberystwyth o 1877 a Choleg Lincoln, Rhydychen, o 1881, gyda dosbarth cyntaf yn y Clasuron yn 1883, gradd orau ei flwyddyn; yn dysgu yn Aberystwyth o 1885; ym Mangor o 1892 yn ddarlithydd hanes Cymru; rhwng 1893 a 1900 cyhoeddodd dros gant o erthyglau yn y Dictionary of National Biography; o 1893 tri llyfr dwyieithog byr i blant ysgolion cynradd ar hanes Cymru o Oes y Cerrig hyd 1282; The Great Forest of Brecknock (1905) a hanes hen weithfeydd haearn de Cymru (1906); yn 1911–12 cyhoeddodd yr hanes difrifol cyntaf o flynyddoedd ffurfiannol y wlad, y ddwy gyfrol A History of Wales from the Earliest Times to the Edwardian Conquest; Cymrawd Cymdeithas yr Hynafiaethwyr, 1919; Owen Glendower (1931); golygydd cyntaf Y Bywgraffiadur Cymreig, a gyhoeddwyd yn 1953; marchog 1934; ymhlith ei erthyglau mae ‘Hywel Dda: the historical setting’ (1928) a ‘The Welsh chronicles’ (1928).
Astudiodd yn Aberystwyth ac yna yng Ngholeg Lincoln, Rhydychen, lle cafodd ddosbarth cyntaf yn y Clasuron yn 1883, gradd orau ei flwyddyn, a dosbarth cyntaf mewn Hanes yn 1885. Yn Rhydychen daeth i adnabod O. M. Edwards a Chymry ifanc ei ddydd, a bu ganddo ran flaenllaw yng Nghymru Fydd.FfynonellauJohn Edward Lloyd ↗Wikipedia (Saesneg)Syr John Edward Lloyd (5 Mai 1861 – 20 Mehefin 1947), hanesydd o Gymro a gydnabyddir yn dad sylfaenol astudiaethau Cymru’r Oesoedd Canol ac yn un a osododd seiliau hanes Cymru fodern; ganed yn Lerpwl i rieni Cymraeg eu hiaith a’i fagu i siarad Cymraeg; yn Aberystwyth o 1877 a Choleg Lincoln, Rhydychen, o 1881, gyda dosbarth cyntaf yn y Clasuron yn 1883, gradd orau ei flwyddyn; yn dysgu yn Aberystwyth o 1885; ym Mangor o 1892 yn ddarlithydd hanes Cymru; rhwng 1893 a 1900 cyhoeddodd dros gant o erthyglau yn y Dictionary of National Biography; o 1893 tri llyfr dwyieithog byr i blant ysgolion cynradd ar hanes Cymru o Oes y Cerrig hyd 1282; The Great Forest of Brecknock (1905) a hanes hen weithfeydd haearn de Cymru (1906); yn 1911–12 cyhoeddodd yr hanes difrifol cyntaf o flynyddoedd ffurfiannol y wlad, y ddwy gyfrol A History of Wales from the Earliest Times to the Edwardian Conquest; Cymrawd Cymdeithas yr Hynafiaethwyr, 1919; Owen Glendower (1931); golygydd cyntaf Y Bywgraffiadur Cymreig, a gyhoeddwyd yn 1953; marchog 1934; ymhlith ei erthyglau mae ‘Hywel Dda: the historical setting’ (1928) a ‘The Welsh chronicles’ (1928).Lloyd, Sir John Edward (1861 – 1947), historian, and first editor of Y Bywgraffiadur Cymreig ↗Robert Thomas Jenkins, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 5 Mai 1861 yn Lerpwl, mab Edward Lloyd, Y.H., a Mary Lloyd; cartref hynafol y teulu oedd Penygarnedd, ger Pen-y-bont-fawr yn Sir Drefaldwyn, a garai bob amser; pregethwr lleyg gyda’r Annibynwyr, a Chadeirydd Undeb yr Annibynwyr Cymraeg am 1934–35, testun balchder mawr iddo; yn Aberystwyth, yna o 1881 Coleg Lincoln, Rhydychen: dosbarth cyntaf yn y Clasuron (1883) ac mewn Hanes (1885); yn 1884, hanner ffordd drwy ei gwrs, enillodd y wobr yn Eisteddfod Genedlaethol Lerpwl am lawlyfr ar hanes Cymru hyd 1282; darlithydd mewn Cymraeg a Hanes yn Aberystwyth 1885–92, lle paratôdd The Ancient Laws of Wales Hubert Lewis (1889); yn 1892 cofrestrydd ym Mangor a chynorthwyydd mewn Hanes: ‘darlithydd yn y bore, cofrestrydd yn y prynhawn, ac ymchwilydd gyda’r nos’; lluniodd gyfansoddiad bwrdd astudiaethau’r Brifysgol ar iaith, llên a hanes Cymru a bu’n gadeirydd arno hyd 1940; Llywydd Cymdeithas Hynafiaethau Cymru ddwywaith; darlithiai yn ysgolion haf Cymdeithas yr Iaith Gymraeg i athrawon ac ysgrifennodd lyfrau hanes Cymru dwyieithog iddi; athro Hanes ym Mangor o 1899; yn 1911 cyhoeddodd ei waith safonol mawr, A History of Wales from the Earliest Times to the Edwardian Conquest (trydydd argraffiad 1939): ‘Nid gormodiaith yw honni bod y llyfr hwn yn drobwynt yn astudiaeth hanes Cymru’, ffrwyth pwyso a mesur y ffynonellau’n drylwyr ac adroddiad clir a darllenadwy o Oes y Tywysogion, ac ‘mae corff y gwaith yn awdurdodol hyd heddiw’; D.Litt. Rhydychen 1918; F.B.A. 1930; ei Ddarlith Syr John Rhŷs, The Welsh Chronicles; Darlithydd Ford yn Rhydychen 1931, a gyhoeddwyd fel Owen Glendower (1931); hanes byr o Gymru (1930), yn Gymraeg fel Golwg ar hanes Cymru (1943); daeth yn oracl ar holl hanes Cymru, yr âi pawb ato; golygydd A History of Carmarthenshire (1935); yn 1937 gwahoddodd Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion ef i olygu’r Bywgraffiadur Cymreig, a lansiodd mewn cyfarfod cyhoeddus yng Nghaerdydd yn 1938; roedd wedi ysgrifennu tua 120 o fywgraffiadau Cymry i’r Dictionary of National Biography (1893–1912), ac ysgrifennodd dros 60 o erthyglau i’r Bywgraffiadur ei hun; Golygydd Ymgynghorol o 1943; bu farw 20 Mehefin 1947, claddwyd yn yr hen fynwent yn Llandysilio, ar yr ynys gyferbyn â Phorthaethwy; marchog 1934; D.Litt. Cymru (1922) a Manceinion; rhyddfraint dinas Bangor, 1941; ei lais yn glir a’i iaith, yn Saesneg neu’n Gymraeg, yn gywir; doniol ymhlith cyfeillion; priododd Clementina Miller o Aberdeen, 1893.John Edward Lloyd ↗Wicipedia CymraegHanesydd a golygydd o Gymru oedd Syr John Edward Lloyd (J. E. Lloyd) (5 Mai 1861 – 20 Mehefin 1947), a’r hanesydd cyntaf i osod hanes cynnar Cymru ar seiliau cadarn; ganed yn Lerpwl i rieni o Gymru; yn Rhydychen daeth i gysylltiad â Chymry eraill megis Owen Morgan Edwards, a bu ganddo ran flaenllaw ym mudiad Cymru Fydd; pennaeth cyntaf Adran Hanes Coleg Prifysgol Gogledd Cymru, Bangor; ystyrir ei lyfr A History of Wales from the Earliest Times to the Edwardian Conquest (1911) yn glasur, ac mae’n parhau’n ffynhonnell werthfawr bron ganrif yn ddiweddarach; Owen Glendower (1931); golygydd Y Bywgraffiadur Cymreig; marchog 1934; claddwyd ym mynwent Eglwys Tysilio ar Ynys Dysilio ger Porthaethwy; cyfansoddodd ei gyfaill Saunders Lewis farwnad gofiadwy iddo sydd ymhlith y mwyaf nodedig o gerddi Cymraeg yr ugeinfed ganrif.
Hyd yn oed yn fyfyriwr roedd yn ysgrifennu hanes Cymru: yn 1884 enillodd y wobr yn yr Eisteddfod Genedlaethol yn Lerpwl am lawlyfr ar hanes Cymru hyd 1282.FfynhonnellLloyd, Sir John Edward (1861 – 1947), historian, and first editor of Y Bywgraffiadur Cymreig ↗Robert Thomas Jenkins, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 5 Mai 1861 yn Lerpwl, mab Edward Lloyd, Y.H., a Mary Lloyd; cartref hynafol y teulu oedd Penygarnedd, ger Pen-y-bont-fawr yn Sir Drefaldwyn, a garai bob amser; pregethwr lleyg gyda’r Annibynwyr, a Chadeirydd Undeb yr Annibynwyr Cymraeg am 1934–35, testun balchder mawr iddo; yn Aberystwyth, yna o 1881 Coleg Lincoln, Rhydychen: dosbarth cyntaf yn y Clasuron (1883) ac mewn Hanes (1885); yn 1884, hanner ffordd drwy ei gwrs, enillodd y wobr yn Eisteddfod Genedlaethol Lerpwl am lawlyfr ar hanes Cymru hyd 1282; darlithydd mewn Cymraeg a Hanes yn Aberystwyth 1885–92, lle paratôdd The Ancient Laws of Wales Hubert Lewis (1889); yn 1892 cofrestrydd ym Mangor a chynorthwyydd mewn Hanes: ‘darlithydd yn y bore, cofrestrydd yn y prynhawn, ac ymchwilydd gyda’r nos’; lluniodd gyfansoddiad bwrdd astudiaethau’r Brifysgol ar iaith, llên a hanes Cymru a bu’n gadeirydd arno hyd 1940; Llywydd Cymdeithas Hynafiaethau Cymru ddwywaith; darlithiai yn ysgolion haf Cymdeithas yr Iaith Gymraeg i athrawon ac ysgrifennodd lyfrau hanes Cymru dwyieithog iddi; athro Hanes ym Mangor o 1899; yn 1911 cyhoeddodd ei waith safonol mawr, A History of Wales from the Earliest Times to the Edwardian Conquest (trydydd argraffiad 1939): ‘Nid gormodiaith yw honni bod y llyfr hwn yn drobwynt yn astudiaeth hanes Cymru’, ffrwyth pwyso a mesur y ffynonellau’n drylwyr ac adroddiad clir a darllenadwy o Oes y Tywysogion, ac ‘mae corff y gwaith yn awdurdodol hyd heddiw’; D.Litt. Rhydychen 1918; F.B.A. 1930; ei Ddarlith Syr John Rhŷs, The Welsh Chronicles; Darlithydd Ford yn Rhydychen 1931, a gyhoeddwyd fel Owen Glendower (1931); hanes byr o Gymru (1930), yn Gymraeg fel Golwg ar hanes Cymru (1943); daeth yn oracl ar holl hanes Cymru, yr âi pawb ato; golygydd A History of Carmarthenshire (1935); yn 1937 gwahoddodd Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion ef i olygu’r Bywgraffiadur Cymreig, a lansiodd mewn cyfarfod cyhoeddus yng Nghaerdydd yn 1938; roedd wedi ysgrifennu tua 120 o fywgraffiadau Cymry i’r Dictionary of National Biography (1893–1912), ac ysgrifennodd dros 60 o erthyglau i’r Bywgraffiadur ei hun; Golygydd Ymgynghorol o 1943; bu farw 20 Mehefin 1947, claddwyd yn yr hen fynwent yn Llandysilio, ar yr ynys gyferbyn â Phorthaethwy; marchog 1934; D.Litt. Cymru (1922) a Manceinion; rhyddfraint dinas Bangor, 1941; ei lais yn glir a’i iaith, yn Saesneg neu’n Gymraeg, yn gywir; doniol ymhlith cyfeillion; priododd Clementina Miller o Aberdeen, 1893.
Yn 1885 aeth yn ôl i Aberystwyth i ddarlithio mewn Cymraeg a Hanes, ac yn 1892 symudodd i’r coleg newydd ym Mangor yn gofrestrydd ac yn ddarlithydd hanes Cymru. Hoffai ddweud mai darlithydd oedd yn y bore, cofrestrydd yn y prynhawn ac ymchwilydd gyda’r nos. Yn 1899 daeth yn athro Hanes.FfynonellauLloyd, Sir John Edward (1861 – 1947), historian, and first editor of Y Bywgraffiadur Cymreig ↗Robert Thomas Jenkins, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 5 Mai 1861 yn Lerpwl, mab Edward Lloyd, Y.H., a Mary Lloyd; cartref hynafol y teulu oedd Penygarnedd, ger Pen-y-bont-fawr yn Sir Drefaldwyn, a garai bob amser; pregethwr lleyg gyda’r Annibynwyr, a Chadeirydd Undeb yr Annibynwyr Cymraeg am 1934–35, testun balchder mawr iddo; yn Aberystwyth, yna o 1881 Coleg Lincoln, Rhydychen: dosbarth cyntaf yn y Clasuron (1883) ac mewn Hanes (1885); yn 1884, hanner ffordd drwy ei gwrs, enillodd y wobr yn Eisteddfod Genedlaethol Lerpwl am lawlyfr ar hanes Cymru hyd 1282; darlithydd mewn Cymraeg a Hanes yn Aberystwyth 1885–92, lle paratôdd The Ancient Laws of Wales Hubert Lewis (1889); yn 1892 cofrestrydd ym Mangor a chynorthwyydd mewn Hanes: ‘darlithydd yn y bore, cofrestrydd yn y prynhawn, ac ymchwilydd gyda’r nos’; lluniodd gyfansoddiad bwrdd astudiaethau’r Brifysgol ar iaith, llên a hanes Cymru a bu’n gadeirydd arno hyd 1940; Llywydd Cymdeithas Hynafiaethau Cymru ddwywaith; darlithiai yn ysgolion haf Cymdeithas yr Iaith Gymraeg i athrawon ac ysgrifennodd lyfrau hanes Cymru dwyieithog iddi; athro Hanes ym Mangor o 1899; yn 1911 cyhoeddodd ei waith safonol mawr, A History of Wales from the Earliest Times to the Edwardian Conquest (trydydd argraffiad 1939): ‘Nid gormodiaith yw honni bod y llyfr hwn yn drobwynt yn astudiaeth hanes Cymru’, ffrwyth pwyso a mesur y ffynonellau’n drylwyr ac adroddiad clir a darllenadwy o Oes y Tywysogion, ac ‘mae corff y gwaith yn awdurdodol hyd heddiw’; D.Litt. Rhydychen 1918; F.B.A. 1930; ei Ddarlith Syr John Rhŷs, The Welsh Chronicles; Darlithydd Ford yn Rhydychen 1931, a gyhoeddwyd fel Owen Glendower (1931); hanes byr o Gymru (1930), yn Gymraeg fel Golwg ar hanes Cymru (1943); daeth yn oracl ar holl hanes Cymru, yr âi pawb ato; golygydd A History of Carmarthenshire (1935); yn 1937 gwahoddodd Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion ef i olygu’r Bywgraffiadur Cymreig, a lansiodd mewn cyfarfod cyhoeddus yng Nghaerdydd yn 1938; roedd wedi ysgrifennu tua 120 o fywgraffiadau Cymry i’r Dictionary of National Biography (1893–1912), ac ysgrifennodd dros 60 o erthyglau i’r Bywgraffiadur ei hun; Golygydd Ymgynghorol o 1943; bu farw 20 Mehefin 1947, claddwyd yn yr hen fynwent yn Llandysilio, ar yr ynys gyferbyn â Phorthaethwy; marchog 1934; D.Litt. Cymru (1922) a Manceinion; rhyddfraint dinas Bangor, 1941; ei lais yn glir a’i iaith, yn Saesneg neu’n Gymraeg, yn gywir; doniol ymhlith cyfeillion; priododd Clementina Miller o Aberdeen, 1893.John Edward Lloyd ↗Wikipedia (Saesneg)Syr John Edward Lloyd (5 Mai 1861 – 20 Mehefin 1947), hanesydd o Gymro a gydnabyddir yn dad sylfaenol astudiaethau Cymru’r Oesoedd Canol ac yn un a osododd seiliau hanes Cymru fodern; ganed yn Lerpwl i rieni Cymraeg eu hiaith a’i fagu i siarad Cymraeg; yn Aberystwyth o 1877 a Choleg Lincoln, Rhydychen, o 1881, gyda dosbarth cyntaf yn y Clasuron yn 1883, gradd orau ei flwyddyn; yn dysgu yn Aberystwyth o 1885; ym Mangor o 1892 yn ddarlithydd hanes Cymru; rhwng 1893 a 1900 cyhoeddodd dros gant o erthyglau yn y Dictionary of National Biography; o 1893 tri llyfr dwyieithog byr i blant ysgolion cynradd ar hanes Cymru o Oes y Cerrig hyd 1282; The Great Forest of Brecknock (1905) a hanes hen weithfeydd haearn de Cymru (1906); yn 1911–12 cyhoeddodd yr hanes difrifol cyntaf o flynyddoedd ffurfiannol y wlad, y ddwy gyfrol A History of Wales from the Earliest Times to the Edwardian Conquest; Cymrawd Cymdeithas yr Hynafiaethwyr, 1919; Owen Glendower (1931); golygydd cyntaf Y Bywgraffiadur Cymreig, a gyhoeddwyd yn 1953; marchog 1934; ymhlith ei erthyglau mae ‘Hywel Dda: the historical setting’ (1928) a ‘The Welsh chronicles’ (1928).John Edward Lloyd ↗Wicipedia CymraegHanesydd a golygydd o Gymru oedd Syr John Edward Lloyd (J. E. Lloyd) (5 Mai 1861 – 20 Mehefin 1947), a’r hanesydd cyntaf i osod hanes cynnar Cymru ar seiliau cadarn; ganed yn Lerpwl i rieni o Gymru; yn Rhydychen daeth i gysylltiad â Chymry eraill megis Owen Morgan Edwards, a bu ganddo ran flaenllaw ym mudiad Cymru Fydd; pennaeth cyntaf Adran Hanes Coleg Prifysgol Gogledd Cymru, Bangor; ystyrir ei lyfr A History of Wales from the Earliest Times to the Edwardian Conquest (1911) yn glasur, ac mae’n parhau’n ffynhonnell werthfawr bron ganrif yn ddiweddarach; Owen Glendower (1931); golygydd Y Bywgraffiadur Cymreig; marchog 1934; claddwyd ym mynwent Eglwys Tysilio ar Ynys Dysilio ger Porthaethwy; cyfansoddodd ei gyfaill Saunders Lewis farwnad gofiadwy iddo sydd ymhlith y mwyaf nodedig o gerddi Cymraeg yr ugeinfed ganrif.
Ysgrifennodd dros gant o fywgraffiadau Cymry enwog i’r Dictionary of National Biography, a llyfrau hanes dwyieithog byr i blant Cymru, yn adrodd stori Cymru o Oes y Cerrig hyd 1282.FfynonellauJohn Edward Lloyd ↗Wikipedia (Saesneg)Syr John Edward Lloyd (5 Mai 1861 – 20 Mehefin 1947), hanesydd o Gymro a gydnabyddir yn dad sylfaenol astudiaethau Cymru’r Oesoedd Canol ac yn un a osododd seiliau hanes Cymru fodern; ganed yn Lerpwl i rieni Cymraeg eu hiaith a’i fagu i siarad Cymraeg; yn Aberystwyth o 1877 a Choleg Lincoln, Rhydychen, o 1881, gyda dosbarth cyntaf yn y Clasuron yn 1883, gradd orau ei flwyddyn; yn dysgu yn Aberystwyth o 1885; ym Mangor o 1892 yn ddarlithydd hanes Cymru; rhwng 1893 a 1900 cyhoeddodd dros gant o erthyglau yn y Dictionary of National Biography; o 1893 tri llyfr dwyieithog byr i blant ysgolion cynradd ar hanes Cymru o Oes y Cerrig hyd 1282; The Great Forest of Brecknock (1905) a hanes hen weithfeydd haearn de Cymru (1906); yn 1911–12 cyhoeddodd yr hanes difrifol cyntaf o flynyddoedd ffurfiannol y wlad, y ddwy gyfrol A History of Wales from the Earliest Times to the Edwardian Conquest; Cymrawd Cymdeithas yr Hynafiaethwyr, 1919; Owen Glendower (1931); golygydd cyntaf Y Bywgraffiadur Cymreig, a gyhoeddwyd yn 1953; marchog 1934; ymhlith ei erthyglau mae ‘Hywel Dda: the historical setting’ (1928) a ‘The Welsh chronicles’ (1928).Lloyd, Sir John Edward (1861 – 1947), historian, and first editor of Y Bywgraffiadur Cymreig ↗Robert Thomas Jenkins, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 5 Mai 1861 yn Lerpwl, mab Edward Lloyd, Y.H., a Mary Lloyd; cartref hynafol y teulu oedd Penygarnedd, ger Pen-y-bont-fawr yn Sir Drefaldwyn, a garai bob amser; pregethwr lleyg gyda’r Annibynwyr, a Chadeirydd Undeb yr Annibynwyr Cymraeg am 1934–35, testun balchder mawr iddo; yn Aberystwyth, yna o 1881 Coleg Lincoln, Rhydychen: dosbarth cyntaf yn y Clasuron (1883) ac mewn Hanes (1885); yn 1884, hanner ffordd drwy ei gwrs, enillodd y wobr yn Eisteddfod Genedlaethol Lerpwl am lawlyfr ar hanes Cymru hyd 1282; darlithydd mewn Cymraeg a Hanes yn Aberystwyth 1885–92, lle paratôdd The Ancient Laws of Wales Hubert Lewis (1889); yn 1892 cofrestrydd ym Mangor a chynorthwyydd mewn Hanes: ‘darlithydd yn y bore, cofrestrydd yn y prynhawn, ac ymchwilydd gyda’r nos’; lluniodd gyfansoddiad bwrdd astudiaethau’r Brifysgol ar iaith, llên a hanes Cymru a bu’n gadeirydd arno hyd 1940; Llywydd Cymdeithas Hynafiaethau Cymru ddwywaith; darlithiai yn ysgolion haf Cymdeithas yr Iaith Gymraeg i athrawon ac ysgrifennodd lyfrau hanes Cymru dwyieithog iddi; athro Hanes ym Mangor o 1899; yn 1911 cyhoeddodd ei waith safonol mawr, A History of Wales from the Earliest Times to the Edwardian Conquest (trydydd argraffiad 1939): ‘Nid gormodiaith yw honni bod y llyfr hwn yn drobwynt yn astudiaeth hanes Cymru’, ffrwyth pwyso a mesur y ffynonellau’n drylwyr ac adroddiad clir a darllenadwy o Oes y Tywysogion, ac ‘mae corff y gwaith yn awdurdodol hyd heddiw’; D.Litt. Rhydychen 1918; F.B.A. 1930; ei Ddarlith Syr John Rhŷs, The Welsh Chronicles; Darlithydd Ford yn Rhydychen 1931, a gyhoeddwyd fel Owen Glendower (1931); hanes byr o Gymru (1930), yn Gymraeg fel Golwg ar hanes Cymru (1943); daeth yn oracl ar holl hanes Cymru, yr âi pawb ato; golygydd A History of Carmarthenshire (1935); yn 1937 gwahoddodd Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion ef i olygu’r Bywgraffiadur Cymreig, a lansiodd mewn cyfarfod cyhoeddus yng Nghaerdydd yn 1938; roedd wedi ysgrifennu tua 120 o fywgraffiadau Cymry i’r Dictionary of National Biography (1893–1912), ac ysgrifennodd dros 60 o erthyglau i’r Bywgraffiadur ei hun; Golygydd Ymgynghorol o 1943; bu farw 20 Mehefin 1947, claddwyd yn yr hen fynwent yn Llandysilio, ar yr ynys gyferbyn â Phorthaethwy; marchog 1934; D.Litt. Cymru (1922) a Manceinion; rhyddfraint dinas Bangor, 1941; ei lais yn glir a’i iaith, yn Saesneg neu’n Gymraeg, yn gywir; doniol ymhlith cyfeillion; priododd Clementina Miller o Aberdeen, 1893.
Yn 1911 cyhoeddodd ei waith mawr, A History of Wales from the Earliest Times to the Edwardian Conquest. Wedi’i seilio ar astudiaeth drylwyr o’r ffynonellau, a’i adrodd mewn Saesneg clir a darllenadwy, hwn oedd hanes llawn cyntaf teyrnasoedd a thywysogion Cymru.FfynonellauLloyd, Sir John Edward (1861 – 1947), historian, and first editor of Y Bywgraffiadur Cymreig ↗Robert Thomas Jenkins, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 5 Mai 1861 yn Lerpwl, mab Edward Lloyd, Y.H., a Mary Lloyd; cartref hynafol y teulu oedd Penygarnedd, ger Pen-y-bont-fawr yn Sir Drefaldwyn, a garai bob amser; pregethwr lleyg gyda’r Annibynwyr, a Chadeirydd Undeb yr Annibynwyr Cymraeg am 1934–35, testun balchder mawr iddo; yn Aberystwyth, yna o 1881 Coleg Lincoln, Rhydychen: dosbarth cyntaf yn y Clasuron (1883) ac mewn Hanes (1885); yn 1884, hanner ffordd drwy ei gwrs, enillodd y wobr yn Eisteddfod Genedlaethol Lerpwl am lawlyfr ar hanes Cymru hyd 1282; darlithydd mewn Cymraeg a Hanes yn Aberystwyth 1885–92, lle paratôdd The Ancient Laws of Wales Hubert Lewis (1889); yn 1892 cofrestrydd ym Mangor a chynorthwyydd mewn Hanes: ‘darlithydd yn y bore, cofrestrydd yn y prynhawn, ac ymchwilydd gyda’r nos’; lluniodd gyfansoddiad bwrdd astudiaethau’r Brifysgol ar iaith, llên a hanes Cymru a bu’n gadeirydd arno hyd 1940; Llywydd Cymdeithas Hynafiaethau Cymru ddwywaith; darlithiai yn ysgolion haf Cymdeithas yr Iaith Gymraeg i athrawon ac ysgrifennodd lyfrau hanes Cymru dwyieithog iddi; athro Hanes ym Mangor o 1899; yn 1911 cyhoeddodd ei waith safonol mawr, A History of Wales from the Earliest Times to the Edwardian Conquest (trydydd argraffiad 1939): ‘Nid gormodiaith yw honni bod y llyfr hwn yn drobwynt yn astudiaeth hanes Cymru’, ffrwyth pwyso a mesur y ffynonellau’n drylwyr ac adroddiad clir a darllenadwy o Oes y Tywysogion, ac ‘mae corff y gwaith yn awdurdodol hyd heddiw’; D.Litt. Rhydychen 1918; F.B.A. 1930; ei Ddarlith Syr John Rhŷs, The Welsh Chronicles; Darlithydd Ford yn Rhydychen 1931, a gyhoeddwyd fel Owen Glendower (1931); hanes byr o Gymru (1930), yn Gymraeg fel Golwg ar hanes Cymru (1943); daeth yn oracl ar holl hanes Cymru, yr âi pawb ato; golygydd A History of Carmarthenshire (1935); yn 1937 gwahoddodd Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion ef i olygu’r Bywgraffiadur Cymreig, a lansiodd mewn cyfarfod cyhoeddus yng Nghaerdydd yn 1938; roedd wedi ysgrifennu tua 120 o fywgraffiadau Cymry i’r Dictionary of National Biography (1893–1912), ac ysgrifennodd dros 60 o erthyglau i’r Bywgraffiadur ei hun; Golygydd Ymgynghorol o 1943; bu farw 20 Mehefin 1947, claddwyd yn yr hen fynwent yn Llandysilio, ar yr ynys gyferbyn â Phorthaethwy; marchog 1934; D.Litt. Cymru (1922) a Manceinion; rhyddfraint dinas Bangor, 1941; ei lais yn glir a’i iaith, yn Saesneg neu’n Gymraeg, yn gywir; doniol ymhlith cyfeillion; priododd Clementina Miller o Aberdeen, 1893.John Edward Lloyd ↗Wikipedia (Saesneg)Syr John Edward Lloyd (5 Mai 1861 – 20 Mehefin 1947), hanesydd o Gymro a gydnabyddir yn dad sylfaenol astudiaethau Cymru’r Oesoedd Canol ac yn un a osododd seiliau hanes Cymru fodern; ganed yn Lerpwl i rieni Cymraeg eu hiaith a’i fagu i siarad Cymraeg; yn Aberystwyth o 1877 a Choleg Lincoln, Rhydychen, o 1881, gyda dosbarth cyntaf yn y Clasuron yn 1883, gradd orau ei flwyddyn; yn dysgu yn Aberystwyth o 1885; ym Mangor o 1892 yn ddarlithydd hanes Cymru; rhwng 1893 a 1900 cyhoeddodd dros gant o erthyglau yn y Dictionary of National Biography; o 1893 tri llyfr dwyieithog byr i blant ysgolion cynradd ar hanes Cymru o Oes y Cerrig hyd 1282; The Great Forest of Brecknock (1905) a hanes hen weithfeydd haearn de Cymru (1906); yn 1911–12 cyhoeddodd yr hanes difrifol cyntaf o flynyddoedd ffurfiannol y wlad, y ddwy gyfrol A History of Wales from the Earliest Times to the Edwardian Conquest; Cymrawd Cymdeithas yr Hynafiaethwyr, 1919; Owen Glendower (1931); golygydd cyntaf Y Bywgraffiadur Cymreig, a gyhoeddwyd yn 1953; marchog 1934; ymhlith ei erthyglau mae ‘Hywel Dda: the historical setting’ (1928) a ‘The Welsh chronicles’ (1928).
Nid gormodiaith yw honni bod y llyfr hwn yn drobwynt yn astudiaeth hanes Cymru.
R. T. Jenkins, Y Bywgraffiadur Cymreig
Cyrhaeddodd drydydd argraffiad yn 1939, a dywed y Bywgraffiadur Cymreig fod corff y gwaith yn awdurdodol hyd heddiw. Fe’i cyfrifir yn dad sylfaenol astudiaeth Cymru’r Oesoedd Canol.FfynonellauLloyd, Sir John Edward (1861 – 1947), historian, and first editor of Y Bywgraffiadur Cymreig ↗Robert Thomas Jenkins, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 5 Mai 1861 yn Lerpwl, mab Edward Lloyd, Y.H., a Mary Lloyd; cartref hynafol y teulu oedd Penygarnedd, ger Pen-y-bont-fawr yn Sir Drefaldwyn, a garai bob amser; pregethwr lleyg gyda’r Annibynwyr, a Chadeirydd Undeb yr Annibynwyr Cymraeg am 1934–35, testun balchder mawr iddo; yn Aberystwyth, yna o 1881 Coleg Lincoln, Rhydychen: dosbarth cyntaf yn y Clasuron (1883) ac mewn Hanes (1885); yn 1884, hanner ffordd drwy ei gwrs, enillodd y wobr yn Eisteddfod Genedlaethol Lerpwl am lawlyfr ar hanes Cymru hyd 1282; darlithydd mewn Cymraeg a Hanes yn Aberystwyth 1885–92, lle paratôdd The Ancient Laws of Wales Hubert Lewis (1889); yn 1892 cofrestrydd ym Mangor a chynorthwyydd mewn Hanes: ‘darlithydd yn y bore, cofrestrydd yn y prynhawn, ac ymchwilydd gyda’r nos’; lluniodd gyfansoddiad bwrdd astudiaethau’r Brifysgol ar iaith, llên a hanes Cymru a bu’n gadeirydd arno hyd 1940; Llywydd Cymdeithas Hynafiaethau Cymru ddwywaith; darlithiai yn ysgolion haf Cymdeithas yr Iaith Gymraeg i athrawon ac ysgrifennodd lyfrau hanes Cymru dwyieithog iddi; athro Hanes ym Mangor o 1899; yn 1911 cyhoeddodd ei waith safonol mawr, A History of Wales from the Earliest Times to the Edwardian Conquest (trydydd argraffiad 1939): ‘Nid gormodiaith yw honni bod y llyfr hwn yn drobwynt yn astudiaeth hanes Cymru’, ffrwyth pwyso a mesur y ffynonellau’n drylwyr ac adroddiad clir a darllenadwy o Oes y Tywysogion, ac ‘mae corff y gwaith yn awdurdodol hyd heddiw’; D.Litt. Rhydychen 1918; F.B.A. 1930; ei Ddarlith Syr John Rhŷs, The Welsh Chronicles; Darlithydd Ford yn Rhydychen 1931, a gyhoeddwyd fel Owen Glendower (1931); hanes byr o Gymru (1930), yn Gymraeg fel Golwg ar hanes Cymru (1943); daeth yn oracl ar holl hanes Cymru, yr âi pawb ato; golygydd A History of Carmarthenshire (1935); yn 1937 gwahoddodd Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion ef i olygu’r Bywgraffiadur Cymreig, a lansiodd mewn cyfarfod cyhoeddus yng Nghaerdydd yn 1938; roedd wedi ysgrifennu tua 120 o fywgraffiadau Cymry i’r Dictionary of National Biography (1893–1912), ac ysgrifennodd dros 60 o erthyglau i’r Bywgraffiadur ei hun; Golygydd Ymgynghorol o 1943; bu farw 20 Mehefin 1947, claddwyd yn yr hen fynwent yn Llandysilio, ar yr ynys gyferbyn â Phorthaethwy; marchog 1934; D.Litt. Cymru (1922) a Manceinion; rhyddfraint dinas Bangor, 1941; ei lais yn glir a’i iaith, yn Saesneg neu’n Gymraeg, yn gywir; doniol ymhlith cyfeillion; priododd Clementina Miller o Aberdeen, 1893.John Edward Lloyd ↗Wikipedia (Saesneg)Syr John Edward Lloyd (5 Mai 1861 – 20 Mehefin 1947), hanesydd o Gymro a gydnabyddir yn dad sylfaenol astudiaethau Cymru’r Oesoedd Canol ac yn un a osododd seiliau hanes Cymru fodern; ganed yn Lerpwl i rieni Cymraeg eu hiaith a’i fagu i siarad Cymraeg; yn Aberystwyth o 1877 a Choleg Lincoln, Rhydychen, o 1881, gyda dosbarth cyntaf yn y Clasuron yn 1883, gradd orau ei flwyddyn; yn dysgu yn Aberystwyth o 1885; ym Mangor o 1892 yn ddarlithydd hanes Cymru; rhwng 1893 a 1900 cyhoeddodd dros gant o erthyglau yn y Dictionary of National Biography; o 1893 tri llyfr dwyieithog byr i blant ysgolion cynradd ar hanes Cymru o Oes y Cerrig hyd 1282; The Great Forest of Brecknock (1905) a hanes hen weithfeydd haearn de Cymru (1906); yn 1911–12 cyhoeddodd yr hanes difrifol cyntaf o flynyddoedd ffurfiannol y wlad, y ddwy gyfrol A History of Wales from the Earliest Times to the Edwardian Conquest; Cymrawd Cymdeithas yr Hynafiaethwyr, 1919; Owen Glendower (1931); golygydd cyntaf Y Bywgraffiadur Cymreig, a gyhoeddwyd yn 1953; marchog 1934; ymhlith ei erthyglau mae ‘Hywel Dda: the historical setting’ (1928) a ‘The Welsh chronicles’ (1928).
Yn 1931 dewisodd Rhydychen ef yn Ddarlithydd Ford, a chymerodd hanes Owain Glyndŵr yn bwnc. Daeth y darlithiau’n llyfr, Owen Glendower, eto’n astudiaeth ofalus o’r ffynonellau ac yn stori glir o yrfa Owain.FfynonellauLloyd, Sir John Edward (1861 – 1947), historian, and first editor of Y Bywgraffiadur Cymreig ↗Robert Thomas Jenkins, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 5 Mai 1861 yn Lerpwl, mab Edward Lloyd, Y.H., a Mary Lloyd; cartref hynafol y teulu oedd Penygarnedd, ger Pen-y-bont-fawr yn Sir Drefaldwyn, a garai bob amser; pregethwr lleyg gyda’r Annibynwyr, a Chadeirydd Undeb yr Annibynwyr Cymraeg am 1934–35, testun balchder mawr iddo; yn Aberystwyth, yna o 1881 Coleg Lincoln, Rhydychen: dosbarth cyntaf yn y Clasuron (1883) ac mewn Hanes (1885); yn 1884, hanner ffordd drwy ei gwrs, enillodd y wobr yn Eisteddfod Genedlaethol Lerpwl am lawlyfr ar hanes Cymru hyd 1282; darlithydd mewn Cymraeg a Hanes yn Aberystwyth 1885–92, lle paratôdd The Ancient Laws of Wales Hubert Lewis (1889); yn 1892 cofrestrydd ym Mangor a chynorthwyydd mewn Hanes: ‘darlithydd yn y bore, cofrestrydd yn y prynhawn, ac ymchwilydd gyda’r nos’; lluniodd gyfansoddiad bwrdd astudiaethau’r Brifysgol ar iaith, llên a hanes Cymru a bu’n gadeirydd arno hyd 1940; Llywydd Cymdeithas Hynafiaethau Cymru ddwywaith; darlithiai yn ysgolion haf Cymdeithas yr Iaith Gymraeg i athrawon ac ysgrifennodd lyfrau hanes Cymru dwyieithog iddi; athro Hanes ym Mangor o 1899; yn 1911 cyhoeddodd ei waith safonol mawr, A History of Wales from the Earliest Times to the Edwardian Conquest (trydydd argraffiad 1939): ‘Nid gormodiaith yw honni bod y llyfr hwn yn drobwynt yn astudiaeth hanes Cymru’, ffrwyth pwyso a mesur y ffynonellau’n drylwyr ac adroddiad clir a darllenadwy o Oes y Tywysogion, ac ‘mae corff y gwaith yn awdurdodol hyd heddiw’; D.Litt. Rhydychen 1918; F.B.A. 1930; ei Ddarlith Syr John Rhŷs, The Welsh Chronicles; Darlithydd Ford yn Rhydychen 1931, a gyhoeddwyd fel Owen Glendower (1931); hanes byr o Gymru (1930), yn Gymraeg fel Golwg ar hanes Cymru (1943); daeth yn oracl ar holl hanes Cymru, yr âi pawb ato; golygydd A History of Carmarthenshire (1935); yn 1937 gwahoddodd Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion ef i olygu’r Bywgraffiadur Cymreig, a lansiodd mewn cyfarfod cyhoeddus yng Nghaerdydd yn 1938; roedd wedi ysgrifennu tua 120 o fywgraffiadau Cymry i’r Dictionary of National Biography (1893–1912), ac ysgrifennodd dros 60 o erthyglau i’r Bywgraffiadur ei hun; Golygydd Ymgynghorol o 1943; bu farw 20 Mehefin 1947, claddwyd yn yr hen fynwent yn Llandysilio, ar yr ynys gyferbyn â Phorthaethwy; marchog 1934; D.Litt. Cymru (1922) a Manceinion; rhyddfraint dinas Bangor, 1941; ei lais yn glir a’i iaith, yn Saesneg neu’n Gymraeg, yn gywir; doniol ymhlith cyfeillion; priododd Clementina Miller o Aberdeen, 1893.John Edward Lloyd ↗Wikipedia (Saesneg)Syr John Edward Lloyd (5 Mai 1861 – 20 Mehefin 1947), hanesydd o Gymro a gydnabyddir yn dad sylfaenol astudiaethau Cymru’r Oesoedd Canol ac yn un a osododd seiliau hanes Cymru fodern; ganed yn Lerpwl i rieni Cymraeg eu hiaith a’i fagu i siarad Cymraeg; yn Aberystwyth o 1877 a Choleg Lincoln, Rhydychen, o 1881, gyda dosbarth cyntaf yn y Clasuron yn 1883, gradd orau ei flwyddyn; yn dysgu yn Aberystwyth o 1885; ym Mangor o 1892 yn ddarlithydd hanes Cymru; rhwng 1893 a 1900 cyhoeddodd dros gant o erthyglau yn y Dictionary of National Biography; o 1893 tri llyfr dwyieithog byr i blant ysgolion cynradd ar hanes Cymru o Oes y Cerrig hyd 1282; The Great Forest of Brecknock (1905) a hanes hen weithfeydd haearn de Cymru (1906); yn 1911–12 cyhoeddodd yr hanes difrifol cyntaf o flynyddoedd ffurfiannol y wlad, y ddwy gyfrol A History of Wales from the Earliest Times to the Edwardian Conquest; Cymrawd Cymdeithas yr Hynafiaethwyr, 1919; Owen Glendower (1931); golygydd cyntaf Y Bywgraffiadur Cymreig, a gyhoeddwyd yn 1953; marchog 1934; ymhlith ei erthyglau mae ‘Hywel Dda: the historical setting’ (1928) a ‘The Welsh chronicles’ (1928).
Daeth yn ŵr yr âi pawb ato am arweiniad ar hanes Cymru. Lluniodd gyfansoddiad bwrdd astudiaethau’r Brifysgol ar iaith, llên a hanes Cymru a bu’n gadeirydd arno hyd 1940, bu’n llywydd Cymdeithas Hynafiaethau Cymru ddwywaith, dysgodd yn ysgolion haf yr hen Gymdeithas er Defnyddio’r Iaith Gymraeg, a golygodd A History of Carmarthenshire.FfynhonnellLloyd, Sir John Edward (1861 – 1947), historian, and first editor of Y Bywgraffiadur Cymreig ↗Robert Thomas Jenkins, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 5 Mai 1861 yn Lerpwl, mab Edward Lloyd, Y.H., a Mary Lloyd; cartref hynafol y teulu oedd Penygarnedd, ger Pen-y-bont-fawr yn Sir Drefaldwyn, a garai bob amser; pregethwr lleyg gyda’r Annibynwyr, a Chadeirydd Undeb yr Annibynwyr Cymraeg am 1934–35, testun balchder mawr iddo; yn Aberystwyth, yna o 1881 Coleg Lincoln, Rhydychen: dosbarth cyntaf yn y Clasuron (1883) ac mewn Hanes (1885); yn 1884, hanner ffordd drwy ei gwrs, enillodd y wobr yn Eisteddfod Genedlaethol Lerpwl am lawlyfr ar hanes Cymru hyd 1282; darlithydd mewn Cymraeg a Hanes yn Aberystwyth 1885–92, lle paratôdd The Ancient Laws of Wales Hubert Lewis (1889); yn 1892 cofrestrydd ym Mangor a chynorthwyydd mewn Hanes: ‘darlithydd yn y bore, cofrestrydd yn y prynhawn, ac ymchwilydd gyda’r nos’; lluniodd gyfansoddiad bwrdd astudiaethau’r Brifysgol ar iaith, llên a hanes Cymru a bu’n gadeirydd arno hyd 1940; Llywydd Cymdeithas Hynafiaethau Cymru ddwywaith; darlithiai yn ysgolion haf Cymdeithas yr Iaith Gymraeg i athrawon ac ysgrifennodd lyfrau hanes Cymru dwyieithog iddi; athro Hanes ym Mangor o 1899; yn 1911 cyhoeddodd ei waith safonol mawr, A History of Wales from the Earliest Times to the Edwardian Conquest (trydydd argraffiad 1939): ‘Nid gormodiaith yw honni bod y llyfr hwn yn drobwynt yn astudiaeth hanes Cymru’, ffrwyth pwyso a mesur y ffynonellau’n drylwyr ac adroddiad clir a darllenadwy o Oes y Tywysogion, ac ‘mae corff y gwaith yn awdurdodol hyd heddiw’; D.Litt. Rhydychen 1918; F.B.A. 1930; ei Ddarlith Syr John Rhŷs, The Welsh Chronicles; Darlithydd Ford yn Rhydychen 1931, a gyhoeddwyd fel Owen Glendower (1931); hanes byr o Gymru (1930), yn Gymraeg fel Golwg ar hanes Cymru (1943); daeth yn oracl ar holl hanes Cymru, yr âi pawb ato; golygydd A History of Carmarthenshire (1935); yn 1937 gwahoddodd Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion ef i olygu’r Bywgraffiadur Cymreig, a lansiodd mewn cyfarfod cyhoeddus yng Nghaerdydd yn 1938; roedd wedi ysgrifennu tua 120 o fywgraffiadau Cymry i’r Dictionary of National Biography (1893–1912), ac ysgrifennodd dros 60 o erthyglau i’r Bywgraffiadur ei hun; Golygydd Ymgynghorol o 1943; bu farw 20 Mehefin 1947, claddwyd yn yr hen fynwent yn Llandysilio, ar yr ynys gyferbyn â Phorthaethwy; marchog 1934; D.Litt. Cymru (1922) a Manceinion; rhyddfraint dinas Bangor, 1941; ei lais yn glir a’i iaith, yn Saesneg neu’n Gymraeg, yn gywir; doniol ymhlith cyfeillion; priododd Clementina Miller o Aberdeen, 1893.
Yn 1937 gofynnodd Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion iddo olygu geiriadur o fywydau’r Cymry, Y Bywgraffiadur Cymreig. Lansiodd ef mewn cyfarfod cyhoeddus yng Nghaerdydd yn 1938, dewisodd ei destunau a’i awduron, ac ysgrifennodd fwy na thrigain o’i fywgraffiadau ei hun. Ymddangosodd yn 1953, a dilynodd y Dictionary of Welsh Biography Saesneg yn 1959.FfynonellauLloyd, Sir John Edward (1861 – 1947), historian, and first editor of Y Bywgraffiadur Cymreig ↗Robert Thomas Jenkins, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 5 Mai 1861 yn Lerpwl, mab Edward Lloyd, Y.H., a Mary Lloyd; cartref hynafol y teulu oedd Penygarnedd, ger Pen-y-bont-fawr yn Sir Drefaldwyn, a garai bob amser; pregethwr lleyg gyda’r Annibynwyr, a Chadeirydd Undeb yr Annibynwyr Cymraeg am 1934–35, testun balchder mawr iddo; yn Aberystwyth, yna o 1881 Coleg Lincoln, Rhydychen: dosbarth cyntaf yn y Clasuron (1883) ac mewn Hanes (1885); yn 1884, hanner ffordd drwy ei gwrs, enillodd y wobr yn Eisteddfod Genedlaethol Lerpwl am lawlyfr ar hanes Cymru hyd 1282; darlithydd mewn Cymraeg a Hanes yn Aberystwyth 1885–92, lle paratôdd The Ancient Laws of Wales Hubert Lewis (1889); yn 1892 cofrestrydd ym Mangor a chynorthwyydd mewn Hanes: ‘darlithydd yn y bore, cofrestrydd yn y prynhawn, ac ymchwilydd gyda’r nos’; lluniodd gyfansoddiad bwrdd astudiaethau’r Brifysgol ar iaith, llên a hanes Cymru a bu’n gadeirydd arno hyd 1940; Llywydd Cymdeithas Hynafiaethau Cymru ddwywaith; darlithiai yn ysgolion haf Cymdeithas yr Iaith Gymraeg i athrawon ac ysgrifennodd lyfrau hanes Cymru dwyieithog iddi; athro Hanes ym Mangor o 1899; yn 1911 cyhoeddodd ei waith safonol mawr, A History of Wales from the Earliest Times to the Edwardian Conquest (trydydd argraffiad 1939): ‘Nid gormodiaith yw honni bod y llyfr hwn yn drobwynt yn astudiaeth hanes Cymru’, ffrwyth pwyso a mesur y ffynonellau’n drylwyr ac adroddiad clir a darllenadwy o Oes y Tywysogion, ac ‘mae corff y gwaith yn awdurdodol hyd heddiw’; D.Litt. Rhydychen 1918; F.B.A. 1930; ei Ddarlith Syr John Rhŷs, The Welsh Chronicles; Darlithydd Ford yn Rhydychen 1931, a gyhoeddwyd fel Owen Glendower (1931); hanes byr o Gymru (1930), yn Gymraeg fel Golwg ar hanes Cymru (1943); daeth yn oracl ar holl hanes Cymru, yr âi pawb ato; golygydd A History of Carmarthenshire (1935); yn 1937 gwahoddodd Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion ef i olygu’r Bywgraffiadur Cymreig, a lansiodd mewn cyfarfod cyhoeddus yng Nghaerdydd yn 1938; roedd wedi ysgrifennu tua 120 o fywgraffiadau Cymry i’r Dictionary of National Biography (1893–1912), ac ysgrifennodd dros 60 o erthyglau i’r Bywgraffiadur ei hun; Golygydd Ymgynghorol o 1943; bu farw 20 Mehefin 1947, claddwyd yn yr hen fynwent yn Llandysilio, ar yr ynys gyferbyn â Phorthaethwy; marchog 1934; D.Litt. Cymru (1922) a Manceinion; rhyddfraint dinas Bangor, 1941; ei lais yn glir a’i iaith, yn Saesneg neu’n Gymraeg, yn gywir; doniol ymhlith cyfeillion; priododd Clementina Miller o Aberdeen, 1893.John Edward Lloyd ↗Wikipedia (Saesneg)Syr John Edward Lloyd (5 Mai 1861 – 20 Mehefin 1947), hanesydd o Gymro a gydnabyddir yn dad sylfaenol astudiaethau Cymru’r Oesoedd Canol ac yn un a osododd seiliau hanes Cymru fodern; ganed yn Lerpwl i rieni Cymraeg eu hiaith a’i fagu i siarad Cymraeg; yn Aberystwyth o 1877 a Choleg Lincoln, Rhydychen, o 1881, gyda dosbarth cyntaf yn y Clasuron yn 1883, gradd orau ei flwyddyn; yn dysgu yn Aberystwyth o 1885; ym Mangor o 1892 yn ddarlithydd hanes Cymru; rhwng 1893 a 1900 cyhoeddodd dros gant o erthyglau yn y Dictionary of National Biography; o 1893 tri llyfr dwyieithog byr i blant ysgolion cynradd ar hanes Cymru o Oes y Cerrig hyd 1282; The Great Forest of Brecknock (1905) a hanes hen weithfeydd haearn de Cymru (1906); yn 1911–12 cyhoeddodd yr hanes difrifol cyntaf o flynyddoedd ffurfiannol y wlad, y ddwy gyfrol A History of Wales from the Earliest Times to the Edwardian Conquest; Cymrawd Cymdeithas yr Hynafiaethwyr, 1919; Owen Glendower (1931); golygydd cyntaf Y Bywgraffiadur Cymreig, a gyhoeddwyd yn 1953; marchog 1934; ymhlith ei erthyglau mae ‘Hywel Dda: the historical setting’ (1928) a ‘The Welsh chronicles’ (1928).
Fe’i hurddwyd yn farchog yn 1934, ei wneud yn Gymrawd yr Academi Brydeinig, a rhoddwyd rhyddfraint dinas Bangor iddo yn 1941. Bu farw ar 20 Mehefin 1947 a’i gladdu yn hen fynwent Tysilio, ar yr ynys fach yn y Fenai ger Porthaethwy. Ysgrifennodd ei gyfaill Saunders Lewis farwnad iddo a gyfrifir ymhlith cerddi Cymraeg gorau’r ugeinfed ganrif.FfynonellauLloyd, Sir John Edward (1861 – 1947), historian, and first editor of Y Bywgraffiadur Cymreig ↗Robert Thomas Jenkins, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 5 Mai 1861 yn Lerpwl, mab Edward Lloyd, Y.H., a Mary Lloyd; cartref hynafol y teulu oedd Penygarnedd, ger Pen-y-bont-fawr yn Sir Drefaldwyn, a garai bob amser; pregethwr lleyg gyda’r Annibynwyr, a Chadeirydd Undeb yr Annibynwyr Cymraeg am 1934–35, testun balchder mawr iddo; yn Aberystwyth, yna o 1881 Coleg Lincoln, Rhydychen: dosbarth cyntaf yn y Clasuron (1883) ac mewn Hanes (1885); yn 1884, hanner ffordd drwy ei gwrs, enillodd y wobr yn Eisteddfod Genedlaethol Lerpwl am lawlyfr ar hanes Cymru hyd 1282; darlithydd mewn Cymraeg a Hanes yn Aberystwyth 1885–92, lle paratôdd The Ancient Laws of Wales Hubert Lewis (1889); yn 1892 cofrestrydd ym Mangor a chynorthwyydd mewn Hanes: ‘darlithydd yn y bore, cofrestrydd yn y prynhawn, ac ymchwilydd gyda’r nos’; lluniodd gyfansoddiad bwrdd astudiaethau’r Brifysgol ar iaith, llên a hanes Cymru a bu’n gadeirydd arno hyd 1940; Llywydd Cymdeithas Hynafiaethau Cymru ddwywaith; darlithiai yn ysgolion haf Cymdeithas yr Iaith Gymraeg i athrawon ac ysgrifennodd lyfrau hanes Cymru dwyieithog iddi; athro Hanes ym Mangor o 1899; yn 1911 cyhoeddodd ei waith safonol mawr, A History of Wales from the Earliest Times to the Edwardian Conquest (trydydd argraffiad 1939): ‘Nid gormodiaith yw honni bod y llyfr hwn yn drobwynt yn astudiaeth hanes Cymru’, ffrwyth pwyso a mesur y ffynonellau’n drylwyr ac adroddiad clir a darllenadwy o Oes y Tywysogion, ac ‘mae corff y gwaith yn awdurdodol hyd heddiw’; D.Litt. Rhydychen 1918; F.B.A. 1930; ei Ddarlith Syr John Rhŷs, The Welsh Chronicles; Darlithydd Ford yn Rhydychen 1931, a gyhoeddwyd fel Owen Glendower (1931); hanes byr o Gymru (1930), yn Gymraeg fel Golwg ar hanes Cymru (1943); daeth yn oracl ar holl hanes Cymru, yr âi pawb ato; golygydd A History of Carmarthenshire (1935); yn 1937 gwahoddodd Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion ef i olygu’r Bywgraffiadur Cymreig, a lansiodd mewn cyfarfod cyhoeddus yng Nghaerdydd yn 1938; roedd wedi ysgrifennu tua 120 o fywgraffiadau Cymry i’r Dictionary of National Biography (1893–1912), ac ysgrifennodd dros 60 o erthyglau i’r Bywgraffiadur ei hun; Golygydd Ymgynghorol o 1943; bu farw 20 Mehefin 1947, claddwyd yn yr hen fynwent yn Llandysilio, ar yr ynys gyferbyn â Phorthaethwy; marchog 1934; D.Litt. Cymru (1922) a Manceinion; rhyddfraint dinas Bangor, 1941; ei lais yn glir a’i iaith, yn Saesneg neu’n Gymraeg, yn gywir; doniol ymhlith cyfeillion; priododd Clementina Miller o Aberdeen, 1893.John Edward Lloyd ↗Wicipedia CymraegHanesydd a golygydd o Gymru oedd Syr John Edward Lloyd (J. E. Lloyd) (5 Mai 1861 – 20 Mehefin 1947), a’r hanesydd cyntaf i osod hanes cynnar Cymru ar seiliau cadarn; ganed yn Lerpwl i rieni o Gymru; yn Rhydychen daeth i gysylltiad â Chymry eraill megis Owen Morgan Edwards, a bu ganddo ran flaenllaw ym mudiad Cymru Fydd; pennaeth cyntaf Adran Hanes Coleg Prifysgol Gogledd Cymru, Bangor; ystyrir ei lyfr A History of Wales from the Earliest Times to the Edwardian Conquest (1911) yn glasur, ac mae’n parhau’n ffynhonnell werthfawr bron ganrif yn ddiweddarach; Owen Glendower (1931); golygydd Y Bywgraffiadur Cymreig; marchog 1934; claddwyd ym mynwent Eglwys Tysilio ar Ynys Dysilio ger Porthaethwy; cyfansoddodd ei gyfaill Saunders Lewis farwnad gofiadwy iddo sydd ymhlith y mwyaf nodedig o gerddi Cymraeg yr ugeinfed ganrif.
Ffynonellau a darllen pellach
Y Bywgraffiadur Cymreig ↗Oxford Dictionary of National Biography (Saesneg) ↗Wicipedia ↗
Fe’i magwyd yn Llandudno, yn fab i saer o Gaergybi, ac arweiniodd Awstralia drwy’r Rhyfel Byd Cyntaf yn Brif Weinidog o 1915 i 1923.
Billy HughesPrif weinidog Cymraeg ei iaith rhwng 1916 a 1922, y gosododd ei Gyllideb y Bobl yn 1909 seiliau’r wladwriaeth les.
David Lloyd GeorgeAthro Bangor a ysgrifennodd ramadeg mawr y Gymraeg, gosod rheolau’r gynghanedd yn Cerdd Dafod, a rhoi i’r Gymraeg yr orgraff a ddefnyddia heddiw.
Syr John Morris-JonesBardd o Gasnewydd a fu’n crwydro America, a gollodd goes wrth neidio ar drên, ac a ysgrifennodd ‘What is this life if, full of care, we have no time to stand and stare.’
W. H. DaviesYsgrifennwyd gan Ifan Cyhoeddwyd gyntaf Diweddarwyd ddiwethaf