

Hanes Cymru / Llenyddiaeth / Yr hen destunau Cymraeg
Fe’i lluniwyd yn niwedd y 1400au
Marwnad Siôn y Glyn
Tad yn galaru am ei fachgen bach, a fu farw’n bump oed: ei afalau a’i gerrig gwynion, ei gleddyf pren, ei bêl fach. Un o’r cerddi mwyaf dirdynnol yn y Gymraeg.
Llun: Ei enw yn ei law ei hun · Lewys Glyn Cothi, Parth cyhoeddus · Wikimedia Commons
| Bardd | Lewys Glyn Cothi |
|---|---|
| I | ei fab Siôn, a fu farw’n bump oed |
| Ffurf | cywydd marwnad |
Ganwyd Lewys Glyn Cothi, a fedyddiwyd yn Llywelyn, yn y 1420au ger fforest frenhinol Glyn Cothi yn Sir Gaerfyrddin. Roedd yn un o feirdd prysuraf ei oes: mae 238 o’i awdlau a’i gywyddau wedi goroesi, i’r Tuduriaid, Syr Rhys ap Thomas, Gruffudd ap Nicolas a theuluoedd ledled Cymru, o Fôn i Went. Gallai ysgrifennu, peth prin bryd hynny, a chedwir rhai o’i gerddi yn ei law ei hun. Ond y gerdd o’i eiddo a gâr pobl fwyaf yw’r un a luniodd i’w fab bach.FfynhonnellLewys Glyn Cothi ↗Wicipedia CymraegBywyd Lewys, ei 238 o gerddi, ei lawysgrifau ei hun a’i alargerdd i’w fab.
Un mab
Byd bachgen bach
Mae Lewys yn galw ar Ddwynwen, santes y cariadon, ac yna’n cofio’r bachgen. Carai Siôn afalau melys ac adar a cherrig gwynion. Roedd ganddo fwa a chleddyf pren. Roedd ofn y bib a’r bwbach arno, ymbiliai ar ei fam am bêl fach, canai i bawb, sorrai wrth ei dad a chymodi eto er mwyn ysglodyn neu bâr o ddis.FfynhonnellSiôn y Glyn ↗WicidestunTestun cyfan galargerdd Lewys Glyn Cothi i’w fab.
Bwa a chleddyf pren
Fy mwa, fy saeth
Mae Lewys yn gofyn pam na all Siôn fyw eto, fel y gwnaeth Lasarus, pan gododd Sant Beuno saith o’r meirw. Yna mae’n pentyrru enwau ar y plentyn: fy mwa, fy saeth, fy nghannwyll, fy nghân, fy ehedydd. Galar pob rhiant a gollodd blentyn yw’r galar yn y llinellau hyn.FfynhonnellSiôn y Glyn ↗WicidestunTestun cyfan galargerdd Lewys Glyn Cothi i’w fab.
Yn iach
Mae’r gerdd yn gorffen â rhes o ffarwelio: â’r wên, â’r chwerthin, â’r cnau benthyg, â’r bêl a’r canu.FfynhonnellSiôn y Glyn ↗WicidestunTestun cyfan galargerdd Lewys Glyn Cothi i’w fab.
Yn iach i’r bêl
Lewys Glyn Cothi → Marwnad Lleucu Llwyd → Gwagedd y Byd, gan Siôn Cent → Yr hen destunau Cymraeg →
Pobl y testun
Gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf