Syr John Edward Lloyd
Hanesydd y tywysogion (wedi’i gofnodi)Yr hanesydd a ysgrifennodd yr hanes llawn cyntaf o Gymru o’r cyfnod cynharaf hyd 1282, ac a olygodd y Bywgraffiadur Cymreig.
Syr John Edward Lloyd
Hanes Cymru / Cymru’r Ugeinfed Ganrif
born 1942
Cerddor Cymraeg o’r Garnant a gyd-sefydlodd y Velvet Underground yn Efrog Newydd ac a newidiodd gerddoriaeth roc.
Llun: Tai yng nghwm Tryweryn yng Nghapel Celyn, a dynnwyd gan Geoff Charles yn 1957 cyn boddi’r pentref · Geoff Charles, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Aeth John Cale o’r Garnant, mab glöwr a fagwyd yn Gymraeg, i Efrog Newydd a sefydlu’r Velvet Underground gyda Lou Reed. Am chwe degawd mae wedi creu cerddoriaeth o bob math, o roc i’r avant-garde, a’i fersiwn piano o Hallelujah yw’r un y mae’r rhan fwyaf o gantorion diweddarach wedi ei dilyn. Yn 2009 cynrychiolodd Gymru ym Miennale Fenis gyda gwaith am yr iaith Gymraeg.FfynonellauJohn Cale ↗Wikipedia (Saesneg)John Davies Cale (ganed 9 Mawrth 1942), canwr, cerddor, cyfansoddwr, cynhyrchydd recordiau a threfnydd o Gymro; un o sylfaenwyr y band roc Americanaidd dylanwadol y Velvet Underground, gan recordio dau albwm stiwdio gyda hwy; gweithiodd ar draws roc a cherddoriaeth avant-garde dros chwe degawd; ganed ym mhentref glofaol y Garnant, Sir Gaerfyrddin, i William Arthur George Cale, glöwr, a Margaret Davies, athrawes gynradd, a siaradai Gymraeg ac a’i dysgodd iddo; dechreuodd ddysgu Saesneg yn yr ysgol gynradd tua saith oed; canai’r organ yn eglwys Rhydaman; recordiodd y BBC ef yn chwarae tocata a gyfansoddodd; ymunodd â Cherddorfa Genedlaethol Ieuenctid Cymru yn 13 yn chwaraewr fiola; ysgoloriaeth i astudio cerddoriaeth yng Ngholeg Goldsmiths, Llundain, lle trefnodd yn 1963 A Little Festival of New Music ac arwain y perfformiad cyntaf yn y DU o Concert for Piano and Orchestra Cage; aeth i’r Unol Daleithiau yn 1963 gyda chymorth Aaron Copland, a’i hargymhellodd i Tanglewood; ar 9 Medi 1963 cymerodd ran gyda John Cage yn y perfformiad llawn cyntaf 18 awr o Vexations Satie; chwaraeodd yn Theatre of Eternal Music La Monte Young; cyd-sefydlodd y Velvet Underground gyda Lou Reed; chwaraeodd fiola, bas ac allweddellau ar The Velvet Underground & Nico (1967) a White Light/White Heat (1968), gan gyd-ysgrifennu cerddoriaeth a chanu fiola wedi’i chwyddo’n drydanol; gadawodd yn 1968; dau ar bymtheg o albymau stiwdio unigol erbyn hynny, gan gynnwys Paris 1919 (1973), a ystyrir yn gampwaith iddo, Fear (1974), Slow Dazzle (1975) a Music for a New Society (1982); Words for the Dying (1989), gan ddefnyddio cerddi ei gyd-Gymro Dylan Thomas; Songs for Drella (1990) gyda Reed, teyrnged i Andy Warhol; cynhyrchodd recordiau i Nico, y Stooges, y Modern Lovers, Patti Smith, Squeeze a Happy Mondays; ffurfiodd ei drefniant piano o Hallelujah Leonard Cohen (1991) sail y rhan fwyaf o fersiynau diweddarach a defnyddiwyd ef yn y ffilm Shrek; derbyniwyd i Oriel Anfarwolion Roc a Rôl gyda’r Velvet Underground yn 1996; cynrychiolodd Gymru ym Miennale Fenis 2009 gyda Dyddiau Du, am ei berthynas â’r iaith Gymraeg; perfformiodd Paris 1919 yn llawn yn y Gyfnewidfa Lo, Caerdydd, ar 21 Tachwedd 2009; OBE yn 2010 am wasanaeth i gerddoriaeth a’r celfyddydau; Mercy (2023); Poptical Illusion (2024), ei ddeunawfed albwm stiwdio.John Cale ↗Wicipedia CymraegErthygl Gymraeg: John Cale (ganed 9 Mawrth 1942), cerddor o Gymru, a sefydlodd y band arbrofol y Velvet Underground gyda Lou Reed yn 1965; ganed yn y Garnant, Sir Gaerfyrddin; mae hefyd wedi gweithio mewn drôn a cherddoriaeth glasurol; astudiodd yng Ngholeg Goldsmiths, Prifysgol Llundain; mae wedi rhyddhau dros ddwsin o recordiau hir unigol a gweithio gydag enwau mawrion byd roc, yn eu plith Lou Reed, Nico, John Cage, Nick Drake, Brian Eno, Patti Smith, y Manic Street Preachers, Super Furry Animals, Catatonia, Gorky’s Zygotic Mynci a Siouxsie and the Banshees; mab Will Cale a Margaret Davies, athrawes, a’i dad yn löwr; magwyd yn uniaith Gymraeg nes dechrau dysgu Saesneg yn yr ysgol gynradd; unig blentyn; cynhyrchai ei ewythr Davey Davies, gyda’i wraig Mai Jones, y sioe radio Welsh Rarebit ar BBC Wales, a hi a gyfansoddodd y gerddoriaeth i We’ll Keep a Welcome, a glywyd gyntaf yn 1940; canai ewythr arall, ‘dylanwad mawr iawn arnaf’, y ffidil, a dechreuodd Cale ddysgu’r piano a’r fiola; o Ysgol Gynradd Sirol y Garnant i Ysgol Ramadeg Dyffryn Aman.
| Ganed | 9 Mawrth 1942, y Garnant, Sir GaerfyrddinFfynonellauJohn Cale ↗Wikipedia (Saesneg)John Davies Cale (ganed 9 Mawrth 1942), canwr, cerddor, cyfansoddwr, cynhyrchydd recordiau a threfnydd o Gymro; un o sylfaenwyr y band roc Americanaidd dylanwadol y Velvet Underground, gan recordio dau albwm stiwdio gyda hwy; gweithiodd ar draws roc a cherddoriaeth avant-garde dros chwe degawd; ganed ym mhentref glofaol y Garnant, Sir Gaerfyrddin, i William Arthur George Cale, glöwr, a Margaret Davies, athrawes gynradd, a siaradai Gymraeg ac a’i dysgodd iddo; dechreuodd ddysgu Saesneg yn yr ysgol gynradd tua saith oed; canai’r organ yn eglwys Rhydaman; recordiodd y BBC ef yn chwarae tocata a gyfansoddodd; ymunodd â Cherddorfa Genedlaethol Ieuenctid Cymru yn 13 yn chwaraewr fiola; ysgoloriaeth i astudio cerddoriaeth yng Ngholeg Goldsmiths, Llundain, lle trefnodd yn 1963 A Little Festival of New Music ac arwain y perfformiad cyntaf yn y DU o Concert for Piano and Orchestra Cage; aeth i’r Unol Daleithiau yn 1963 gyda chymorth Aaron Copland, a’i hargymhellodd i Tanglewood; ar 9 Medi 1963 cymerodd ran gyda John Cage yn y perfformiad llawn cyntaf 18 awr o Vexations Satie; chwaraeodd yn Theatre of Eternal Music La Monte Young; cyd-sefydlodd y Velvet Underground gyda Lou Reed; chwaraeodd fiola, bas ac allweddellau ar The Velvet Underground & Nico (1967) a White Light/White Heat (1968), gan gyd-ysgrifennu cerddoriaeth a chanu fiola wedi’i chwyddo’n drydanol; gadawodd yn 1968; dau ar bymtheg o albymau stiwdio unigol erbyn hynny, gan gynnwys Paris 1919 (1973), a ystyrir yn gampwaith iddo, Fear (1974), Slow Dazzle (1975) a Music for a New Society (1982); Words for the Dying (1989), gan ddefnyddio cerddi ei gyd-Gymro Dylan Thomas; Songs for Drella (1990) gyda Reed, teyrnged i Andy Warhol; cynhyrchodd recordiau i Nico, y Stooges, y Modern Lovers, Patti Smith, Squeeze a Happy Mondays; ffurfiodd ei drefniant piano o Hallelujah Leonard Cohen (1991) sail y rhan fwyaf o fersiynau diweddarach a defnyddiwyd ef yn y ffilm Shrek; derbyniwyd i Oriel Anfarwolion Roc a Rôl gyda’r Velvet Underground yn 1996; cynrychiolodd Gymru ym Miennale Fenis 2009 gyda Dyddiau Du, am ei berthynas â’r iaith Gymraeg; perfformiodd Paris 1919 yn llawn yn y Gyfnewidfa Lo, Caerdydd, ar 21 Tachwedd 2009; OBE yn 2010 am wasanaeth i gerddoriaeth a’r celfyddydau; Mercy (2023); Poptical Illusion (2024), ei ddeunawfed albwm stiwdio.John Cale ↗Wicipedia CymraegErthygl Gymraeg: John Cale (ganed 9 Mawrth 1942), cerddor o Gymru, a sefydlodd y band arbrofol y Velvet Underground gyda Lou Reed yn 1965; ganed yn y Garnant, Sir Gaerfyrddin; mae hefyd wedi gweithio mewn drôn a cherddoriaeth glasurol; astudiodd yng Ngholeg Goldsmiths, Prifysgol Llundain; mae wedi rhyddhau dros ddwsin o recordiau hir unigol a gweithio gydag enwau mawrion byd roc, yn eu plith Lou Reed, Nico, John Cage, Nick Drake, Brian Eno, Patti Smith, y Manic Street Preachers, Super Furry Animals, Catatonia, Gorky’s Zygotic Mynci a Siouxsie and the Banshees; mab Will Cale a Margaret Davies, athrawes, a’i dad yn löwr; magwyd yn uniaith Gymraeg nes dechrau dysgu Saesneg yn yr ysgol gynradd; unig blentyn; cynhyrchai ei ewythr Davey Davies, gyda’i wraig Mai Jones, y sioe radio Welsh Rarebit ar BBC Wales, a hi a gyfansoddodd y gerddoriaeth i We’ll Keep a Welcome, a glywyd gyntaf yn 1940; canai ewythr arall, ‘dylanwad mawr iawn arnaf’, y ffidil, a dechreuodd Cale ddysgu’r piano a’r fiola; o Ysgol Gynradd Sirol y Garnant i Ysgol Ramadeg Dyffryn Aman. |
|---|---|
| Band | Y Velvet Underground, a sefydlwyd gyda Lou ReedFfynonellauJohn Cale ↗Wikipedia (Saesneg)John Davies Cale (ganed 9 Mawrth 1942), canwr, cerddor, cyfansoddwr, cynhyrchydd recordiau a threfnydd o Gymro; un o sylfaenwyr y band roc Americanaidd dylanwadol y Velvet Underground, gan recordio dau albwm stiwdio gyda hwy; gweithiodd ar draws roc a cherddoriaeth avant-garde dros chwe degawd; ganed ym mhentref glofaol y Garnant, Sir Gaerfyrddin, i William Arthur George Cale, glöwr, a Margaret Davies, athrawes gynradd, a siaradai Gymraeg ac a’i dysgodd iddo; dechreuodd ddysgu Saesneg yn yr ysgol gynradd tua saith oed; canai’r organ yn eglwys Rhydaman; recordiodd y BBC ef yn chwarae tocata a gyfansoddodd; ymunodd â Cherddorfa Genedlaethol Ieuenctid Cymru yn 13 yn chwaraewr fiola; ysgoloriaeth i astudio cerddoriaeth yng Ngholeg Goldsmiths, Llundain, lle trefnodd yn 1963 A Little Festival of New Music ac arwain y perfformiad cyntaf yn y DU o Concert for Piano and Orchestra Cage; aeth i’r Unol Daleithiau yn 1963 gyda chymorth Aaron Copland, a’i hargymhellodd i Tanglewood; ar 9 Medi 1963 cymerodd ran gyda John Cage yn y perfformiad llawn cyntaf 18 awr o Vexations Satie; chwaraeodd yn Theatre of Eternal Music La Monte Young; cyd-sefydlodd y Velvet Underground gyda Lou Reed; chwaraeodd fiola, bas ac allweddellau ar The Velvet Underground & Nico (1967) a White Light/White Heat (1968), gan gyd-ysgrifennu cerddoriaeth a chanu fiola wedi’i chwyddo’n drydanol; gadawodd yn 1968; dau ar bymtheg o albymau stiwdio unigol erbyn hynny, gan gynnwys Paris 1919 (1973), a ystyrir yn gampwaith iddo, Fear (1974), Slow Dazzle (1975) a Music for a New Society (1982); Words for the Dying (1989), gan ddefnyddio cerddi ei gyd-Gymro Dylan Thomas; Songs for Drella (1990) gyda Reed, teyrnged i Andy Warhol; cynhyrchodd recordiau i Nico, y Stooges, y Modern Lovers, Patti Smith, Squeeze a Happy Mondays; ffurfiodd ei drefniant piano o Hallelujah Leonard Cohen (1991) sail y rhan fwyaf o fersiynau diweddarach a defnyddiwyd ef yn y ffilm Shrek; derbyniwyd i Oriel Anfarwolion Roc a Rôl gyda’r Velvet Underground yn 1996; cynrychiolodd Gymru ym Miennale Fenis 2009 gyda Dyddiau Du, am ei berthynas â’r iaith Gymraeg; perfformiodd Paris 1919 yn llawn yn y Gyfnewidfa Lo, Caerdydd, ar 21 Tachwedd 2009; OBE yn 2010 am wasanaeth i gerddoriaeth a’r celfyddydau; Mercy (2023); Poptical Illusion (2024), ei ddeunawfed albwm stiwdio.John Cale ↗Wicipedia CymraegErthygl Gymraeg: John Cale (ganed 9 Mawrth 1942), cerddor o Gymru, a sefydlodd y band arbrofol y Velvet Underground gyda Lou Reed yn 1965; ganed yn y Garnant, Sir Gaerfyrddin; mae hefyd wedi gweithio mewn drôn a cherddoriaeth glasurol; astudiodd yng Ngholeg Goldsmiths, Prifysgol Llundain; mae wedi rhyddhau dros ddwsin o recordiau hir unigol a gweithio gydag enwau mawrion byd roc, yn eu plith Lou Reed, Nico, John Cage, Nick Drake, Brian Eno, Patti Smith, y Manic Street Preachers, Super Furry Animals, Catatonia, Gorky’s Zygotic Mynci a Siouxsie and the Banshees; mab Will Cale a Margaret Davies, athrawes, a’i dad yn löwr; magwyd yn uniaith Gymraeg nes dechrau dysgu Saesneg yn yr ysgol gynradd; unig blentyn; cynhyrchai ei ewythr Davey Davies, gyda’i wraig Mai Jones, y sioe radio Welsh Rarebit ar BBC Wales, a hi a gyfansoddodd y gerddoriaeth i We’ll Keep a Welcome, a glywyd gyntaf yn 1940; canai ewythr arall, ‘dylanwad mawr iawn arnaf’, y ffidil, a dechreuodd Cale ddysgu’r piano a’r fiola; o Ysgol Gynradd Sirol y Garnant i Ysgol Ramadeg Dyffryn Aman. |
| Albwm enwocaf | Paris 1919 (1973)FfynhonnellJohn Cale ↗Wikipedia (Saesneg)John Davies Cale (ganed 9 Mawrth 1942), canwr, cerddor, cyfansoddwr, cynhyrchydd recordiau a threfnydd o Gymro; un o sylfaenwyr y band roc Americanaidd dylanwadol y Velvet Underground, gan recordio dau albwm stiwdio gyda hwy; gweithiodd ar draws roc a cherddoriaeth avant-garde dros chwe degawd; ganed ym mhentref glofaol y Garnant, Sir Gaerfyrddin, i William Arthur George Cale, glöwr, a Margaret Davies, athrawes gynradd, a siaradai Gymraeg ac a’i dysgodd iddo; dechreuodd ddysgu Saesneg yn yr ysgol gynradd tua saith oed; canai’r organ yn eglwys Rhydaman; recordiodd y BBC ef yn chwarae tocata a gyfansoddodd; ymunodd â Cherddorfa Genedlaethol Ieuenctid Cymru yn 13 yn chwaraewr fiola; ysgoloriaeth i astudio cerddoriaeth yng Ngholeg Goldsmiths, Llundain, lle trefnodd yn 1963 A Little Festival of New Music ac arwain y perfformiad cyntaf yn y DU o Concert for Piano and Orchestra Cage; aeth i’r Unol Daleithiau yn 1963 gyda chymorth Aaron Copland, a’i hargymhellodd i Tanglewood; ar 9 Medi 1963 cymerodd ran gyda John Cage yn y perfformiad llawn cyntaf 18 awr o Vexations Satie; chwaraeodd yn Theatre of Eternal Music La Monte Young; cyd-sefydlodd y Velvet Underground gyda Lou Reed; chwaraeodd fiola, bas ac allweddellau ar The Velvet Underground & Nico (1967) a White Light/White Heat (1968), gan gyd-ysgrifennu cerddoriaeth a chanu fiola wedi’i chwyddo’n drydanol; gadawodd yn 1968; dau ar bymtheg o albymau stiwdio unigol erbyn hynny, gan gynnwys Paris 1919 (1973), a ystyrir yn gampwaith iddo, Fear (1974), Slow Dazzle (1975) a Music for a New Society (1982); Words for the Dying (1989), gan ddefnyddio cerddi ei gyd-Gymro Dylan Thomas; Songs for Drella (1990) gyda Reed, teyrnged i Andy Warhol; cynhyrchodd recordiau i Nico, y Stooges, y Modern Lovers, Patti Smith, Squeeze a Happy Mondays; ffurfiodd ei drefniant piano o Hallelujah Leonard Cohen (1991) sail y rhan fwyaf o fersiynau diweddarach a defnyddiwyd ef yn y ffilm Shrek; derbyniwyd i Oriel Anfarwolion Roc a Rôl gyda’r Velvet Underground yn 1996; cynrychiolodd Gymru ym Miennale Fenis 2009 gyda Dyddiau Du, am ei berthynas â’r iaith Gymraeg; perfformiodd Paris 1919 yn llawn yn y Gyfnewidfa Lo, Caerdydd, ar 21 Tachwedd 2009; OBE yn 2010 am wasanaeth i gerddoriaeth a’r celfyddydau; Mercy (2023); Poptical Illusion (2024), ei ddeunawfed albwm stiwdio. |
| Anrhydeddau | Oriel Anfarwolion Roc a Rôl, 1996; OBE, 2010FfynhonnellJohn Cale ↗Wikipedia (Saesneg)John Davies Cale (ganed 9 Mawrth 1942), canwr, cerddor, cyfansoddwr, cynhyrchydd recordiau a threfnydd o Gymro; un o sylfaenwyr y band roc Americanaidd dylanwadol y Velvet Underground, gan recordio dau albwm stiwdio gyda hwy; gweithiodd ar draws roc a cherddoriaeth avant-garde dros chwe degawd; ganed ym mhentref glofaol y Garnant, Sir Gaerfyrddin, i William Arthur George Cale, glöwr, a Margaret Davies, athrawes gynradd, a siaradai Gymraeg ac a’i dysgodd iddo; dechreuodd ddysgu Saesneg yn yr ysgol gynradd tua saith oed; canai’r organ yn eglwys Rhydaman; recordiodd y BBC ef yn chwarae tocata a gyfansoddodd; ymunodd â Cherddorfa Genedlaethol Ieuenctid Cymru yn 13 yn chwaraewr fiola; ysgoloriaeth i astudio cerddoriaeth yng Ngholeg Goldsmiths, Llundain, lle trefnodd yn 1963 A Little Festival of New Music ac arwain y perfformiad cyntaf yn y DU o Concert for Piano and Orchestra Cage; aeth i’r Unol Daleithiau yn 1963 gyda chymorth Aaron Copland, a’i hargymhellodd i Tanglewood; ar 9 Medi 1963 cymerodd ran gyda John Cage yn y perfformiad llawn cyntaf 18 awr o Vexations Satie; chwaraeodd yn Theatre of Eternal Music La Monte Young; cyd-sefydlodd y Velvet Underground gyda Lou Reed; chwaraeodd fiola, bas ac allweddellau ar The Velvet Underground & Nico (1967) a White Light/White Heat (1968), gan gyd-ysgrifennu cerddoriaeth a chanu fiola wedi’i chwyddo’n drydanol; gadawodd yn 1968; dau ar bymtheg o albymau stiwdio unigol erbyn hynny, gan gynnwys Paris 1919 (1973), a ystyrir yn gampwaith iddo, Fear (1974), Slow Dazzle (1975) a Music for a New Society (1982); Words for the Dying (1989), gan ddefnyddio cerddi ei gyd-Gymro Dylan Thomas; Songs for Drella (1990) gyda Reed, teyrnged i Andy Warhol; cynhyrchodd recordiau i Nico, y Stooges, y Modern Lovers, Patti Smith, Squeeze a Happy Mondays; ffurfiodd ei drefniant piano o Hallelujah Leonard Cohen (1991) sail y rhan fwyaf o fersiynau diweddarach a defnyddiwyd ef yn y ffilm Shrek; derbyniwyd i Oriel Anfarwolion Roc a Rôl gyda’r Velvet Underground yn 1996; cynrychiolodd Gymru ym Miennale Fenis 2009 gyda Dyddiau Du, am ei berthynas â’r iaith Gymraeg; perfformiodd Paris 1919 yn llawn yn y Gyfnewidfa Lo, Caerdydd, ar 21 Tachwedd 2009; OBE yn 2010 am wasanaeth i gerddoriaeth a’r celfyddydau; Mercy (2023); Poptical Illusion (2024), ei ddeunawfed albwm stiwdio. |
Ganed John Davies Cale ym mhentref glofaol y Garnant, unig blentyn Will Cale, glöwr, a Margaret Davies, athrawes. Magodd ei fam ef yn Gymraeg, a dim ond yn yr ysgol gynradd y dechreuodd ddysgu Saesneg.FfynonellauJohn Cale ↗Wikipedia (Saesneg)John Davies Cale (ganed 9 Mawrth 1942), canwr, cerddor, cyfansoddwr, cynhyrchydd recordiau a threfnydd o Gymro; un o sylfaenwyr y band roc Americanaidd dylanwadol y Velvet Underground, gan recordio dau albwm stiwdio gyda hwy; gweithiodd ar draws roc a cherddoriaeth avant-garde dros chwe degawd; ganed ym mhentref glofaol y Garnant, Sir Gaerfyrddin, i William Arthur George Cale, glöwr, a Margaret Davies, athrawes gynradd, a siaradai Gymraeg ac a’i dysgodd iddo; dechreuodd ddysgu Saesneg yn yr ysgol gynradd tua saith oed; canai’r organ yn eglwys Rhydaman; recordiodd y BBC ef yn chwarae tocata a gyfansoddodd; ymunodd â Cherddorfa Genedlaethol Ieuenctid Cymru yn 13 yn chwaraewr fiola; ysgoloriaeth i astudio cerddoriaeth yng Ngholeg Goldsmiths, Llundain, lle trefnodd yn 1963 A Little Festival of New Music ac arwain y perfformiad cyntaf yn y DU o Concert for Piano and Orchestra Cage; aeth i’r Unol Daleithiau yn 1963 gyda chymorth Aaron Copland, a’i hargymhellodd i Tanglewood; ar 9 Medi 1963 cymerodd ran gyda John Cage yn y perfformiad llawn cyntaf 18 awr o Vexations Satie; chwaraeodd yn Theatre of Eternal Music La Monte Young; cyd-sefydlodd y Velvet Underground gyda Lou Reed; chwaraeodd fiola, bas ac allweddellau ar The Velvet Underground & Nico (1967) a White Light/White Heat (1968), gan gyd-ysgrifennu cerddoriaeth a chanu fiola wedi’i chwyddo’n drydanol; gadawodd yn 1968; dau ar bymtheg o albymau stiwdio unigol erbyn hynny, gan gynnwys Paris 1919 (1973), a ystyrir yn gampwaith iddo, Fear (1974), Slow Dazzle (1975) a Music for a New Society (1982); Words for the Dying (1989), gan ddefnyddio cerddi ei gyd-Gymro Dylan Thomas; Songs for Drella (1990) gyda Reed, teyrnged i Andy Warhol; cynhyrchodd recordiau i Nico, y Stooges, y Modern Lovers, Patti Smith, Squeeze a Happy Mondays; ffurfiodd ei drefniant piano o Hallelujah Leonard Cohen (1991) sail y rhan fwyaf o fersiynau diweddarach a defnyddiwyd ef yn y ffilm Shrek; derbyniwyd i Oriel Anfarwolion Roc a Rôl gyda’r Velvet Underground yn 1996; cynrychiolodd Gymru ym Miennale Fenis 2009 gyda Dyddiau Du, am ei berthynas â’r iaith Gymraeg; perfformiodd Paris 1919 yn llawn yn y Gyfnewidfa Lo, Caerdydd, ar 21 Tachwedd 2009; OBE yn 2010 am wasanaeth i gerddoriaeth a’r celfyddydau; Mercy (2023); Poptical Illusion (2024), ei ddeunawfed albwm stiwdio.John Cale ↗Wicipedia CymraegErthygl Gymraeg: John Cale (ganed 9 Mawrth 1942), cerddor o Gymru, a sefydlodd y band arbrofol y Velvet Underground gyda Lou Reed yn 1965; ganed yn y Garnant, Sir Gaerfyrddin; mae hefyd wedi gweithio mewn drôn a cherddoriaeth glasurol; astudiodd yng Ngholeg Goldsmiths, Prifysgol Llundain; mae wedi rhyddhau dros ddwsin o recordiau hir unigol a gweithio gydag enwau mawrion byd roc, yn eu plith Lou Reed, Nico, John Cage, Nick Drake, Brian Eno, Patti Smith, y Manic Street Preachers, Super Furry Animals, Catatonia, Gorky’s Zygotic Mynci a Siouxsie and the Banshees; mab Will Cale a Margaret Davies, athrawes, a’i dad yn löwr; magwyd yn uniaith Gymraeg nes dechrau dysgu Saesneg yn yr ysgol gynradd; unig blentyn; cynhyrchai ei ewythr Davey Davies, gyda’i wraig Mai Jones, y sioe radio Welsh Rarebit ar BBC Wales, a hi a gyfansoddodd y gerddoriaeth i We’ll Keep a Welcome, a glywyd gyntaf yn 1940; canai ewythr arall, ‘dylanwad mawr iawn arnaf’, y ffidil, a dechreuodd Cale ddysgu’r piano a’r fiola; o Ysgol Gynradd Sirol y Garnant i Ysgol Ramadeg Dyffryn Aman.
Roedd cerddoriaeth o’i gwmpas ym mhobman. Gwnâi ei ewythr Davey Davies a’i fodryb Mai Jones, a gyfansoddodd gerddoriaeth We’ll Keep a Welcome, y sioe radio Welsh Rarebit i BBC Cymru, a rhoddodd ewythr arall a ganai’r ffidil gychwyn iddo ar y piano a’r fiola.FfynhonnellJohn Cale ↗Wicipedia CymraegErthygl Gymraeg: John Cale (ganed 9 Mawrth 1942), cerddor o Gymru, a sefydlodd y band arbrofol y Velvet Underground gyda Lou Reed yn 1965; ganed yn y Garnant, Sir Gaerfyrddin; mae hefyd wedi gweithio mewn drôn a cherddoriaeth glasurol; astudiodd yng Ngholeg Goldsmiths, Prifysgol Llundain; mae wedi rhyddhau dros ddwsin o recordiau hir unigol a gweithio gydag enwau mawrion byd roc, yn eu plith Lou Reed, Nico, John Cage, Nick Drake, Brian Eno, Patti Smith, y Manic Street Preachers, Super Furry Animals, Catatonia, Gorky’s Zygotic Mynci a Siouxsie and the Banshees; mab Will Cale a Margaret Davies, athrawes, a’i dad yn löwr; magwyd yn uniaith Gymraeg nes dechrau dysgu Saesneg yn yr ysgol gynradd; unig blentyn; cynhyrchai ei ewythr Davey Davies, gyda’i wraig Mai Jones, y sioe radio Welsh Rarebit ar BBC Wales, a hi a gyfansoddodd y gerddoriaeth i We’ll Keep a Welcome, a glywyd gyntaf yn 1940; canai ewythr arall, ‘dylanwad mawr iawn arnaf’, y ffidil, a dechreuodd Cale ddysgu’r piano a’r fiola; o Ysgol Gynradd Sirol y Garnant i Ysgol Ramadeg Dyffryn Aman.
Canai’r organ yn eglwys Rhydaman, a recordiodd y BBC docata a gyfansoddodd. Yn dair ar ddeg ymunodd â Cherddorfa Genedlaethol Ieuenctid Cymru yn chwaraewr fiola, ac o Ysgol Ramadeg Dyffryn Aman enillodd ysgoloriaeth i Goleg Goldsmiths yn Llundain.FfynonellauJohn Cale ↗Wikipedia (Saesneg)John Davies Cale (ganed 9 Mawrth 1942), canwr, cerddor, cyfansoddwr, cynhyrchydd recordiau a threfnydd o Gymro; un o sylfaenwyr y band roc Americanaidd dylanwadol y Velvet Underground, gan recordio dau albwm stiwdio gyda hwy; gweithiodd ar draws roc a cherddoriaeth avant-garde dros chwe degawd; ganed ym mhentref glofaol y Garnant, Sir Gaerfyrddin, i William Arthur George Cale, glöwr, a Margaret Davies, athrawes gynradd, a siaradai Gymraeg ac a’i dysgodd iddo; dechreuodd ddysgu Saesneg yn yr ysgol gynradd tua saith oed; canai’r organ yn eglwys Rhydaman; recordiodd y BBC ef yn chwarae tocata a gyfansoddodd; ymunodd â Cherddorfa Genedlaethol Ieuenctid Cymru yn 13 yn chwaraewr fiola; ysgoloriaeth i astudio cerddoriaeth yng Ngholeg Goldsmiths, Llundain, lle trefnodd yn 1963 A Little Festival of New Music ac arwain y perfformiad cyntaf yn y DU o Concert for Piano and Orchestra Cage; aeth i’r Unol Daleithiau yn 1963 gyda chymorth Aaron Copland, a’i hargymhellodd i Tanglewood; ar 9 Medi 1963 cymerodd ran gyda John Cage yn y perfformiad llawn cyntaf 18 awr o Vexations Satie; chwaraeodd yn Theatre of Eternal Music La Monte Young; cyd-sefydlodd y Velvet Underground gyda Lou Reed; chwaraeodd fiola, bas ac allweddellau ar The Velvet Underground & Nico (1967) a White Light/White Heat (1968), gan gyd-ysgrifennu cerddoriaeth a chanu fiola wedi’i chwyddo’n drydanol; gadawodd yn 1968; dau ar bymtheg o albymau stiwdio unigol erbyn hynny, gan gynnwys Paris 1919 (1973), a ystyrir yn gampwaith iddo, Fear (1974), Slow Dazzle (1975) a Music for a New Society (1982); Words for the Dying (1989), gan ddefnyddio cerddi ei gyd-Gymro Dylan Thomas; Songs for Drella (1990) gyda Reed, teyrnged i Andy Warhol; cynhyrchodd recordiau i Nico, y Stooges, y Modern Lovers, Patti Smith, Squeeze a Happy Mondays; ffurfiodd ei drefniant piano o Hallelujah Leonard Cohen (1991) sail y rhan fwyaf o fersiynau diweddarach a defnyddiwyd ef yn y ffilm Shrek; derbyniwyd i Oriel Anfarwolion Roc a Rôl gyda’r Velvet Underground yn 1996; cynrychiolodd Gymru ym Miennale Fenis 2009 gyda Dyddiau Du, am ei berthynas â’r iaith Gymraeg; perfformiodd Paris 1919 yn llawn yn y Gyfnewidfa Lo, Caerdydd, ar 21 Tachwedd 2009; OBE yn 2010 am wasanaeth i gerddoriaeth a’r celfyddydau; Mercy (2023); Poptical Illusion (2024), ei ddeunawfed albwm stiwdio.John Cale ↗Wicipedia CymraegErthygl Gymraeg: John Cale (ganed 9 Mawrth 1942), cerddor o Gymru, a sefydlodd y band arbrofol y Velvet Underground gyda Lou Reed yn 1965; ganed yn y Garnant, Sir Gaerfyrddin; mae hefyd wedi gweithio mewn drôn a cherddoriaeth glasurol; astudiodd yng Ngholeg Goldsmiths, Prifysgol Llundain; mae wedi rhyddhau dros ddwsin o recordiau hir unigol a gweithio gydag enwau mawrion byd roc, yn eu plith Lou Reed, Nico, John Cage, Nick Drake, Brian Eno, Patti Smith, y Manic Street Preachers, Super Furry Animals, Catatonia, Gorky’s Zygotic Mynci a Siouxsie and the Banshees; mab Will Cale a Margaret Davies, athrawes, a’i dad yn löwr; magwyd yn uniaith Gymraeg nes dechrau dysgu Saesneg yn yr ysgol gynradd; unig blentyn; cynhyrchai ei ewythr Davey Davies, gyda’i wraig Mai Jones, y sioe radio Welsh Rarebit ar BBC Wales, a hi a gyfansoddodd y gerddoriaeth i We’ll Keep a Welcome, a glywyd gyntaf yn 1940; canai ewythr arall, ‘dylanwad mawr iawn arnaf’, y ffidil, a dechreuodd Cale ddysgu’r piano a’r fiola; o Ysgol Gynradd Sirol y Garnant i Ysgol Ramadeg Dyffryn Aman.
Yn 1963, gyda chymorth y cyfansoddwr Americanaidd Aaron Copland, croesodd i America. Yn Efrog Newydd chwaraeodd gyda John Cage yn y perfformiad llawn cyntaf o Vexations Satie, a barhaodd ddeunaw awr, ac ymunodd â Theatre of Eternal Music La Monte Young.FfynhonnellJohn Cale ↗Wikipedia (Saesneg)John Davies Cale (ganed 9 Mawrth 1942), canwr, cerddor, cyfansoddwr, cynhyrchydd recordiau a threfnydd o Gymro; un o sylfaenwyr y band roc Americanaidd dylanwadol y Velvet Underground, gan recordio dau albwm stiwdio gyda hwy; gweithiodd ar draws roc a cherddoriaeth avant-garde dros chwe degawd; ganed ym mhentref glofaol y Garnant, Sir Gaerfyrddin, i William Arthur George Cale, glöwr, a Margaret Davies, athrawes gynradd, a siaradai Gymraeg ac a’i dysgodd iddo; dechreuodd ddysgu Saesneg yn yr ysgol gynradd tua saith oed; canai’r organ yn eglwys Rhydaman; recordiodd y BBC ef yn chwarae tocata a gyfansoddodd; ymunodd â Cherddorfa Genedlaethol Ieuenctid Cymru yn 13 yn chwaraewr fiola; ysgoloriaeth i astudio cerddoriaeth yng Ngholeg Goldsmiths, Llundain, lle trefnodd yn 1963 A Little Festival of New Music ac arwain y perfformiad cyntaf yn y DU o Concert for Piano and Orchestra Cage; aeth i’r Unol Daleithiau yn 1963 gyda chymorth Aaron Copland, a’i hargymhellodd i Tanglewood; ar 9 Medi 1963 cymerodd ran gyda John Cage yn y perfformiad llawn cyntaf 18 awr o Vexations Satie; chwaraeodd yn Theatre of Eternal Music La Monte Young; cyd-sefydlodd y Velvet Underground gyda Lou Reed; chwaraeodd fiola, bas ac allweddellau ar The Velvet Underground & Nico (1967) a White Light/White Heat (1968), gan gyd-ysgrifennu cerddoriaeth a chanu fiola wedi’i chwyddo’n drydanol; gadawodd yn 1968; dau ar bymtheg o albymau stiwdio unigol erbyn hynny, gan gynnwys Paris 1919 (1973), a ystyrir yn gampwaith iddo, Fear (1974), Slow Dazzle (1975) a Music for a New Society (1982); Words for the Dying (1989), gan ddefnyddio cerddi ei gyd-Gymro Dylan Thomas; Songs for Drella (1990) gyda Reed, teyrnged i Andy Warhol; cynhyrchodd recordiau i Nico, y Stooges, y Modern Lovers, Patti Smith, Squeeze a Happy Mondays; ffurfiodd ei drefniant piano o Hallelujah Leonard Cohen (1991) sail y rhan fwyaf o fersiynau diweddarach a defnyddiwyd ef yn y ffilm Shrek; derbyniwyd i Oriel Anfarwolion Roc a Rôl gyda’r Velvet Underground yn 1996; cynrychiolodd Gymru ym Miennale Fenis 2009 gyda Dyddiau Du, am ei berthynas â’r iaith Gymraeg; perfformiodd Paris 1919 yn llawn yn y Gyfnewidfa Lo, Caerdydd, ar 21 Tachwedd 2009; OBE yn 2010 am wasanaeth i gerddoriaeth a’r celfyddydau; Mercy (2023); Poptical Illusion (2024), ei ddeunawfed albwm stiwdio.
Gyda Lou Reed sefydlodd y Velvet Underground. Ar eu dau albwm cyntaf, The Velvet Underground & Nico (1967) a White Light/White Heat (1968), chwaraeodd fiola, bas ac allweddellau, gan gyd-ysgrifennu cerddoriaeth sawl cân a chanu fiola drydan.FfynonellauJohn Cale ↗Wikipedia (Saesneg)John Davies Cale (ganed 9 Mawrth 1942), canwr, cerddor, cyfansoddwr, cynhyrchydd recordiau a threfnydd o Gymro; un o sylfaenwyr y band roc Americanaidd dylanwadol y Velvet Underground, gan recordio dau albwm stiwdio gyda hwy; gweithiodd ar draws roc a cherddoriaeth avant-garde dros chwe degawd; ganed ym mhentref glofaol y Garnant, Sir Gaerfyrddin, i William Arthur George Cale, glöwr, a Margaret Davies, athrawes gynradd, a siaradai Gymraeg ac a’i dysgodd iddo; dechreuodd ddysgu Saesneg yn yr ysgol gynradd tua saith oed; canai’r organ yn eglwys Rhydaman; recordiodd y BBC ef yn chwarae tocata a gyfansoddodd; ymunodd â Cherddorfa Genedlaethol Ieuenctid Cymru yn 13 yn chwaraewr fiola; ysgoloriaeth i astudio cerddoriaeth yng Ngholeg Goldsmiths, Llundain, lle trefnodd yn 1963 A Little Festival of New Music ac arwain y perfformiad cyntaf yn y DU o Concert for Piano and Orchestra Cage; aeth i’r Unol Daleithiau yn 1963 gyda chymorth Aaron Copland, a’i hargymhellodd i Tanglewood; ar 9 Medi 1963 cymerodd ran gyda John Cage yn y perfformiad llawn cyntaf 18 awr o Vexations Satie; chwaraeodd yn Theatre of Eternal Music La Monte Young; cyd-sefydlodd y Velvet Underground gyda Lou Reed; chwaraeodd fiola, bas ac allweddellau ar The Velvet Underground & Nico (1967) a White Light/White Heat (1968), gan gyd-ysgrifennu cerddoriaeth a chanu fiola wedi’i chwyddo’n drydanol; gadawodd yn 1968; dau ar bymtheg o albymau stiwdio unigol erbyn hynny, gan gynnwys Paris 1919 (1973), a ystyrir yn gampwaith iddo, Fear (1974), Slow Dazzle (1975) a Music for a New Society (1982); Words for the Dying (1989), gan ddefnyddio cerddi ei gyd-Gymro Dylan Thomas; Songs for Drella (1990) gyda Reed, teyrnged i Andy Warhol; cynhyrchodd recordiau i Nico, y Stooges, y Modern Lovers, Patti Smith, Squeeze a Happy Mondays; ffurfiodd ei drefniant piano o Hallelujah Leonard Cohen (1991) sail y rhan fwyaf o fersiynau diweddarach a defnyddiwyd ef yn y ffilm Shrek; derbyniwyd i Oriel Anfarwolion Roc a Rôl gyda’r Velvet Underground yn 1996; cynrychiolodd Gymru ym Miennale Fenis 2009 gyda Dyddiau Du, am ei berthynas â’r iaith Gymraeg; perfformiodd Paris 1919 yn llawn yn y Gyfnewidfa Lo, Caerdydd, ar 21 Tachwedd 2009; OBE yn 2010 am wasanaeth i gerddoriaeth a’r celfyddydau; Mercy (2023); Poptical Illusion (2024), ei ddeunawfed albwm stiwdio.John Cale ↗Wicipedia CymraegErthygl Gymraeg: John Cale (ganed 9 Mawrth 1942), cerddor o Gymru, a sefydlodd y band arbrofol y Velvet Underground gyda Lou Reed yn 1965; ganed yn y Garnant, Sir Gaerfyrddin; mae hefyd wedi gweithio mewn drôn a cherddoriaeth glasurol; astudiodd yng Ngholeg Goldsmiths, Prifysgol Llundain; mae wedi rhyddhau dros ddwsin o recordiau hir unigol a gweithio gydag enwau mawrion byd roc, yn eu plith Lou Reed, Nico, John Cage, Nick Drake, Brian Eno, Patti Smith, y Manic Street Preachers, Super Furry Animals, Catatonia, Gorky’s Zygotic Mynci a Siouxsie and the Banshees; mab Will Cale a Margaret Davies, athrawes, a’i dad yn löwr; magwyd yn uniaith Gymraeg nes dechrau dysgu Saesneg yn yr ysgol gynradd; unig blentyn; cynhyrchai ei ewythr Davey Davies, gyda’i wraig Mai Jones, y sioe radio Welsh Rarebit ar BBC Wales, a hi a gyfansoddodd y gerddoriaeth i We’ll Keep a Welcome, a glywyd gyntaf yn 1940; canai ewythr arall, ‘dylanwad mawr iawn arnaf’, y ffidil, a dechreuodd Cale ddysgu’r piano a’r fiola; o Ysgol Gynradd Sirol y Garnant i Ysgol Ramadeg Dyffryn Aman.
Yn 1996 fe’i derbyniwyd i Oriel Anfarwolion Roc a Rôl yn un o’r Velvet Underground.FfynhonnellJohn Cale ↗Wikipedia (Saesneg)John Davies Cale (ganed 9 Mawrth 1942), canwr, cerddor, cyfansoddwr, cynhyrchydd recordiau a threfnydd o Gymro; un o sylfaenwyr y band roc Americanaidd dylanwadol y Velvet Underground, gan recordio dau albwm stiwdio gyda hwy; gweithiodd ar draws roc a cherddoriaeth avant-garde dros chwe degawd; ganed ym mhentref glofaol y Garnant, Sir Gaerfyrddin, i William Arthur George Cale, glöwr, a Margaret Davies, athrawes gynradd, a siaradai Gymraeg ac a’i dysgodd iddo; dechreuodd ddysgu Saesneg yn yr ysgol gynradd tua saith oed; canai’r organ yn eglwys Rhydaman; recordiodd y BBC ef yn chwarae tocata a gyfansoddodd; ymunodd â Cherddorfa Genedlaethol Ieuenctid Cymru yn 13 yn chwaraewr fiola; ysgoloriaeth i astudio cerddoriaeth yng Ngholeg Goldsmiths, Llundain, lle trefnodd yn 1963 A Little Festival of New Music ac arwain y perfformiad cyntaf yn y DU o Concert for Piano and Orchestra Cage; aeth i’r Unol Daleithiau yn 1963 gyda chymorth Aaron Copland, a’i hargymhellodd i Tanglewood; ar 9 Medi 1963 cymerodd ran gyda John Cage yn y perfformiad llawn cyntaf 18 awr o Vexations Satie; chwaraeodd yn Theatre of Eternal Music La Monte Young; cyd-sefydlodd y Velvet Underground gyda Lou Reed; chwaraeodd fiola, bas ac allweddellau ar The Velvet Underground & Nico (1967) a White Light/White Heat (1968), gan gyd-ysgrifennu cerddoriaeth a chanu fiola wedi’i chwyddo’n drydanol; gadawodd yn 1968; dau ar bymtheg o albymau stiwdio unigol erbyn hynny, gan gynnwys Paris 1919 (1973), a ystyrir yn gampwaith iddo, Fear (1974), Slow Dazzle (1975) a Music for a New Society (1982); Words for the Dying (1989), gan ddefnyddio cerddi ei gyd-Gymro Dylan Thomas; Songs for Drella (1990) gyda Reed, teyrnged i Andy Warhol; cynhyrchodd recordiau i Nico, y Stooges, y Modern Lovers, Patti Smith, Squeeze a Happy Mondays; ffurfiodd ei drefniant piano o Hallelujah Leonard Cohen (1991) sail y rhan fwyaf o fersiynau diweddarach a defnyddiwyd ef yn y ffilm Shrek; derbyniwyd i Oriel Anfarwolion Roc a Rôl gyda’r Velvet Underground yn 1996; cynrychiolodd Gymru ym Miennale Fenis 2009 gyda Dyddiau Du, am ei berthynas â’r iaith Gymraeg; perfformiodd Paris 1919 yn llawn yn y Gyfnewidfa Lo, Caerdydd, ar 21 Tachwedd 2009; OBE yn 2010 am wasanaeth i gerddoriaeth a’r celfyddydau; Mercy (2023); Poptical Illusion (2024), ei ddeunawfed albwm stiwdio.
Wedi 1968 aeth ei ffordd ei hun. Ystyrir Paris 1919 (1973) yn gampwaith iddo, a dilynodd Fear, Slow Dazzle a Music for a New Society. Cynhyrchodd recordiau i Patti Smith, y Stooges, Nico a llawer mwy, ac mae wedi gweithio gyda bandiau Cymreig o’r Manic Street Preachers i Super Furry Animals a Catatonia.FfynonellauJohn Cale ↗Wikipedia (Saesneg)John Davies Cale (ganed 9 Mawrth 1942), canwr, cerddor, cyfansoddwr, cynhyrchydd recordiau a threfnydd o Gymro; un o sylfaenwyr y band roc Americanaidd dylanwadol y Velvet Underground, gan recordio dau albwm stiwdio gyda hwy; gweithiodd ar draws roc a cherddoriaeth avant-garde dros chwe degawd; ganed ym mhentref glofaol y Garnant, Sir Gaerfyrddin, i William Arthur George Cale, glöwr, a Margaret Davies, athrawes gynradd, a siaradai Gymraeg ac a’i dysgodd iddo; dechreuodd ddysgu Saesneg yn yr ysgol gynradd tua saith oed; canai’r organ yn eglwys Rhydaman; recordiodd y BBC ef yn chwarae tocata a gyfansoddodd; ymunodd â Cherddorfa Genedlaethol Ieuenctid Cymru yn 13 yn chwaraewr fiola; ysgoloriaeth i astudio cerddoriaeth yng Ngholeg Goldsmiths, Llundain, lle trefnodd yn 1963 A Little Festival of New Music ac arwain y perfformiad cyntaf yn y DU o Concert for Piano and Orchestra Cage; aeth i’r Unol Daleithiau yn 1963 gyda chymorth Aaron Copland, a’i hargymhellodd i Tanglewood; ar 9 Medi 1963 cymerodd ran gyda John Cage yn y perfformiad llawn cyntaf 18 awr o Vexations Satie; chwaraeodd yn Theatre of Eternal Music La Monte Young; cyd-sefydlodd y Velvet Underground gyda Lou Reed; chwaraeodd fiola, bas ac allweddellau ar The Velvet Underground & Nico (1967) a White Light/White Heat (1968), gan gyd-ysgrifennu cerddoriaeth a chanu fiola wedi’i chwyddo’n drydanol; gadawodd yn 1968; dau ar bymtheg o albymau stiwdio unigol erbyn hynny, gan gynnwys Paris 1919 (1973), a ystyrir yn gampwaith iddo, Fear (1974), Slow Dazzle (1975) a Music for a New Society (1982); Words for the Dying (1989), gan ddefnyddio cerddi ei gyd-Gymro Dylan Thomas; Songs for Drella (1990) gyda Reed, teyrnged i Andy Warhol; cynhyrchodd recordiau i Nico, y Stooges, y Modern Lovers, Patti Smith, Squeeze a Happy Mondays; ffurfiodd ei drefniant piano o Hallelujah Leonard Cohen (1991) sail y rhan fwyaf o fersiynau diweddarach a defnyddiwyd ef yn y ffilm Shrek; derbyniwyd i Oriel Anfarwolion Roc a Rôl gyda’r Velvet Underground yn 1996; cynrychiolodd Gymru ym Miennale Fenis 2009 gyda Dyddiau Du, am ei berthynas â’r iaith Gymraeg; perfformiodd Paris 1919 yn llawn yn y Gyfnewidfa Lo, Caerdydd, ar 21 Tachwedd 2009; OBE yn 2010 am wasanaeth i gerddoriaeth a’r celfyddydau; Mercy (2023); Poptical Illusion (2024), ei ddeunawfed albwm stiwdio.John Cale ↗Wicipedia CymraegErthygl Gymraeg: John Cale (ganed 9 Mawrth 1942), cerddor o Gymru, a sefydlodd y band arbrofol y Velvet Underground gyda Lou Reed yn 1965; ganed yn y Garnant, Sir Gaerfyrddin; mae hefyd wedi gweithio mewn drôn a cherddoriaeth glasurol; astudiodd yng Ngholeg Goldsmiths, Prifysgol Llundain; mae wedi rhyddhau dros ddwsin o recordiau hir unigol a gweithio gydag enwau mawrion byd roc, yn eu plith Lou Reed, Nico, John Cage, Nick Drake, Brian Eno, Patti Smith, y Manic Street Preachers, Super Furry Animals, Catatonia, Gorky’s Zygotic Mynci a Siouxsie and the Banshees; mab Will Cale a Margaret Davies, athrawes, a’i dad yn löwr; magwyd yn uniaith Gymraeg nes dechrau dysgu Saesneg yn yr ysgol gynradd; unig blentyn; cynhyrchai ei ewythr Davey Davies, gyda’i wraig Mai Jones, y sioe radio Welsh Rarebit ar BBC Wales, a hi a gyfansoddodd y gerddoriaeth i We’ll Keep a Welcome, a glywyd gyntaf yn 1940; canai ewythr arall, ‘dylanwad mawr iawn arnaf’, y ffidil, a dechreuodd Cale ddysgu’r piano a’r fiola; o Ysgol Gynradd Sirol y Garnant i Ysgol Ramadeg Dyffryn Aman.
Yn 1989 gosododd gerddi ei gyd-Gymro Dylan Thomas i gerddoriaeth yn Words for the Dying. Daeth ei drefniant piano yn 1991 o Hallelujah Leonard Cohen yn sail i’r rhan fwyaf o’r fersiynau a ddilynodd.FfynhonnellJohn Cale ↗Wikipedia (Saesneg)John Davies Cale (ganed 9 Mawrth 1942), canwr, cerddor, cyfansoddwr, cynhyrchydd recordiau a threfnydd o Gymro; un o sylfaenwyr y band roc Americanaidd dylanwadol y Velvet Underground, gan recordio dau albwm stiwdio gyda hwy; gweithiodd ar draws roc a cherddoriaeth avant-garde dros chwe degawd; ganed ym mhentref glofaol y Garnant, Sir Gaerfyrddin, i William Arthur George Cale, glöwr, a Margaret Davies, athrawes gynradd, a siaradai Gymraeg ac a’i dysgodd iddo; dechreuodd ddysgu Saesneg yn yr ysgol gynradd tua saith oed; canai’r organ yn eglwys Rhydaman; recordiodd y BBC ef yn chwarae tocata a gyfansoddodd; ymunodd â Cherddorfa Genedlaethol Ieuenctid Cymru yn 13 yn chwaraewr fiola; ysgoloriaeth i astudio cerddoriaeth yng Ngholeg Goldsmiths, Llundain, lle trefnodd yn 1963 A Little Festival of New Music ac arwain y perfformiad cyntaf yn y DU o Concert for Piano and Orchestra Cage; aeth i’r Unol Daleithiau yn 1963 gyda chymorth Aaron Copland, a’i hargymhellodd i Tanglewood; ar 9 Medi 1963 cymerodd ran gyda John Cage yn y perfformiad llawn cyntaf 18 awr o Vexations Satie; chwaraeodd yn Theatre of Eternal Music La Monte Young; cyd-sefydlodd y Velvet Underground gyda Lou Reed; chwaraeodd fiola, bas ac allweddellau ar The Velvet Underground & Nico (1967) a White Light/White Heat (1968), gan gyd-ysgrifennu cerddoriaeth a chanu fiola wedi’i chwyddo’n drydanol; gadawodd yn 1968; dau ar bymtheg o albymau stiwdio unigol erbyn hynny, gan gynnwys Paris 1919 (1973), a ystyrir yn gampwaith iddo, Fear (1974), Slow Dazzle (1975) a Music for a New Society (1982); Words for the Dying (1989), gan ddefnyddio cerddi ei gyd-Gymro Dylan Thomas; Songs for Drella (1990) gyda Reed, teyrnged i Andy Warhol; cynhyrchodd recordiau i Nico, y Stooges, y Modern Lovers, Patti Smith, Squeeze a Happy Mondays; ffurfiodd ei drefniant piano o Hallelujah Leonard Cohen (1991) sail y rhan fwyaf o fersiynau diweddarach a defnyddiwyd ef yn y ffilm Shrek; derbyniwyd i Oriel Anfarwolion Roc a Rôl gyda’r Velvet Underground yn 1996; cynrychiolodd Gymru ym Miennale Fenis 2009 gyda Dyddiau Du, am ei berthynas â’r iaith Gymraeg; perfformiodd Paris 1919 yn llawn yn y Gyfnewidfa Lo, Caerdydd, ar 21 Tachwedd 2009; OBE yn 2010 am wasanaeth i gerddoriaeth a’r celfyddydau; Mercy (2023); Poptical Illusion (2024), ei ddeunawfed albwm stiwdio.
Yn 2009 cynrychiolodd Gymru ym Miennale Fenis gyda Dyddiau Du, gwaith am ei gwlwm â’r iaith Gymraeg. Y mis Tachwedd hwnnw chwaraeodd Paris 1919 yn llawn yn y Gyfnewidfa Lo yng Nghaerdydd.FfynhonnellJohn Cale ↗Wikipedia (Saesneg)John Davies Cale (ganed 9 Mawrth 1942), canwr, cerddor, cyfansoddwr, cynhyrchydd recordiau a threfnydd o Gymro; un o sylfaenwyr y band roc Americanaidd dylanwadol y Velvet Underground, gan recordio dau albwm stiwdio gyda hwy; gweithiodd ar draws roc a cherddoriaeth avant-garde dros chwe degawd; ganed ym mhentref glofaol y Garnant, Sir Gaerfyrddin, i William Arthur George Cale, glöwr, a Margaret Davies, athrawes gynradd, a siaradai Gymraeg ac a’i dysgodd iddo; dechreuodd ddysgu Saesneg yn yr ysgol gynradd tua saith oed; canai’r organ yn eglwys Rhydaman; recordiodd y BBC ef yn chwarae tocata a gyfansoddodd; ymunodd â Cherddorfa Genedlaethol Ieuenctid Cymru yn 13 yn chwaraewr fiola; ysgoloriaeth i astudio cerddoriaeth yng Ngholeg Goldsmiths, Llundain, lle trefnodd yn 1963 A Little Festival of New Music ac arwain y perfformiad cyntaf yn y DU o Concert for Piano and Orchestra Cage; aeth i’r Unol Daleithiau yn 1963 gyda chymorth Aaron Copland, a’i hargymhellodd i Tanglewood; ar 9 Medi 1963 cymerodd ran gyda John Cage yn y perfformiad llawn cyntaf 18 awr o Vexations Satie; chwaraeodd yn Theatre of Eternal Music La Monte Young; cyd-sefydlodd y Velvet Underground gyda Lou Reed; chwaraeodd fiola, bas ac allweddellau ar The Velvet Underground & Nico (1967) a White Light/White Heat (1968), gan gyd-ysgrifennu cerddoriaeth a chanu fiola wedi’i chwyddo’n drydanol; gadawodd yn 1968; dau ar bymtheg o albymau stiwdio unigol erbyn hynny, gan gynnwys Paris 1919 (1973), a ystyrir yn gampwaith iddo, Fear (1974), Slow Dazzle (1975) a Music for a New Society (1982); Words for the Dying (1989), gan ddefnyddio cerddi ei gyd-Gymro Dylan Thomas; Songs for Drella (1990) gyda Reed, teyrnged i Andy Warhol; cynhyrchodd recordiau i Nico, y Stooges, y Modern Lovers, Patti Smith, Squeeze a Happy Mondays; ffurfiodd ei drefniant piano o Hallelujah Leonard Cohen (1991) sail y rhan fwyaf o fersiynau diweddarach a defnyddiwyd ef yn y ffilm Shrek; derbyniwyd i Oriel Anfarwolion Roc a Rôl gyda’r Velvet Underground yn 1996; cynrychiolodd Gymru ym Miennale Fenis 2009 gyda Dyddiau Du, am ei berthynas â’r iaith Gymraeg; perfformiodd Paris 1919 yn llawn yn y Gyfnewidfa Lo, Caerdydd, ar 21 Tachwedd 2009; OBE yn 2010 am wasanaeth i gerddoriaeth a’r celfyddydau; Mercy (2023); Poptical Illusion (2024), ei ddeunawfed albwm stiwdio.
Fe’i gwnaed yn OBE yn 2010 am wasanaeth i gerddoriaeth a’r celfyddydau, ac roedd yn dal i wneud albymau newydd yn ei wythdegau, gyda Mercy yn 2023 a Poptical Illusion yn 2024.FfynhonnellJohn Cale ↗Wikipedia (Saesneg)John Davies Cale (ganed 9 Mawrth 1942), canwr, cerddor, cyfansoddwr, cynhyrchydd recordiau a threfnydd o Gymro; un o sylfaenwyr y band roc Americanaidd dylanwadol y Velvet Underground, gan recordio dau albwm stiwdio gyda hwy; gweithiodd ar draws roc a cherddoriaeth avant-garde dros chwe degawd; ganed ym mhentref glofaol y Garnant, Sir Gaerfyrddin, i William Arthur George Cale, glöwr, a Margaret Davies, athrawes gynradd, a siaradai Gymraeg ac a’i dysgodd iddo; dechreuodd ddysgu Saesneg yn yr ysgol gynradd tua saith oed; canai’r organ yn eglwys Rhydaman; recordiodd y BBC ef yn chwarae tocata a gyfansoddodd; ymunodd â Cherddorfa Genedlaethol Ieuenctid Cymru yn 13 yn chwaraewr fiola; ysgoloriaeth i astudio cerddoriaeth yng Ngholeg Goldsmiths, Llundain, lle trefnodd yn 1963 A Little Festival of New Music ac arwain y perfformiad cyntaf yn y DU o Concert for Piano and Orchestra Cage; aeth i’r Unol Daleithiau yn 1963 gyda chymorth Aaron Copland, a’i hargymhellodd i Tanglewood; ar 9 Medi 1963 cymerodd ran gyda John Cage yn y perfformiad llawn cyntaf 18 awr o Vexations Satie; chwaraeodd yn Theatre of Eternal Music La Monte Young; cyd-sefydlodd y Velvet Underground gyda Lou Reed; chwaraeodd fiola, bas ac allweddellau ar The Velvet Underground & Nico (1967) a White Light/White Heat (1968), gan gyd-ysgrifennu cerddoriaeth a chanu fiola wedi’i chwyddo’n drydanol; gadawodd yn 1968; dau ar bymtheg o albymau stiwdio unigol erbyn hynny, gan gynnwys Paris 1919 (1973), a ystyrir yn gampwaith iddo, Fear (1974), Slow Dazzle (1975) a Music for a New Society (1982); Words for the Dying (1989), gan ddefnyddio cerddi ei gyd-Gymro Dylan Thomas; Songs for Drella (1990) gyda Reed, teyrnged i Andy Warhol; cynhyrchodd recordiau i Nico, y Stooges, y Modern Lovers, Patti Smith, Squeeze a Happy Mondays; ffurfiodd ei drefniant piano o Hallelujah Leonard Cohen (1991) sail y rhan fwyaf o fersiynau diweddarach a defnyddiwyd ef yn y ffilm Shrek; derbyniwyd i Oriel Anfarwolion Roc a Rôl gyda’r Velvet Underground yn 1996; cynrychiolodd Gymru ym Miennale Fenis 2009 gyda Dyddiau Du, am ei berthynas â’r iaith Gymraeg; perfformiodd Paris 1919 yn llawn yn y Gyfnewidfa Lo, Caerdydd, ar 21 Tachwedd 2009; OBE yn 2010 am wasanaeth i gerddoriaeth a’r celfyddydau; Mercy (2023); Poptical Illusion (2024), ei ddeunawfed albwm stiwdio.
Ffynonellau a darllen pellach
Yr hanesydd a ysgrifennodd yr hanes llawn cyntaf o Gymru o’r cyfnod cynharaf hyd 1282, ac a olygodd y Bywgraffiadur Cymreig.
Syr John Edward LloydFe’i magwyd yn Llandudno, yn fab i saer o Gaergybi, ac arweiniodd Awstralia drwy’r Rhyfel Byd Cyntaf yn Brif Weinidog o 1915 i 1923.
Billy HughesPrif weinidog Cymraeg ei iaith rhwng 1916 a 1922, y gosododd ei Gyllideb y Bobl yn 1909 seiliau’r wladwriaeth les.
David Lloyd GeorgeAthro Bangor a ysgrifennodd ramadeg mawr y Gymraeg, gosod rheolau’r gynghanedd yn Cerdd Dafod, a rhoi i’r Gymraeg yr orgraff a ddefnyddia heddiw.
Syr John Morris-JonesYsgrifennwyd gan Ifan Cyhoeddwyd gyntaf Diweddarwyd ddiwethaf