Hanes Cymru / Llenyddiaeth / Yr hen destunau Cymraeg

Cyhoeddwyd yn 1794

Poems, Lyric and Pastoral

Cerddi Saesneg Iolo Morganwg ei hun, a gyhoeddwyd yn Llundain mewn dwy gyfrol, gyda’r hanes cyntaf mewn print am Orsedd y Beirdd.

Llun: Print o Iolo Morganwg (Edward Williams) yn eistedd gyda llawysgrif, gan Elijah Waring · Elijah Waring, Parth cyhoeddus · Wikimedia Commons

Cyhoeddwydyn Llundain yn 1794, mewn dwy gyfrol
Ysgrifennwydyn Saesneg, gan Edward Williams, Iolo Morganwg, ‘Bardd Rhyddid’
Tanysgrifwyryn eu plith Tywysog Cymru a George Washington

Roedd Iolo Morganwg, y saer maen o Drefflemin ym Mro Morgannwg, yn fardd yn Gymraeg ac yn Saesneg. Yn 1794 cyhoeddodd ei gerddi Saesneg yn Llundain fel Poems, Lyric and Pastoral, mewn dwy gyfrol. Mae ei restr o danysgrifwyr yn dangos pa mor bell yr oedd ei enw wedi teithio: roedd Tywysog Cymru yn eu plith, a George Washington, Arlywydd yr Unol Daleithiau, hefyd.

Bardd Rhyddid

Mae’r cerddi’n canu am Fro Morgannwg, am serch a chefn gwlad, ac am ryddid. Roedd Iolo’n gyfaill i ryddid mewn oes o chwyldro, a galwai ei hun yn Fardd Rhyddid. Rhoddodd yn y llyfr ei nodiadau ar hen feirdd Ynys Prydain ac ar yr Orsedd, y cynulliad o feirdd a gynhaliodd ar Fryn y Briallu yn Llundain yn 1792, yr hanes cyntaf am yr Orsedd a argraffwyd erioed.

Dechreuad

O’r llyfr hwnnw, ac o’r Orsedd a ddisgrifiodd, y daeth y seremonïau sy’n dal i goroni a chadeirio beirdd Eisteddfod Genedlaethol Cymru. Ychydig o lyfrau barddoniaeth sydd wedi gadael ôl mor fyw ar genedl.

Pobl y testun

Gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf