Hanes Cymru / Llenyddiaeth / Yr hen destunau Cymraeg

Argraffwyd yn 1801

Y drydedd gyfres o Drioedd

Cyfres fawr Iolo Morganwg o 126 o drioedd Ynys Prydain, a argraffwyd yn y Myvyrian Archaiology, gyda Hu Gadarn, y beirdd a chyfreithiau cyntaf y Cymry.

Llun: Iolo Morganwg · Parth cyhoeddus · Wikimedia Commons

Argraffwydyn y Myvyrian Archaiology of Wales, cyfrol II, 1801
Olawysgrifau Iolo Morganwg
Nifer126 o drioedd

Bu Iolo Morganwg yn gweithio gydag Owen Jones a William Owen Pughe ar y Myvyrian Archaiology of Wales, tair cyfrol fawr 1801–1807 a roddodd hen lenyddiaeth Cymru mewn print am y tro cyntaf. Yn yr ail gyfrol, wrth ochr trioedd yr hen lawysgrifau, argraffwyd trydedd gyfres o 126 o drioedd Ynys Prydain o gasgliad Iolo ei hun.

Hanes y Cymry fesul tri

Mae trioedd Iolo’n adrodd holl stori’r genedl. Maent yn dechrau â Hu Gadarn, a arweiniodd y Cymry i Ynys Prydain o Wlad yr Haf ac a’u dysgodd i aredig, ac â Phrydain fab Aedd Mawr, a deyrnasodd gyntaf dros yr ynys. Maent yn sôn am dair colofn y genedl, am y beirdd a’u breintiau, am gyfreithiau Dyfnwal Moelmud, ac am y tair cenedl heddychlon a ddaeth i’r ynys.

Eu lle heddiw

Mae ysgolheigion heddiw yn darllen y drydedd gyfres fel ailwampiad mawr Iolo ei hun o’r hen drioedd, ac mae golygiad Rachel Bromwich o’r trioedd canoloesol yn ei gadael o’r neilltu. Ond am ganrif bu’n llunio sut y gwelai’r Cymry eu gorffennol, ac mae ei balchder yn y genedl, y beirdd a’r iaith yn atseinio o hyd yn yr Orsedd a’r Eisteddfod y bu Iolo’n helpu i’w creu.

Pobl y testun

Gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf

Cydnabod y lluniau ar y dudalen hon (1)

Gwnaed y lluniau gan y bobl a enwir, ac fe’u defnyddir dan y trwyddedau a ddangosir. Pob llun ar y wefan