

Hanes Cymru / Llenyddiaeth / Yr hen destunau Cymraeg
Argraffwyd yn 1807 a 1848
Llyfr Sant Catwg
Doethineb Catwg Ddoeth, a gasglwyd gan Iolo Morganwg: dywediadau, trioedd a chyngor yn enw sant mawr Llancarfan.
Llun: Ffenestr liw o Sant Cadog (Saint Cado) yn eglwys Saint-Pierre-Quiberon, Llydaw · FredSeiller, CC0 · Wikimedia Commons
| Argraffwyd | yn y Myvyrian Archaiology, cyfrol III, 1807, ac yn yr Iolo Manuscripts, 1848 |
|---|---|
| O | gasgliadau Iolo Morganwg |
| Yn enw | Cadog, sant mawr Llancarfan, a elwid Catwg Ddoeth |
Sefydlodd Cadog fab Gwynllyw fynachlog Llancarfan ym Mro Morgannwg, un o ysgolion mawr yr eglwys Gymreig gynnar. Yn nhraddodiad Morgannwg ef oedd Catwg Ddoeth, a chasglodd Iolo Morganwg, gŵr o’r Fro ei hun, lyfr cyfan o ddoethineb yn ei enw.FfynhonnellIolo Morganwg ↗Wikipedia (Saesneg)Bywyd Iolo, ei gerddi, y Myvyrian Archaiology a’r Iolo Manuscripts.
Doethineb Catwg
Argraffwyd Doethineb Catwg Ddoeth yn nhrydedd gyfrol y Myvyrian Archaiology yn 1807. Mae’n drysorfa o ddywediadau, trioedd a chyngor Cymraeg ar sut i fyw: ar wirionedd a chyfiawnder, ar ddysg a’r iaith, ar ddyletswyddau gŵr da i’w deulu, ei gymdogion a’i wlad. Wedi marw Iolo argraffodd ei fab Taliesin ab Iolo ragor o’r casgliad yn yr Iolo Manuscripts yn 1848.FfynhonnellIolo Morganwg ↗Wikipedia (Saesneg)Bywyd Iolo, ei gerddi, y Myvyrian Archaiology a’r Iolo Manuscripts.
Ei le
Fel gyda’r drydedd gyfres o drioedd, mae ysgolheigion heddiw yn gweld llaw Iolo ei hun mewn llawer o Lyfr Catwg, ac nid oes copi hŷn o lawer o’i ddywediadau. Ond mae’n casglu doethineb Morgannwg fel y clywodd ac y carodd Iolo hi, a dyfynnwyd ei ddiarhebion mewn cartrefi a chapeli Cymru byth oddi ar hynny.FfynhonnellIolo Morganwg ↗Wicipedia CymraegIolo, yr Orsedd a’i waith dros lenyddiaeth Cymru.
Sant Cadog → Iolo Morganwg → Y drydedd gyfres o Drioedd → Yr hen destunau Cymraeg →
Pobl y testun
Gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf
Cydnabod y lluniau ar y dudalen hon (1)
- Print o Iolo Morganwg (Edward Williams) yn eistedd gyda llawysgrif, gan Elijah Waring — Elijah Waring · Parth cyhoeddus
Gwnaed y lluniau gan y bobl a enwir, ac fe’u defnyddir dan y trwyddedau a ddangosir. Pob llun ar y wefan
